Reislogboek 2008/1e helft

Kaart van de wereld door Herodotus

Direct naar
het laatste
bericht


De opzet is hetzelfde als bij het vorige Reislogboek. Dus in chronologische volgorde. Klik op de bovenstaande link voor het laatste verslag.

Omdat we dit jaar de Middellandse Zee gaan verkennen, staat hiernaast een kaart ervan. Het is een oude wereldkaart uit de vijfde eeuw voor Christus, van de hand van de grote Griekse reiziger en historicus Herodotus. De Middellandse Zee ligt precies in het midden en vormt het centrum van de wereld. Daar komt waarschijnlijk de naam ook vandaan: de zee media terra, midden van de aarde. Voor Herodotus was de wereld plat. Hij is ook nog niet helemaal los van het concept van een symmetrische, cirkelvormige wereld, aan de randen waarvan barbaren en vreemde wezens leven. Zie bijvoorbeeld hoe de Donau en de Nijl allebei vanuit het westen afvloeien en elkaars spiegelbeeld vormen om de lengteas van de Middellandse Zee. Lees meer op de site van Livius

Nazit jaarwisseling aan boord van J&B: vlnr. Marina, Jaap, Ans, Jos en Diana. Linksonder Wiebe

Dinsdag 01-01-2008
Gisteren, eind van de middag, lopen we terug naar de haven om ons aan boord netjes aan te kleden voor het feest vanavond in restaurant "O Mandarim" De eigenares had zeilster Anneke, die hier tijdelijk in een huis op de heuvel woont, gevraagd of iedereen contant wilde afrekenen. Dus proberen we onderweg ettelijke pin-automaten, maar ze zijn allemaal leeg. Geen nood, denk ik, op 1e Kerstdag kon ik ook afrekenen met mijn credit-card.
Om half acht bestijgen we met zijn allen de steile heuvel naar O Mandarim. Gelukkig is het eten ditmaal voortreffelijk, vooral het buffet met tal van oosterse gerechten. De Nederlandse tafel telt 20 personen. Aan de andere tafels zitten vooral Engelsen. De twee musici spelen uitstekende retro-pop. Vele heildronken worden uitgebracht. Uit grote wortels zijn kunstige vogels gesneden met lange, wuivende staarten. Ietwat balorig bijt ik er een de kop af. Direct na elf uur gaat iedereen bellen, in Holland is de jaarwisseling immers een uur eerder. We bellen met onze kinderen, maar het lukt niet om ieder aan de lijn te krijgen. Het laatste uur is snel om. We omarmen elkander, Ans en ik wensen onszelf een opnieuw gelukkig jaar. Alerte vrienden sturen ons SMS´jes met gelukwensen, het is bij hen al één uur geweest. Vanaf het balkon kijken we naar het vuurwerk. Omdat we bovenop een heuvel zitten is het goed te zien. In Lagos is het snel voorbij, in het oosten in Alvor hebben ze er meer werk van gemaakt. (Terzijde: al dagen verwonderen we ons erover dat niemand op straat rotjes en ander knalwerk afsteekt. Kennelijk hebben de Portugezen die gewoonte niet. Ook na het vuurwerk is het direct rustig)

Terug in de zaal breken tot onze verbazing de Engelsen al op. De eigenares maant iedereen te vertrekken. Na de jaarwisseling kennelijk geen gezellige nazit. Ook de musici, die verder wilden spelen, worden weggestuurd. We staan verbluft te kijken. Bij het afrekenen kan ik niet betalen met mijn credit-card. Waarom niet? Vorige keer kon het wel. Er staat trouwens op de toegangsdeur dat het kan. Nee, beslist de eigenares. (Het vermoeden rijst dat ze haar inkomsten van vanavond niet aan de belasting opgeeft en haar personeel zwart betaalt) Ik word nijdig, ook al pissig om het afkappen van de gezellige avond, en vertel haar dat ik nooit meer terugkom en dat ze haar geld morgen maar bij ons op de boot moet komen halen. Anneke, die alles georganiseerd heeft, zit ermee in haar maag. Ik zeg dat ze er niet haar probleem van moet maken, maar de lieverd wil het geld voorschieten. De eigenares neemt het met afgemeten gezicht van haar in ontvangst. We vertrekken, nog steeds verontwaardigd, en lopen de heuvel af. We hebben nog behoefte aan een nazit en doen de South Bar op de haven aan. Het is er niet te harden van de herrie. Jan & Baukjen bieden aan om gezellig na te borrelen bij hen op de J&B. Aldus geschiedt (zie foto) We halen wijn en en keuvelen na tot half drie. Er is ondermeer een vrolijk debat over de vraag of mannen onvermijdelijk naar de borsten van vrouwen kijken. Dus of ze willen of niet. Een curieuze jaarwisseling, al met al. Klik hier voor een zestal foto´s.

Vandaag is het zonnig. Ik schroef direct de nieuwe scheurkalender 2008 op het plankje in de kajuit, ditmaal eentje met recepten en culinaire wetenswaardigheden. Die van 2007 ging over meteorologie maar was tamelijk saai (b.v. de tien koudste decembermaanden in het verleden, e.d.) Na een laat ontbijt lopen we naar het strand. Er staat een frisse wind en geleidelijk gaan wolken uit het westen overtrekken. Voor de komende dagen worden regen met onweer en harde wind verwacht, als er een koufront overftrekt. De barometer loopt terug. Toch is het nog een aangename middag op het strand. Foto hier. Terug aan boord doen Ans en ik (bij uitzondering) een seniorendutje terwijl Wiebe en Marina twee gevulde pin-atomaten opsporen zodat we morgen Anneke kunnen terugbetalen.

Gert hangt me de versierselen om van de Zeilen Vertrekkerssite van de maand. (foto Marina met haar mobieltje)

02-01-2007
Gisteravond zitten we een lekkere pastaschotel van Ans te eten, als er geklopt wordt. Het zijn Anjès & Gert Reedijk van de Breeze. Ze zijn vijf weken naar Holland geweest en komen nu voor twee weken naar Lagos. Ze schuiven aan en het is heel gezellig. Dan staan ze opeens op en trekken een plechtig gezicht. Anjès haalt een geimproviseerde medaille met een lint tevoorschijn. Gert hangt hem om mijn nek en verklaart plechtig dat het maandblad Zeilen onze website heeft uitgeroepen tot "vertrekkerssite van de maand" Dat is een verrassing! Vlak voor hun vertrek lag het nieuwe nummer in de bus. Het januari-nummer, denk ik. Ze bladerden hem even snel door en zagen het berichtje. Mijn schoonzusje Marina legt de plechtigheid vast met haar mobieltje (zie bijgaande foto) Uiteraard moet erop gedronken worden.

Vannacht veel regen en een straffe zuidwestenwind. Voor het slapen check ik nog even alle landvasten. ´s Ochtends klaart het wat op maar de zuidwestenwind blijft doorstaan. Wiebe & Marina trekken de stad in. We verwachten later vandaag nog meer regen.
In de middag zoek ik op Internet naar sites over de "foute kathedraalboom" oftewel de Eriobotrya Japonica, zoals sitelezeres Marie Louïse Niemeijer een paar dagen geleden suggereerde. Ze blijkt gelijk te hebben! Ik vul het stukje in de rubriek Beschouwingen aan met een foto en de nieuwe gegevens (klik hier)  Terug naar boven

Afscheid van Wiebe & Marina, O Cantinha do Mar. Vlnr. Anjès, Tom, Ans, achterin Wiebe, vooraan Gert, daarachter Marina

03-01-2008
Gister, eind van de middag, borrelen we bij Gert & Anjès op de Breeze. Voor het afscheidsdiner van Wiebe & Marina lopen we daarna naar ons favoriete restaurantje in het centrum: O Cantinha do Mar. Gert & Anjès gaan mee. Het eten is heerlijk en de hele avond is trouwens heerlijk. Zie de foto hierbij en (groter) hier. Prachtige - en oeverloze - debatten over waarheid, wetenschap, haptonomie, psy-fenomenen, de Utrechtse parapsycholoog wijlen professor Tenhaeff, telepathie en telekinese, kwakzalverij, gewaarworden en voelen, en weet ik wat nog meer.
Tegen half twaalf lopen we door de stromende regen naar de haven. ´s Nachts begint het hevig te waaien en te regenen. Ik lig zoals gebruikelijk "te hanewaken" en ga regelmatig even kijken. De anemometer toont Zuidwest Bf 6 - 7. In de garderobekast aan bakboord heb ik doeken tussen de leidingen gestopt om eventueel lekwater uit het gangboord op te zuigen. Tegen de ochtend trekt er snel een onweer over, vergezeld van krachtige windstoten en felle hagelbuien. Wiebe & Marina maken zich ongerust of ze straks wel kunnen vliegen. Om 12 uur brengen we ze tussen twee buien door naar het station en zwaaien ze uit. We hebben fijne gasten aan ze gehad! Toch vinden we het ook wel lekker om weer samen te zijn. In de loop van de middag trekken er voortdurend buien over, het lijkt wel herfst. We ruimen binnen en buiten de kerstversiering op, maken schoon schip en doen boodschappen in de Pingo Doce.

Gisteren haalde ik bij het havenkantoor het nieuwe boek van Mark Lynas op, dat ik via Bol.com besteld had. Het heet "Six Degrees. Our future on a Hotter Planet" (London, 2007) Vanmiddag blader ik het nieuwsgierig door. In zijn eerdere boek "High Tide" uit 2004 toonde hij zich nogal een alarmist, herinner ik me. In 2006 zei hij op televisie dat klimaatontkenning "tot eenzelfde morele categorie als Holocaust-ontkenning behoort"  Bovendien geniet hij bekendheid vanwege het feit dat hij bij een discussiebijeenkomst in Oxford klimaatscepticus Bjorn Lomborg een taart in het gezicht gooide. Geen sterke manier van argumenteren. Mijn eerste indruk is dat hij in zijn nieuwe boek wat gas terugneemt, bijvoorbeeld over de dreiging van hapering of stoppen van de Warme Golfstroom. Ik ben benieuwd en zal het boek binnenkort zorgvuldig lezen.

Ook ´s avonds blijft het weer onbestendig. De wind jankt in de wanten en regen roffelt op het dek. Af en toe zien we hoe weerlicht een bleek vlammend licht over alles legt. De olielampen in de kajuit verbleken volkomen op zulke momenten. Het is behaaglijk binnen. Na het eten kijken we naar de DVD van de beroemde film "Apocalypse Now (Redux)" van Francis Ford Coppola.  Terug naar boven

Wereldkaart van Hecateus, ± 550 - ± 490 v.Chr.

Vrijdag 04-01-2008
Om 10 uur gisteravond ontvangen we een SMS-berichtje waarin schoonzus Marina meldt dat zij en Wiebe thuis gearriveerd zijn. (Het is daar 11 uur) We brachten ze om 12 uur ´s middags naar de trein. Ze hebben er, met een tussenstop in Palma de Mallorca, van deur tot deur 10 uur over gedaan. Wat ik gisteren nog vergat te vertellen is, dat ik hen de grootzeilkar/schootblok heb meegegeven. Wiebe zal het a.s. dinsdag naar Jachtwerf Numansdorp brengen. Daardoor heeft Lowy een week extra om te bezien of hij het probleem kan oplossen. Hetzij door alsnog de U-verbinding bij te buigen zodat het schootblok losgemaakt kan worden, hetzij door een nieuwe kar te bestellen. Ik ga zelf direct op dinsdag 15-01 naar de werf toe.

Vannacht veel wind en af en toe felle buien. Bad weather, hetgeen we vertalen in bed weer, want we blijven lekken wat langer in bed liggen. Tegen twaalven komt Gerard van de Mermaid een hele doos boeken brengen. De meeste zeilers in de haven lezen veel en lenen over en weer boeken uit.

Op het plaatje hierboven zie je een oude wereldkaart, gemaakt door de Griekse kartograaf en reiziger Hecateus van Milete, die leefde van ±550 tot ±490 voor Christus. Het westen van het huidige Turkije, waar de havenstad Milete lag, was toen veroverd door de Perzische koning Cyrus de Grote. Ik vond de kaart op www.livius.org, een prachtige website met artikelen over oude geschiedenis. Zulke kaarten vind ik prachtig! Hij toont een ronde, platte wereld, zoals men zich die toen voorstelde. Aan de randen zouden vreemde wezens, fabeldieren en gevaarlijke barbaren leven, geloofden de oude Grieken en Romeinen. Mensen met hondenhoofden, tijgers met mensenhoofden, gele mensen en zwarte mensen, centaurs, Amazones, monsters, mensen met één voet, enzovoorts. Denk ook aan Homeros´ Odysseus, met bijvoorbeeld de Cycloop. In het centrum van de wereld wonen uiteraard de beschaafde mensen, de Grieken en Romeinen zélf. Dat is het gebied van de Middellandse Zee, die op de kaart redelijk correct is weergegeven. En dat is de zee die we dit jaar met onze Dulce gaan verkennen. En vrijwel in het midden ligt het Milete van Hecateus, voor hem misschien het centrum van de wereld. Vanzelfsprekend gaan we daarnaar toe. Althans naar de ruïnes ervan. Die liggen 80 kilometer ten zuiden van de grote Turkse haven Izmir (vroeger Smyrna) op een landtong in de Golf van Milete. Het echte centrum, de navel van de wereld, lag voor de oude Grieken echter in Delphi. (Misschien is dat op de Hecateus-kaart ook zo) De oppergod Zeus had dat bewezen met een mythisch experiment. Hij liet vanaf de randen van de wereld twee arenden naar elkaar toevliegen. Ze ontmoetten elkaar bij Delphi en de Grieken plaatsten er een heiligdom met een stenen monument, de omphalos (=navel), boven een scheur waaruit zwavel- of benzeenhoudende dampen kwamen. Op de omphalos zat de zieneres, de Pythia, die de toekomst kon voorspellen. De tempel werd in de 4e eeuw verwoest door de christenen. De omphalos zou in 1913 bij opgravingen zijn teruggevonden. Hij heeft een vreemde vorm, ongeveer zoals een bijenkorf. Binnenin is een holte die breder wordt naar de basis. Over de herkomst en de betekenis van de steen bestaan tal van theorieën. Het zou een gestileerde levensboom zijn, of een baetylus, een plaats waar een godheid woont (zoals bijvoorbeeld ook de beroemde zwarte steen in Mekka), of een phallus of zelfs een clitoris. Dat laatste schijnt erg omstreden te zijn. Om de verwarring nog groter te maken: er zijn meerdere van die navelstenen rond de hele Middellandse Zee gevonden.

Waarom vertel ik dit allemaal? Nou, omdat we er dit jaar heen gaan. Het is ook een prachtig voorbeeld van hoe (gebrek aan) kennis een wereldbeeld bepaalt. Onze wereld is rond, draait om de zon in een uithoek van een Melkwegstelsel, dat op zijn beurt er één van multimiljarden sterrenstelsels is - en als je Susskind ("The Cosmic Landscape", 2006) en anderen moet geloven - bevindt dat alles zich in een universum dat ergens met multimiljard andere universa in een multiversum zit dat door een Higgs-landschap wordt gevormd. Of zoiets. Veel meer kennis en een onvergelijkbaar ander wereldbeeld dan de Grieken hadden. In 2.500 jaar. Ik zou zo graag weten hoe het wereldbeeld er over nog eens 2.500 jaar eruit ziet. En of men het dan wél begrijpt. 
Enfin, ik vind het leuk om dat soort feiten bij elkaar te zoeken. Internet is daar ontzettend geschikt voor, hoewel je wél moet uitkijken, want er bestaat geen filter tegen misleiding en flauwekul. Terug naar boven

Ans in kapsalon Hair International

Zaterdag 05-01-2008
Een lichtgrijze dag, droog en niet koud. Zie foto hier. De barometer is gisteren snel opgelopen naar 1028 hP (was 1004 hP) en blijft nu stabiel. We gaan vanochtend naar de kapper (kapsalon "Hair International" in de Rua Vasco da Gama 12) die ons is aanbevolen door andere zeilers. Daar werkt Kelly, een vakkundige Britse kapster. Het is voor het eerst in bijna dertig jaar, schat ik, dat ik mijn haar door een ander laat knippen dan mijn vaste kapper Gerdinus Vroon in Deil. Met een kapper heb je toch een relatie met enige intimiteit, vind ik, dus ik hoop dat Gerdinus niet teleurgesteld is. Maar mijn haar is veel te lang, beslist Ans, zo kan je je niet in Holland vertonen. Zelf gaat ze ook onder het mes (zie foto). Na afloop zijn we allebei tevreden.

Het is overal uitverkoop in Lagos met kortingen tot wel 50%. We kopen een body-stocking en een zwart truitje voor Ans en voor mij overhemden, broeken, ondergoed en sokken. We zijn nu gekapt en gekleed en geheel klaar voor Holland.

In het Gastenboek lezen we verrast een bericht van mijn schoonzusje Marina. Op Schiphol kochten ze meteen het januari-nummer van Zeilen en lazen dat we niet alleen zijn uitgeroepen tot "website van de maand" maar dat we ook nog een prijs krijgen. Een mooie mobiele telefoon met een camera van 5 megapixels, van Sony, vermoedelijk de sponsor. Het is wat vreemd dat we van Zeilen nog niets gehoord hebben. En...we hadden ons ook helemaal niet eens opgegeven. Ach, we wachten het maar af.

Onze avonturen zijn momenteel weinig, of liever, niet spectaculair, besef ik als ik dit schrijf. Maar dan.... komt Ans opeens uit de achterhut. Ze heeft haar nieuwe body-stocking aan. Show time! (Het zweepje ontbreekt) Ik lig in een deuk, maar het staat haar perfect. Later vanavond hebben we een heerlijke zaterdagavond, samen in onze kajuit. We luisteren naar Brahms´1e Strijksextet (opus 18), in de beroemde historische opname van 1952 (?) op het beroemde festival in het Franse Pyrreneëndorpje Prades met Isaac Stern en (vooral) de legendarische meestercellist Pablo Casals. De opname die ik me herinner van een zwart/wit film van Louis Malle met een mooie rol voor Jeanne Moreau uit de jaren zestig. Hoe de film heette wist ik eerst niet meer, later schoot me de naam te binnen: "Les Amants"! Ik zag hem in de bioscoop Studio op de Oudegracht in Utrecht in (denk ik) 1966 of 1967. Waarom die film zo´n indruk maakte? Ik weet het niet precies. Het ging over een verwende rijke dame en een aardige geleerde in een 2CV, over overspel en romantische uitzichtloosheid. Ik was 19 of 20 en ik had geen 2CV en ook geen rijke dame. Maar dit prachtig sextet met het intense, stuwende Andante moderato is me sedertdien zó dierbaar geworden dat ik er zelfs verschillende uitvoeringen van bij me heb. Terug naar boven

Vlnr. Gert Holstege, Tom, Piet Vroon, tijdens een discussieavond op de Kunstmanifestatie BRAIN/Internal Affairs, Beatrixziekenhuis, Gorinchem, september 1992

Zondag 06-01-2008
Het is half drie in de nacht. We aten vanavond een lekkere vegetarische pastaschotel. Er viel wat zachte regen, maar die is nu over. De hemel is nog steeds lichtgrijs, alsof er sneeuw op komst is. Maar dat komt hier nooit voor. Ans is al uren onder zeil maar ik heb geen slaap. Een interview in het dikke kerstnummer van Elsevier houdt me wakker. De Amerikaanse psychiater Irvin Yalom zegt daarin: "Om rustig te sterven moet je uit het leven halen wat erin zit" Die uitspraak strookt met onze westerse, hedonistische levensinstelling. Toch doet het ook erg krampachtig aan: heb ik wel álles gehad? Enfin, het dreef me vannacht tot het schrijven van een Beschouwing in de gelijknamige rubriek, onder de titel "Zonder illusies ben je nog niet gek" Onder andere Piet Vroon komt erin voor, daarom staat deze oude foto hier (en hier) Die is genomen tijdens de kunstmanifestatie BRAIN/Internal Affairs, in de kerkzaal van het oude Beatrixziekenhuis, die stijf staat van de sigarettenrook. (Voor de beschouwing zelf, klik hier) Nu ben ik moe en drink een glas wijn. Ik krijg niet alle hyperlinks in orde. Wil me dat vergeven, het komt morgen - dat is vandaag - wel goed.

Opnieuw zo´n stille, grijze dag. Tijdens de zondagse koffiebijeenkomst van de Hollandse zeilers op J&B gaat het dit keer ondermeer over hout. Waar kun je hier goedkoop teak kopen? Ik heb zelf ook een blokje nodig (geen teak) voor de definitieve versteviging van de kajuitvloer. Verder verloopt de dag wat duf. Zondagmiddaggevoel. Dutje in de kuip. Kuiertje naar zee. Klusje aan boord: kapot slotje keukenkastje vervangen. Borreltje bij Jaap & Diana op de Kiara. Verlangend mijmeren over nieuwe bestemmingen dit jaar.  Terug naar boven

De klusser aan het werk

Maandag 07-01-2008
Nog een grijze, windstille dag. De lucht is zacht met een toets van lente. Westelijk van ons ligt de kern van een hogedrukgebied, dat nauwelijks beweegt, er is geen wind om de grijze wolkenlaag af te voeren. Ondertussen is de klimaatsimulatie die ik op mijn computer laat lopen voor Climateprediction in de zomer van 2021 aangekomen. Ik heb er een tijd niet naar gekeken. Vanmorgen zag ik echter dat de Noordpool volledig ijsvrij was. Ik weet niet hoe lang dat al zo is. Men verwacht dat dat pas rond 2040 zal gebeuren, maar onlangs verscheen er een studie die becijferde dat we een ijsvrije Noordpool al in 2013 kunnen verwachten.

Vandaag een klusdag, want anders wordt het lijstje alleen maar langer. Ik smeer de fietskettingen, de assen en andere bewegende delen van onze vouwfietsjes. Dan fiets ik met Gerard van de Mermaid naar een houthandel op de weg naar Portimão. Gerard bestelt hout voor een nieuwe bevestiging op de hekstoel van zijn buitenboordmotor en ik een blokje van 15x10x6,5 cm voor de versteviging van de kajuitvloer. Dan fiets ik door naar een Loja Chinesa in de buurt. Dat zijn Chinese warenhuisjes, het soort Winkel van Sinkel waar van alles te koop is tegen spotprijzen. Je vindt ze hier erg veel (ook in Spanje trouwens) Voor € 1,50 koop ik een voetbalpompje, dat ik goed kan gebruiken om de stootwillen op te pompen. Eén heeft een scheurtje. Op advies van Jaap van Kiara probeer ik het dicht te branden, maar dat is geen succes. Dus rommel ik in mijn spullendozen voor een waterbestendige lijm, geschikt voor rubber, en lijm er een stukje tape op (zie foto) Moet zes uur drogen. Uit een plastic waterfles knip ik een bakje, dat ik vastklem onder het brandstoffilter. Dat lekt een piepklein beetje.
 
´s Middags haal ik het houtblokje op. Ze willen er niet eens geld voor. Het past precies. Bij de chandlery op de scheepswerf van Sopromar haal ik dikke schroeven en moeren. Morgen ga ik de zaak in elkaar zetten. Het lijkt alsof bij veel zeilers de lentekriebels uitbreken. Velen zijn opeens aan het klussen geslagen. De hele dag laten we het electrisch kacheltje de klammigheid uit onze hut verdrijven.
Qua maaltijd serveert Ans vanavond een Noord-Afrikaanse couscous-schotel met lamsvlees (gemengd met komijn- en korianderzaad), tenen knoflook, aubergine, rode pepertjes, gember, kikkererwten, verse peterselie en verse koriander. Natuurlijk ook harissa (soort Noord-afrikaanse sambal in een tube) Pouff...wat lekker. Een rode Dão Reserva erbij en de lieflijke muziek van Puccini´s Crisantemi voor strijkkwartet. Als toetje ook iets bijzonders: yoghurt met aloë vera! Verrukkelijk (en goed voor de huid, zegt het etiket) Geloof doet wonderen, nietwaar? Terug naar boven

Slotfase van de vloerversteviging: het aandraaien van de moeren

Dinsdag 08-01-2008
De vierde roerloze, grijze dag op een rij. We blijven knus wat langer in bed. Maar de klussen wachten! We staan tegen tienen op. Ans gaat de kuip eens goed schoonmaken. Ik pomp met het Chinese voetbalpompje de lekke stootwil langzaam op. Het stukje op het lek gelijmde tape lijkt te houden, langzaam pompend voer ik de druk op tot het stomme pompje het begeeft. Zoveel tegendruk kan het niet aan. Ik probeer het te demonteren, maar het is allemaal gelijmd dus maak je het alleen maar verder stuk. Goedkoop is duurkoop, in de vullisbak ermee. Ik zal een andere oplossing moeten zoeken.

De grote klus van vanmorgen is het steviger vastmaken van het frame van het voorste vloerluik in de kajuitvloer. Dat frame is een week of wat geleden geleidelijk gaan verzakken. Ik vermoed dat Jeanneau het na de reparatie van het kielvlak, in maart 2007, niet goed heeft vastgemaakt. Ik had het provisorisch vastgemaakt met een meubelhoekje, maar erg sterk is die verbinding niet. Gister haalde ik een blok hout, dat ik vandaag met drie stevige bouten wil vastmaken tussen het frame en een houten schot, dat op een spant steunt. Dat moet afdoende zijn. Eerst smeer ik er toch maar een beschermingsmiddel op, per slot zit het in de bilge (zij het bovenin) waar het vochtig kan zijn. Ans houdt het blok op zijn plaats. Dan boor ik drie kleine gaten in het schot en gedeeltelijk in het blok erachter. Ik steek er boutjes in, zodat de zaak niet kan schuiven. (Want dat is het risico: als het blok schuift, vindt dan die gaatjes maar eens terug!) Dan maak ik met steeds grotere boren de gaten in het schot groter, neem de zaak uit elkaar, noteer op het blok hout wat boven- en voorkant is en ga op de steiger de gaten in het blok hout groter boren. Zie foto hier. Dan pas ik het weer in elkaar en boor ik via de gaten in schot en blok, de gaten in het frame. (Kan iemand het nog volgen? Alleen Lowy, Fons en Raymond van de werf in Numansdorp, vrees ik. Die vinden zoiets een klusje, maar voor mij is het heel wat) Daarna volgt de triomfantelijke slotfase: de bouten (voorzien van ringen) sla ik voorzichtig door de hele constructie heen, zet aan de framekant de moeren - ook met ringen -  erop en schroef ze stevig (niet té stevig) aan (zie foto boven) Ik ga op het vloerluik staan en ga dan voorzichtig op en neer springen en tenslotte voer ik een olifantendans uit. Het zit als een huis. Wat een kick! Zeer tevreden ruim ik de hele boel op. Buiten is het intussen gaan regenen, toch spoed ik mij over de steiger naar de riante sanitaire ruimtes van de haven om uitgebreid te gaan douchen. Pech! Er is geen water, men is bezig het trottoir op te breken om de waterleiding te repareren die stuk is wegens grondverzakkingen door de hevige regen van onlangs. Stand van zaken klussenlijst: 32 klussen, 15 gereed.

Vanavond belt mijn broer Wiebe. Hij heeft zojuist de Amiot grootzeilkar en het kapotte Harken dubbelblok bij Jachtwerf Numansdorp afgeleverd. Mooi zo, ik ben benieuwd wat ze ervan denken. Morgen even bellen. Terug naar boven

Vermoedelijke oorzaak van de lekkage in de garderobekast, gevolg van de uitzinnige hogedruk-schoonmaak vorig voorjaar door Jeanneau

Woensdag 09-01-2008
De vijfde grijze dag op rij. Op de fiets breng ik de bimini naar de zeilmaker vlakbij, Fofovelas Sailmakers. Ik toon de gaatjes en vraag of ze een versteviging kunnen aanbrengen. De chef is er echter niet, ik moet morgen terugkomen. In de Hollandse supermarkt haal ik SenSeo padjes. Geleidelijk wordt het lichter en warmer. Als het dek droog is maak ik een foto van de plek, waar ik vermoed dat het teakdek lekt en de nattigheid in de garderobekast veroorzaakt (zie foto) De eerste gevolgen van de uitzinnige hogedrukspuit-acties van Jeanneau, vorig voorjaar. Ik moet napluizen wat je eraan kunt doen. Dan bel ik Lowy, die bevestigd dat hij de grootzeilkar + dubbelschootblok ontvangen heeft. Hij denkt dat het malheur veroorzaakt is doordat er tussen kar en blok geen harpsluiting zat. Ja natuurlijk, dan was het geheel veel beweeglijker geweest en niet door corrosie vast gaan zitten. (Met dank aan de medewerkers van de veelgeplaagde importeur Rob Krijgsman, die het zo hebben afgeleverd. Wist ik veel)
 
Op het havenkantoor zijn twee bestelde boeken voor me aangekomen, nieuwe studies over global warming: Fred Pearce - "With Speed and Violence. Why scientists fear tipping points in Climate Change" (Beacon Press, 2007) Ik wil me beter verdiepen in plotselinge klimaatomslagen, een door klimaatscepticus Bjorn Lomborg mogelijk ten onrechte gebagatelliseerd onderwerp. Het tweede is het nieuwe boek van Peter Ward - "Under A Green Sky. Global warming, the Mass Extinctions of the Past and What They Can Tell Us About Our Future" (Smithsonian Books, 2007) Van Ward las ik een tijd geleden het leuke boek "Life As We Don´t Know It" (Penguin Books, 2005) over de speurtocht van NASA in het heelal naar alien life. Uiteraard kom ik er te zijner tijd op terug. Eerst lees ik met voorrang "Six Degrees" van Mark Lynas uit, dat ook net verschenen is. (Ik legde er zelfs Susskind voor terzijde) Toch wel verontrustende lectuur, waarbij het me voorkomt dat hij nu niet meer de fouten en overdrijvingen lijkt te maken, die Lomborg aan de kaak stelde. Bijvoorbeeld dat malaria in een warmere wereld naar Europa zou oprukken - wat door onze goede gezondheidszorg en sanitaire infrastructuur niet erg waarschijnlijk is. Zo zijn er meer aspecten waar hij schatplichtig is. Het is overigens flauw dat hij Lomborg helemaal niet noemt en volstaat met zinnen als "many sceptics rightly pointed out that..." (p. 165)

Wat is een condensator? Ik kom op die vraag omdat Lowy en Fons denken dat misschien de condensator van onze generator stuk is. Ze hebben die vraag voorgelegd aan Mastervolt. Ik zit wat te studeren in "Elektronica voor dummies", maar het wordt er niet veel duidelijker op. Een condensator kan lading opslaan en afvlakken. Ik krijg de indruk dat het bij onze generator om het laatste gaat. De generator produceert wisselstroom en de generator zorgt ervoor dat die niet een te hoge spanning krijgt. In ons geval hoger dan 245 Volt. Ergo: condensator stuk, spanning te hoog, generator alarmeert. Klinkt logisch. Hij is natuurlijk wel erg snel stuk gegaan. De rest van de middag zitten we lekker te lezen onder de kuiptent. De regen tikt zachtjes op het tentdoek, het is nog steeds windstil. Vreedzaam weer, het is wat vreemd om ondertussen bij Mark Lynas over al die toekomstige klimaatrampen te lezen.

Om 8 uur ´s avonds kijken we graag naar het nieuws op de Portugese TV. Hier is nog gewoon analoge televisie (net als in Frankrijk en Spanje) We zien een verslag van het bezoek van president Bush aan het Midden-Oosten. Maar die Portugese correspondent? Dat is toch Conny Mus! Met een pruik op! Niet te geloven! Ans serveert een heerlijke roerbakschotel met kip, veel groenten en hoi-sin saus. Ik brendg de vuilniszak en de lege wijnfles weg en loop langs de haven. Veel restaurants zijn deze maand dicht. Uit de Lazy Jacks Bar klinkt muziek. De kloon van mijn vroeger opstapper Freek is weer terug. Hij zingt een oude Dylan-song: "A pawn in the game" Ik loop door. In de Pizza Hut zit alleen een eenzame maaltijdbezorger te eten. Bij de Chinees zit het personeel te kaarten. Voor de South Bar staan mensen buiten te roken, binnen mag het niet meer. Misschien staat daarom de muziek zo hard. Over de deinende steiger loop ik terug. Wat is het hier stil! Het is eb maar het water stijgt alweer en ruikt hevig naar de zee. Boven me is de hemel helder. Orion schittert met zijn riem van drie sterren. Bij de boot draal ik nog, maar de geur van verse koffie lokt me naar binnen.  Terug naar boven

Op de steiger maak ik de dinghy schoon

Donderdag 10-01-2008
Een stralende zon maakt vandaag een eind aan de reeks grijze dagen. We gaan aan het werk. Ans wast het beddengoed en ik trek onze oude dinghy uit het water, maak hem schoon en lijm een aantal loslatende rubbers weer vast (zie foto) Onder andere de rubbers met de dollen, waar de peddels aan bevestigd worden. Een geduldwerkje. Het is echter de bedoeling dat hij nog zeker een paar jaar meegaat. Dan ga ik op de fiets naar de zeilmaker. Onze bimini is al klaar. Ze hebben hem verstevigd op de plaatsen waar de twee gaatjes zitten. Kosten: slechts twintig euro. Het is natuurlijk niet zo´n mooi gezicht, maar vooruit. Alles door de nonchalance van Abos Zeilmakerij in Oud-Beijerland (tegenwoordig heten ze KPE Zeilmakerij) Wij kunnen dat bedrijf niet aanbevelen!

We zitten genoeglijk in het zonnetje in de kuip en vermaken ons met de aanblik van een tiental meeuwen, die krijsend een grote reiger de haven uitjagen. De reiger krast verontwaardigd en maakt allerlei kapriolen. Zeker een kwartier zitten ze achter hem aan. Vanavond komen Gert & Anjès van de Breeze bij ons eten, waarvoor Ans haar beroemde Oekraïnse stoofpot aan het bereiden is. Zie foto hier. Het recept knipte ik jaren gelden uit NRC/Handelsblad, we hebben er op eigen gezag paddestoelen aan toegevoegd. Belangstellenden kunnen het hieronder downloaden.  Terug naar boven

Zichtbaar genietend volgt Gert in ons boek met Dylan-teksten de tekst van Like A Rolling Stone

Vrijdag 11-01-2008
De avond met Gert & Anjès was een topavond. Het soort avond die je graag nog eens zou willen beleven. Veel gelachen, muziek gedraaid, verhalen verteld en discussies gevoerd. Ze houden ondermeer van chanson en van Bob Dylan (zie foto) Ans´ Oekraïnse stoofpot oogste de hoogste roem. Tot slot namen Anjès en ik een glas Genièvre pur malt uit de Distillerie de Wambrechies, een voortreffelijke Franse jenever met een alkoholpercentage van 49%, waar ik nog een fles van bij me heb. Ans en Gert lieten deze beker wijselijk aan zich voorbijgaan. Zo werd het ongemerkt half twee.

Vandaag staan we laat op. Eerst is er nog zon, later valt er overdadig regen. Het waait stevig uit het westen. Geen weer om erop uit te gaan en ook niet voor klussen. We recupereren op ons gemak in de warme kajuit. Ik verdiep me opnieuw in externe WiFi-antennes. Ik heb dat al een keer in september vorig jaar in La Coruña gedaan, zonder resultaat. We vangen hier in Lagos met de interne intenne van de laptop moeiteloos het draadloos netwerk van het hotel, dat vlakbij ligt. Maar straks, als we verder varen, kunnen we er niet op rekenen dat het overal zo gemakkelijk gaat. Het is dan plezierig om sterkere antenne te hebben, die meer netwerken "vangt" Gert heeft er gisteren één op de Breeze geinstalleerd. Bij de installatie de software voor zo´n externe antenne is er kans op een conflict met je interne antenne. Het is niet voldoende om die uit te zetten, vertelde Gert, je moet ook de software ervan uitzetten. Ik maak voor volgende week een afspraak met de Wlan-shop in Hilversum, waar ze die spullen verkopen en er veel verstand van hebben. Later vanmiddag mailt sitelezer Peter Lehr (die ik in de zomer van 2006 in het Noordspaanse Camariñas leerde kennen) dat ik ook eens moet kijken op www.wifishop.nl van een bedrijf dat ik De Meern zit. Op die site vind ik een Senao Long Range Hotspot Client bundel voor € 271,81, die het ook zou moeten doen. Per e-mail stel ik ze de vraag hoe een eventueel "conflict" met de interne antenne op te lossen.

Met een enkel zonnig interval ertussen vallen er de hele middag buien. Het Portugese TV-Journaal meldt ´s avonds dat er hier vandaag weer een kleine aardbeving is geweest. Om 12.21 uur, het epicentrum lag 85 kilometer WestZuidWest van Kaap São Vicente, de kracht bedroeg 4,7 op de Schaal van Richter. Er is geen schade gemeld. We hebben niets gevoeld.  Terug naar boven

Ans koestert zich in de zon

Zaterdag 12-01-2008
Twee dagen voor ons vertrek naar Holland. Het is uitbundig zonnig. We kuieren naar de stad en drinken koffie op een zonnig terrasje in het centrum. Koesteren ons daarna aan boord in de zon (zie foto) met de regionale kranten. Er is altijd een artikel over Madeleine McCann, het kleine meisje dat in mei vorig jaar hier vlakbij, in Praia da Luz, verdween uit het appartement waar ze met haar ouders op vakantie was. Echt nieuws is er echter nooit, ze is nog steeds spoorloos. Toch willen de kranten erover schrijven en dus brengen ze secundair nieuws, in dit geval dat de McCanns de filmrechten over de verdwijning zouden hebben verkocht voor 3 miljoen euro, bedoeld om verdere opsporingsactiviteiten te betalen. De McCanns ontkennen dit categorisch. Verder klaagt de bond van horeca-ondernemers dat door het rookverbod de omzet in café´s en bars in de eerste week van januari met 30 - 70% is gedaald. Volgens mij is die omzet kort na de feestdagen altijd zo laag. In elk geval vinden wij dat het vertoeven in horeca-ondernemingen een stuk aangenamer is geworden!

De middag lees ik verder in Mark Lynas´ nieuwe boek over klimaatverandering "Six Degrees" (London, 2007) Lynas laat zien wat de gevolgen zijn van iedere graad van opwarming in deze eeuw, dus van 1° t/m 6°. Alles gebaseerd op peer reviewed wetenschappelijk onderzoek. Het laatste (4e) Assesment Report van het IPCC was nog niet uit toen Lynas zijn boek schreef. Dat verwacht voor het jaar 2100, ten opzichte van 1990, een globale temperatuurstijging tussen 1,1° - 6,4° Celsius. Dus eigenlijk dezelfde range. Ter vergelijking: het KNMI´06-scenario verwacht een range van 2° - 4° temperatuurstijging tot 2100.
Ik moet zeggen dat ik het boek indrukwekkend én alarmerend vind. Ik heb het nog niet helemaal uit, maar ik vind wel steeds meer grond voor mijn twijfels en ongerustheid over global warming. Het klimaat wordt nog slecht begrepen, de modellen schieten nog altijd te kort hoewel ze wél steeds beter worden. De risico´s van gevaarlijke, acute klimaatveranderingen worden geleidelijk duidelijker. Ik vrees dat klimaatsceptici de zaak toch onderschatten. Natuurlijk probeer ik zoveel mogelijk op Internet feiten te zoeken en kritische commentaren op Lynas´nieuwe boek. Die ik vond bleken tot dusver verrassend positief (Een goede site is bijvoorbeeld Realclimate.org) "Alarmerend maar niet alarmistisch", was zo´n commentaar. Via Realclimate.org vond ik ook een zeer boeiend, recent rapport van twee vooraanstaande Amerikaanse denktanks, getiteld "The Age of Consequences. The Foreign Policy and National Security of Global Climate Change" (november 2007), Centre for Strategic & International Studies en het Centre for American Security. Dit rapport komt op grote lijnen overeen met het boek van Mark Lynas. Het laat zien hoe men zich ook in Amerikaanse overheidskringen toenemend ongerust maakt over de ingrijpende sociale, economische, demografische en politieke gevolgen van klimaatverandering, zelfs al zou die beperkt blijven tot 1 à 2 graden Celsius (Quod non, vrees ik) Er staan verbijsterende feiten in. Wist je bijvoorbeeld dat de regering van India al bezig is een muur te bouwen langs de grens van Bangladesh, om toekomstige klimaatvluchtelingen te weren? Ik niet. Ik beveel het rapport zeer aan. Als ik Lynas uit heb en dit rapport nog een keer grondig heb gelezen wil ik er een Beschouwing over schrijven. Dat wil zeggen, als we terug zijn uit Holland, tot die tijd is het te druk. Het voelt overigens wat displaced om dergelijke alarmerende lectuur lekker in het zonnetje te zitten lezen. En vanavond gaan we ook gewoon naar een concert van het Orquestra do Algarve in de Igreja da Santa Maria, alsof er niets aan de hand is.  Terug naar boven

De gastdirigent en de 1e celliste. De lelies liggen aan haar voeten

Zondag 13-01-2008
Het is een fraai concert in de Igreja de Santa Maria, gisteravond. Het Orquestra do Algarve heeft een behoorlijk niveau en hun geluid past goed in de akoestiek van deze mooie kerk. Het hoogtepunt was de Praagse Symfonie, nr. 38, KV 504 van Mozart. Geschreven in D-groot, zijn favoriete toonsoort, met de langzame inleiding en de sombere paukenslagen. Het Andante wordt ronduit ontroerend mooi, dansant gespeeld. Drie keer komt het broze thema in de blazers op een eigenlijk volmaakte manier terug, vooral bij de fluit. Verder valt op dat de gastdirigent (Josep Caballé-Domenech) en de 1e celliste iets met elkaar lijken te hebben, zo hemels zijn de blikken die ze elkander soms toewerpen. Of zou ze zo hemels spelen? Aan het eind krijgt hij een grote bos witte lelies. De meeste geeft hij aan haar. Haar reactie lijkt erop te duiden dat hij daarmee te ver ging, ze legt ze met afgewend hoofd op de grond (zie foto) Na afloop blijkt buiten een gure wind te staan. We drinken in de haven nog een glas met Anneke & Ben en Gert & Anjès in de South Bar, waar - heel ongebruikelijk - verder niemand is, zelfs geen enkele Engelsman.

Vandaag is het guur met wind en regen. Zo is het niet erg om morgen naar Holland te gaan (dat was het natuurlijk toch al niet) Ik maak het filter van douche-afvoer schoon. De koffiebijeenkomst van de Hollandse zeilers is bij J&B in de kajuit. Eén van de onderwerpen is de aankondiging die de laptop- en e-mailbezitters deze week van het havenkantoor op hun scherm ontvingen. Het gaat om een nieuwe belasting voor 2008, de Single Circulation Tax geheten, voor eigenaren van gemotoriseerde voertuigen. Dus ook voor boten. Hij bedraagt € 2,05 per kW; voor ons schip is dat € 115. Niemand is geneigd meteen te betalen. Wij willen trouwens al in februari weg uit Portugal als het weer het toelaat, we zijn dus in 2008 nauwelijks in het land. Enfin, we gaan eerst maar eens naar Holland.
 
Verder telt deze dag enige kleine overwinningen. Vanmorgen haal ik op de fiets vers brood in de Pingo Doce supermarkt. Daar krijg ik het kettingslot niet los, dus foeterend loop ik helemaal naar de boot, keer terug met WD40, een priempje om te peuteren en - voor het slechtste geval - een ijzerzaag. Jaap van Kiara komt erbij. Met de WD40 en wat gejutter krijgen we het slot rap open. Als we terug uit Holland zijn, zal ik er vaseline in doen. Dat droogt ander dan WD40 niet op. In de zoute zeelucht hier gaat alles snel vastzitten. Vanmiddag vul ik het formulier voor de aanvraag bij de ANWB van een nieuw ICP (International Certificate of Propriety), een document waar de havenautoriteiten hier dol op zijn. In Holland doe ik het op de bus, de oude verloopt in februari. De regen stopt overigens en ik slaag erin om mijn computer de SSB-radio/Pactormodem weer te laten aansturen. Een maand of wat terug kreeg ik dat niet voor elkaar, maar nu ging ik er eens rustig voor zitten. En zie: het is heel simpel! In het programma MeteoScan van Navacom zit een apart Configuratieschermpje. Dat bekijk ik voor het eerst grondig en op het tabblad Receiver blijkt de foute ontvanger te staan. Hoe dat kan, snap ik niet, misschien per ongeluk verzet? Hup de goede ingevoerd (ICOM other Cl-V) en het werkt prompt. Dit verhoogt het geluksgevoel. Nu ga ik - ook voor het eerst - Sailmail eens proberen. Dat is e-mail zenden en ontvangen via de SSB-radio. Nog nooit gebruikt want we hebben eigenlijk steeds nog Internet. Daarom kan ik de Sailmail-software (Airmail3) aanvankelijk niet eens op de laptop vinden. Toch weet ik zeker dat ik het twee jaar terug geinstalleerd heb. Onder Program Files vind ik het. Ik maak een snelkoppeling naar mijn Bureaublad, schakel in en word snel en stoorloos met het dichtstbijzijnde walstation (in België) verbonden. Alweer een kick! Het is nu leuk om uit te zoeken hoe je precies e-mail moet versturen, maar dat moet wachten. We gaan namelijk zo eten op de Kiara. Diana wil de laatste avond voor vertrek voor ons koken. Terug naar boven

De twee condensatoren van de generator. De kleine kon eraf en daarna waren er geen problemen meer

Maandag 14-01-2008
Diana serveert gisteravond een - wat zij noemt - "Tsjetsjeense preischotel". Dat is in reactie op de Oekraïnse stoofpot van Ans. Het is een erg lekkere ovenschotel met onder andere aardappels, prei, gehakt, salami, met een saus van geraspte kaas en Boursin en een heleboel lekkere kruiden. Zie foto hier. Vooraf pompen we met de fietspomp van Jaap mijn geplakte stootwil op, en verdraaid, hij lekt niet meer. Het is half twaalf als we in de stromende regen onder onze paraplu naar Dulce lopen. Ook s´nachts valt er veel regen.

Vandaag schtijnt de zon. We pakken in. Toch doe ik nog wat klussen. Ondermeer download ik op de website van Sailmail een update voor mijn sailmail-programma (versie 3.3.081) die o.m. een Internet-knop heeft om e-mail direct van de sailmail-webserver te halen als je op een plek ligt met een Internetverbinding. Dan hoef je niet de SSB-radio te gebruiken. Ondertussen gaat de telefoon. Het is Fons van Jachtwerf Numansdorp. Of ik nog aan boord ben? Kan ik dan de kap van de Mastervolt-generator eraf halen en een plaatje losschroeven, waaronder de condensator(en) zit(ten)? Hij moet weten of het er 1 of 3 zijn. Ik heb het plaatje er snel af, eronder zitten inderdaad condensatoren, ingepakt in een lap van zwarte kunststof. Ik knip de tie-rips los en zie er godbetert 2, een grote (25 microF) en een kleine (2 microF) Ik zie er niks vreemds aan, maak een foto (zie hiernaast) en mail hem naar de werf. Een halfuur later belt Fons: op basis van de foto adviseert hij om de kleine condensator af te koppelen en alleen de grote in het circuit op te nemen. Dat voer ik uit. Dan moet ik de generator een kwartier laten draaien. Ik start hem en na een minuut valt hij stil. Verdorie! Het display meldt "Fout oliedruk" Ik bel terug en denk ondertussen dat ik misschien een verbinding heb losgetrokken toen ik de kap van de generator haalde. Dat blijkt het geval, ik herstel het snel, start de motor weer. Nu loopt hij een kwartier prima en de geleverde spanning blijft tussen 239 - 241V, terwijl alle laders en de boiler aan staan. De maximumbelasting wordt niet hoger dan 41%. Ik haal op aangeven van Lowy de kleine condensator er helemaal uit en zet alles weer in elkaar. Wat nou precies de oorzaak van het probleem is en waarom er oorspronkelijk twee condensatoren in serie in zaten, is me niet duidelijk. Morgen ben ik in Numansdorp op de werf (vanwege de grootzeilkar) en zal ik Fons eens vragen.

We pakken verder in en gaan het schip afsluiten. Gerard & Jos van de Mermaid komen even goedendag zeggen. Gerard worstelt ook al met een externe WiFi-antenne die hij niet aan de gang krijgt. Waarom zitten er nooit heldere instructies bij dit soort appatuur? Ze denken zeker dat we allemaal whizz-kids zijn. Deze week ga ik mét de laptop bij zo´n winkel langs en laat ze het helemaal installeren totdat alles werkt.
Ik ga nu de computer inpakken. Straks om half vijf brengen Ben & Anneke ons met de auto naar het vliegveld in Faro.  Terug naar boven

Avis laat ons op Schiphol in de steek. De afgesproken huurauto is er niet.

Dinsdag 15-01-2008
In krap drie uur vliegen we van Faro naar Schiphol. De Boeiing 737-800 van Transavia is mudvol en er is veel turbulentie. Ans houdt niet van vliegen, maar ze heeft een gezellige buurvrouw waardoor de tijd (ook) vliegt. Onderweg zet ik de klok een uur vooruit. Tegen kwart voor één ´s nachts lopen we naar de informatiebalie van Schiphol, waar we volgens afspraak de sleutel van onze huurauto kunnen afhalen. De balie van Avis en de andere car-rentals zijn namelijk vanaf half twaalf gesloten. De dame achter de balie heeft inderdaad een enveloppe voor ons, maar er zit géén sleutel in! Wel een briefje. Daarin staat dat ze geen autorisatie op onze credit-card kregen en dus: geen autorisatie, geen auto. Ze hebben wel gebeld, maar kregen geen gehoor (ja, logisch, toen zaten we met uitgeschakelde telefoon in het vliegtuig) En het vluchtnummer dat we hadden opgegeven zou ook niet kloppen. Volgt het obligate zinnetje "Excuus voor het ongemak" We snappen er niets van! We hebben begin december telefonisch geboekt, hadden ze niet wat eerder kunnen reageren? Dan had een eventueel misverstand recht gezet kunnen worden. Het is trouwens toch eigenlijk raar dat je op een wereldluchthaven als Schiphol ´s nachts geen auto kunt huren. Enfin, gelukkig woont mijn broer Wiebe vlakbij Schiphol. We bellen hem en de goeierd komt uit bed en met zijn vrouw Marina ons afhalen. Na een korte nacht staan we ´s ochtends weer bij de Avis-balie. Nogal boos, uiteraard. Ze checken de telefonisch gemaakte reservering: er staat inderdaad een verkeerd vluchtnummer op, een verkeerde huurperiode en deels foute informatie over onze credit-card. Telefonisch reserven is kennelijk kwetsbaar. De baliemedewerker verontschuldigt zich voor de fout en geeft ons een aardige korting.

Zo rijden we dan het land in, richting Gorcum. Het weer is guur en onstuimig. Het landschap is troosteloos, de bomen zijn naakt en grijs. Alles druipt van het vocht. Op de A2 belanden we in een file. Wat een contrast met het rustige, warme en kleurrijke Portugal!

We verblijven nu voor een week bij Ans´jongste dochter Tessa en haar vriend Jeffrey. De tweede week zijn we bij de oudste dochter Barbara en haar gezin. ´s Middags breng ik Ans bij haar moeder in het verzorgingshuis. Ik doe de aanvraag bij de ANWB voor een nieuw ICP op de bus. Dan rijd ik naar Jachtwerf Numansdorp. Lowy en Fons ontvangen me hartelijk. Ze hebben een nieuwe grootzeilkar en dubbelschootblok voor me, met een degelijke harpsluiting ertussen. Zo zit het veel flexibeler. De kar is op een railtje bevestigd en de witte kogellagertjes zitten erin. Ik hoef straks alleen maar dat railtje tegen mijn eigen rail te drukken en de kar er voorzichtig op te rijden en Klaar is Kees. Geen moeizaam gedoe met vaseline om de lagertjes te fixeren als je de kar op de rail schuift. We nemen wat andere items door. Het belangrijkste punt is de spanningsregelaar van de dynamo van onze Yanmar- dieselmotor. Die lijkt niet goed te werken. Toen ik laatst de motor liet lopen, liep de spanning op het 12V-net op tot even boven 15 Volt. Te hoog. Daar moet ik in Portugal een monteur naar laten kijken. Ook het teakdek-probleem moet in de komende tijd aandacht krijgen. Voor het overige heeft het schip zich prima gehouden.  Terug naar boven

Het Piazza Center in Gorinchem

Woensdag 16-01-2008
Gisteravond, op de verjaardag van Barbara´s man Michel, zien we al bijna iedereen. De drie kleinkinderen zijn verguld met de cadeautjes (hier 2 foto´s) Michel en de andere grote kinderen trouwens ook.

Vanochtend doen we boodschappen bij Albert Heijn in het nabijgelegen Piazza Center (zie foto) Ans kan niet door Gorcum lopen zonder bekenden tegen te komen. Ze woonde er vrijwel haar hele leven. Ik regel bank- en belastingzaken en we maken nog meer afspraken om familie en vrienden in de komende dagen te treffen. We hebben bijna geen avond meer vrij.  Dan breng ik Ans naar haar moeder en ga lopend (lichaamsbeweging!) naar de stad om op zoek te gaan naar een degelijk voetbalpompje voor onze stootwillen. Het is droog en af en toe schijnt de zon, het oude stadscentrum is vanouds mooi en gezellig druk. Ook ik loop bekenden tegen het lijf. Bij de Lingehaven is een watersportwinkel. Hebben jullie een pompje voor stootwillen?, vraag ik. Je kunt beter perslucht bij een benzinepomp gebruiken, zegt het meisje achter de toonbank. Ja, maar ik wil zo´n hand- of voetpompje, zeg ik. Die fenderpompjes zijn waardeloos, zegt ze. Ik vraag of ik er één mag zien. We hebben ze niet meer, zegt het meisje. Sterke verkoopster. In een sportzaak op de Langendijk vind ik tenslotte een degelijk ogend voetbalpompje met verloopstukjes. In Boekhandel De Mandarijn ligt de nieuwe biografie van Koen Hilberink over Hans Lodeizen (uitgekomen in november jl., al de 2e druk in één maand!), een dichter die ik in het begin van de jaren zestig als ontvankelijk scholier erg bewonderde. Ik had Ans half en half beloofd dat ik geen boeken mee terug zou nemen, we hebben er al zoveel aan boord. Na enige aarzeling en een licht schuldgevoel koop ik het boek toch. Ik moet ook niet in boekhandels komen!
Vanavond gaat Ans uit eten met haar beide vriendinnen Jannie en Rita, die ze al haar hele leven kent. Ik blijf "thuis" bij Tessa & Jeffrey die een verrukkelijke tonijnschotel op tafel zetten.  Terug naar boven

Het baken op de punt van Buiten de Waterpoort. Rechts ervan op de grond de platte stenen met het gedicht van Ida Gerhardt. De Gorcumse watertaxi vaart juist voorbij

Donderdag 17-01-2008
Een grijze dag. Het is een graad of acht. De eerste twee weken van januari 2008 waren bovengemiddeld warm. Ans heeft afgesproken met drie vroegere schoolgenoten in Café/restaurant De Hoofdwacht op de Grote Markt. Ik ga ook de stad in en koop in de Westwagenstraat eindelijk een keer een externe harde schijf van 500 GB. Eindelijk, want tot op heden maakte ik nooit back-ups en dat is hachelijk. Als je PC crasht loop je het risico dat je alles kwijt bent. Vanmorgen leek dat even het geval. Ik had de PC opgeschoond met het programma Window Washer en daarna kreeg ik aanvankelijk - hoewel ik wél verbonden was met een draadloos netwerk - geen websites meer op mijn scherm. Na een uur wanhoop en twijfel was het opeens in orde, vraag me niet waarom, waardoor of hoe.

Ik slenter door de binnenstad naar één van mijn meest dierbare plekjes in dit oude Gorcum, het stuk land tussen de Merwede en de stadswal dat Buiten de Waterpoort heet. In de jaren negentig had ik als toenmalig directievoorzitter van de Rivas Zorggroep hier vlakbij, op het Nonnenveld, mijn kantoor op de zesde verdieping van de vroegere personeelsflat naast het Rivasverpleeghuis ´t Nieuwe Gasthuis. Een plek met een adembenemend mooi uitzicht ver over de rivier, tot aan Woudrichem en Slot Loevestijn. Tussen de middag kuierde ik vaak over het sluisje van de Lingehaven naar Buiten de Waterpoort. Op de punt, dicht bij de snelstromende rivier, staat een baken met ernaast twee grote, platte stenen. Er staat een mooi gedicht in gebeiteld van de dichteres Ida Gerhardt, die ooit in Gorcum is geboren:

Tekst op een rivierbaken

God weet, ik heb mijn verzen uitgestort
voor wie ik nimmer zag noch ooit zal zien.
Opdracht vol raadselen. Het uur is kort.

Misschien is het een erfgenaam: nadien,
wanneer ik zelf tot stof zal zijn verdord,
een kind dat in dit land geboren wordt.

Ida G.M. Gerhardt (Gorcum, 1905, overleden 1997)

De lucht hangt zwaar en grijs boven de rivier, met toch een lichte schittering achter de wolken. De Gorcumse watertaxi vaart juist voorbij. Ik maak een foto (zie boven) van deze plek, waar ik toen vaak stond te dromen van vertrekken en de wereld in te zeilen. Hiervoorlangs de rivier af te varen naar de zee! Het is er eindelijk van gekomen.

Straks rijden we naar Amsterdam, waar we vanavond met Henk & Yvonne Bezemer gaan eten. Terug naar boven

Rijsttafel met Henk & Yvonne Bezemer in Puspita

Vrijdag 18-01-2008
Ondanks de avondspits rijden we binnen anderhalf uur in de stromende regen naar Amsterdam-Noord. Henk & Yvonne ontvangen ons hartelijk en tonen vol trots hun splinternieuwe woonboot. Woonboot, wat zeg ik? Bootvilla kun je beter zeggen over deze riante behuizing in het water van een zijkanaal van het IJ, met drie verdiepingen en verschillende terrassen. We borrelen gezellig en Henk vertelt over de recente wisseling in de hoofdredactie van Zeilen, waardoor er even wat minder sturing en afstemming was. Dat was de reden dat ik per abuis nog geen bericht had gekregen over de uitroeping van onze site tot Website van de Maand (waar Henk overigens niet bij betrokken was) en de bijbehorende prijs. En evenmin over het artikel  De Randen Van Biscaje, dat ik deze herfst opstuurde. Het wordt waarschijnlijk geplaatst in het April-nummer, of ik vast de foto´s wil mailen en het tweede deel wil schrijven? Daarna rijden we naar het kleine maar o zo voortreffelijke Indisch restaurantje Puspita op het Purmerplein in Amsterdam-Noord (zie foto) voor een verrukkelijke rijsttafel.

In het AD lees ik vanochtend dat tegen alle verwachtingen in het aantal sterfgevallen in Nederland in 2007 sterk is gedaald, volgens de cijfers van het CBS. Dat had voorspeld dat er vanwege de vergrijzing juist méér mensen zouden overlijden. Demograaf Jan Latten noemt de opwarming van de aarde als oorzaak. Door de zachtere winters sterven er minder mensen van de kou. Want warmte is een veel minder grote killer dan kou. Daarmee krijgt klimaatscepticus Bjorn Lomborg gelijk. Hij voorspelde dit effect al in 2001. De krant meldt ook dat de zeespiegel zorgwekkend snel stijgt bij Sjanghai en andere Chinese kuststeden; op sommige plaatsen in dertig jaar liefst 11,5 tot 20 centimeter. Volgens mij - ik zal het binnenkort nog verifiëren - is de jaarlijkse globale gemiddelde zeespiegelstijging ongeveer 3 mm. Dus in dertig jaar circa 9 cm. Maar in die Chinese kuststeden klinkt ook de bodem nog in, door het oppompen van grondwater om er drinkwater van te maken.

Vanmorgen heb ik een afspraak voor een interview met een journalist van VOZMagazine, een blad voor "ondernemers in de zorg" Ze beginnen een nieuwe rubriek onder de titel "Dokter Anders" over de andere kant van medici, hun passies en bevlogenheden. Tja, de dokter is ook een mens. We zitten in het koffiehuis op Buiten de Waterpoort, bij de aanlegplaats voor de watertaxi´s, en hebben er een leuk gesprek.

Ans gaat ´s middags met haar dochters Barbara en Tessa winkelen in Dordrecht. Ik rijd naar de Wlan-shop in Hilversum en schaf een externe WiFi-antenne aan. Voor geinteresseerden:

1. Canopii 2,4 Ghz Panel Antenna 18 dBi (Canopii - CA241812), speciaal gebruik op zout water
2. Senao High Power (100mW) 11 g USB adapter + ext ant (Senao - SUB362EXT)
3. WiFi Cable kit 6 meter HDF400

Om teleurstellingen straks in Lagos te voorkomen, vraag ik ze om de software ter plekke meteen te installeren. Dat levert helemaal geen probleem op, zodat ik er zeker van ben dat het werkt. Het resultaat is overigens erg goed: de externe antenne pakt beduidend meer netwerken én hij pakt ze beter - d.w.z. netwerken die je ook met de interne antenne kunt ontvangen, geven met de externe antenne een sterker signaal. Dat moet ik hebben! In de miezerige middag rijd ik, nét voor de files, terug naar Gorcum. Daar ga ik het natuurlijk meteen uitproberen, alléén met de kleine Senao adapter ad 2 in het lijstje boven, dus niet met de grote Canopii buitenantenne ad 1. Het resultaat is overtuigend: met de interne antenne krijg ik 5 netwerken en met de (kleine) externe antenne 8. En geen conflict tussen beide. De interne antenne hoef ik alleen maar uit te zetten met het schuifknopje op de voorkant van mijn VAIO-laptop. Zeer bevredigend! Jeffrey gaat vanavond soto voor ons bereiden. Terug naar boven

Gemiddelde stijging van de zeespiegel op aarde van 1992 - 2008. Rode cijfers zijn van een eerdere satelliet, de groene van de huidige (Jason - 1) De getrokken lijn geeft het gemiddelde over steeds 60 dagen.

Zaterdag 19-01-2008
Zeer smakelijke soto, gisteravond, bereid door Jeff. Daarna doen we een soort Playstation Quiz-spel. Gisteren beloofde ik te zoeken naar betrouwbare cijfers over de stijging van de zeespiegel. Op Internet vind ik laat vannacht een actuele weergave van de globaal gemiddelde stijging (zie plaatje hiernaast) Het bevat waarnemingen die gedaan zijn met behulp van satellieten vanaf 1992 tot nu. Die zijn zeer precies en betrouwbaar, in tegenstelling tot bijvoorbeeld waarnemingen in kustgebieden. Die kunnen immers zélf ook bewegen, omhoog of omlaag, en het beeld vertekenen. Je ziet inderdaad dat de zeespiegel gemiddeld 3,4 mm (+/- 0,4 mm) per jaar stijgt, vanaf 1992. De grafiek staat op de website van de Universiteit van Colorado en wordt steeds actueel bijgehouden. In de Chinese havensteden, waar het AD gisteren over berichtte, gaat het dus twee keer zo hard door inklinking van de aardbodem.
De gemeten jaarlijkse stijging lijkt tamelijk constant en niet erg verontrustend: in honderd jaar 0,34 meter, daaraan kunnen we ons wel aanpassen. Maar de metingen beslaan een periode van slechts 15 jaar. Dat is veel te kort om er conclusies aan te verbinden. Men veronderstelt dat de oceanen vertraagd reageren op de opwarming van de aarde. Toekomstige stijgingen kunnen sneller of langzamer zijn. Cruciaal is het gedrag van de continentale ijskappen van Groenland en Antarctica. Als die versneld smelten - en daar zijn recente aanwijzingen voor - dan stijgt de zeespiegel veel sneller. Aan het eind van de laatste IJstijd bedroeg de stijging 1 tot 2 meter per eeuw. Daarom gaat het eerder genoemde rapport "Age of Consequences" (november 2007) in het derde, als rampzalig betitelde, scenario uit van een stijging van 2 meter in 2100. Je kunt het rapport - waarover ik op 12-01-2008 schreef - downloaden met behulp van de knop onderaan.

Het is vandaag stormachtig met voortdurende regen. Jaap & Diana melden via het Gastenboek uit Lagos zon en temperaturen van 24°. Onze Dulce ligt er rustig bij. We slapen ruim uit tot bijna elf uur. Ans en Tessa gaan daarna naar Oma Steers en ik ga aan de gang met het maken van back-ups van onze foto-bestanden en de belangrijkste programma´s op de externe harde schijf, die ik gisteren kocht. Daar ben ik wel even mee bezig! Ondertussen komt er een e-mail van Marina de Lagos langs, waarin uitgelegd wordt dat de nieuwe belasting - de Single Circulation Tax - vanaf 1 januari 2008 inderdaad ook voor buitenlandse boten geldt, maar alleen na 183 dagen. Ben je dus na 12 juli a.s. nog in Portugal, dan moet je die belasting betalen (in ons geval € 115) Maar dan zijn we allang weg. Vanavond gaan we in het onzalige Papendrecht bij zwager Cees en schoonzus Mieke op bezoek en uit eten in Restaurant Bellevue aan de Merwede in Sliedrecht. Terug naar boven

De Kamper Kogge

Zondag 20-01-2008
Bij zwager Cees en schoonzus Mieke (in het onzalige Papendrecht) ligt een stapel post. Het meeste kan meteen weg, maar het nieuwe ICP voor onze boot is er ook al. Daar is de ANWB snel mee geweest! Er is ook een exemplaar van het boek "Kamper Kogge, van OZ36 naar OLV04" (2007) van de Stichting Kamper Kogge. Die zond het boek aan ons toe. Het boek vertelt over de bouw en de uiteindelijk tragisch verlopende Ommelandvaart naar de Oostzee in 2004 van een gereconstrueerd koggeschip uit de Middeleeuwen. Tijdens die reis overleden twee bemanningsleden aan een hartstilstand. Onze Dulce komt in het boek voor, op pagina 79. Eind juli 2004 bracht ik met zeilvriend Erik de Haan ons schip naar Kiel. In de Duitse Bocht kregen we bij windstil weer een touw in de schroef. Stuurloos dobberend werden we in de nacht van 1 augustus 2004 per marifoon opgeroepen door de Kogge, die met een beperkt VHF-bereik kampte. Konden we contact leggen met hun begeleidingsschip Carlot om erachter te komen hoe het afliep met het ongelukkige bemanningslid? Helaas moesten we, na contact met de Carlot, melden dat ook het tweede bemanningslid was overleden. Onze kant van die treurige ontmoeting vind je hier.

Met Cees en Mieke dineren we gisteravond in Restaurant Bellevue in Sliedrecht. Zie foto hier. Het restaurant ligt aan de oever van de Beneden Merwede. We zitten aan het venster, regen druipt langs de ramen en soms schuiven de betraande lichten van grote rivierschepen voorbij. Het is lang geleden dat ik hier was, in dit traditionele, knusse restaurant. Ik schat zeker 18 jaar geleden, in de tijd dat ik directeur was van het Beatrixziekenhuis in Gorcum. Lang vóór alle transmurale fusieprocessen in de jaren negentig. Toen aten collega Wouter Beekman en ik hier met Leen Vleggeert (toen burgemeester van Gorcum) en piekerden over een mogelijke fusie met één van de toenmalige ziekenhuizen in Dordrecht. Het is er niet van gekomen. Ik kan vele verhalen vertellen over die tijd. Het viel niet mee om als klein ziekenhuis te overleven, totdat we de koers ontdekten - tastenderwijs en intuïtief - naar de ontwikkeling van het latere transmurale keten-concept van de Rivas Zorggroep. Hebben we daar goed aan gedaan? Dat geloof ik wel. Het concept leek een tijdlang toonaangevend in Nederland. Men sprak toen - eind jaren negentig - van "het Gorcumse model". Het werd op een aantal plaatsen gevolgd, bijvoorbeeld in Boxmeer en in Leeuwarden, maar niet op grote schaal. Het strookte allengs niet meer met de nieuwe mode van marktwerking en privatisering, dacht men, er zou teveel regulering en planning zijn en te weinig concurrentie. Ik herinner me dat bijvoorbeeld Rob Scheerder van het toenmalige COZ of COTG (of hoe dat Orgaan toch ook al weer heette?) in discussies altijd sprak van "het Oost-Europese model". Ik mocht Rob graag maar ik deel die kritiek nog steeds niet.
 
Vanochtend lees ik de oude nummers van Zeilen bij, die bij zwager Cees lagen, en mail een achttal foto´s naar de redactie om af te drukken bij het artikel (deel 1) over de randen van Biscaje. Straks, aan het eind van de middag, treffen we de meeste van onze kinderen en kleinkinderen bij Restaurant Timeless in de binnenstad van Gorcum, waar we een grote tafel hebben gereserveerd voor een uitgebreid familiediner.  Terug naar boven

Met mijn zonen Rommert (l) en Bas in Restaurant Timeless, Gorcum

Maandag 21-01-2008
Het is een gezellig familiediner, gisteravond in Restaurant Timeless in de Molenstraat. Fijn om mijn zonen Rommert (en zijn vriendin Esther) en Bas terug te zien. Het gaat goed met ze, en niet alleen met hun opleidingen, dat kun je merken. Ze zijn ontspannen en vrolijk. Het diner was prima verzorgd. Alleen was kleinkind Nikita koortsig, dus Barbara en Michel gingen wat eerder naar huis. Hier staan 3 foto´s ervan.

Vanmorgen zet ik een misverstand bij de ANWB recht. Tenminste, dat hoop ik. In juni vorig jaar hadden we bij de vestiging in Utrecht onze lidmaatschappen van de Wegenwacht opgezegd; we hebben immers geen auto´s meer. Alleen mijn kale lidmaatschap hielden we aan in verband met wat verzekeringen. Het meisje achter de balie kon het meteen én tussentijds on-line regelen, bij wijze van uitzondering omdat we het land zouden verlaten. In november werd echter tot de totale contributie, dus inclusief Wegenwacht, van onze bankrekening afgeschreven. Ik stuurde ze uit Lagos een e-mail en bij zwager Cees kwamen vervolgens twee brieven (gedateerd 05-01-2008) dat - als we onze lidmaatschapskaarten vóór 01-01-2008 op zouden sturen - het gehele lidmaatschap voor ons beiden beëindigd zou worden. Dus niet alleen de Wegenwacht. Een week later arriveerden er twee nieuwe lidmaatschapskaarten. Enfin, de dame aan de telefoon zei dat ze alles snapte, dat ik mijn kale lidmaatschap zou houden en dat de contributie gedeeltelijk teruggestort zou worden. Wij wachten af.

Vandaag gaan we naar Artis in Amsterdam. Daar is de televisiestudio waar het VARA-programma "De Wereld draait door" life wordt uitgezonden. Mijn dochter Floor is er vanaf 1 januari jl. weer redacteur en ze heeft ons uitgenodigd de uitzending bij te wonen. Allemaal kijken!
Terug naar boven

Gisteravond bij De Wereld draait door (VARA TV) kwamen we niet in beeld. Behalve Ans één moment. Sitelezer Wim van Heel slaagde erin het vast te leggen

Dinsdag 22-01-2008
Voor we gister rond half vijf naar Amsterdam vertrekken worden we gebeld door Mendel Stecher van Zeilen over de uitverkiezing van onze website tot Website van de Maand. De eraan verbonden prijs, een camara-telefoon, zal hij meteen opsturen, zodat we die nog kunnen meenemen naar Portugal.
In de VARA-studio in Artis zien we Floor terug. Voorafgaand aan de uitzending van "De wereld draait door" drinken we wat in een stijlbewust café aan de overkant (zie foto hier) Tijdens de uitzending van DWDD zitten we op de voorste rij, maar op ons verzoek toch maar niet op een plaats waar we constant in beeld zijn (zie foto hierbij) Dan hoef je je niet de hele tijd af te vragen of je haar wel goed zit. Na afloop praten we met Floor verder aan de bar. Ze heeft het razend druk maar het gaat prima met haar. Vandaag horen we dat zij en haar Engelse vriend Luke nu ook een huurwoning vlakbij de studio hebben gevonden.

Vandaag schijnt na alle regen eindelijk de zon. Overal in de tuintjes staan sneeuwklokjes. Ik zie de eerste crocussen en de narcisbollen sturen hun groene uitlopers al een eind boven de grond. Het KNMI meldt dat het waarschijnlijk niets meer wordt met de winter. Hun prognosemodel toont dat de zachte en natte winter tot medio februari aanhoudt. Dat past in het klimatologisch patroon van de laatste dertig jaar, waarbij de opwarming vooral in de maanden januari en februari plaatsvindt.
In het AD van gisteren staat een merkwaardig bericht onder de kop "Zeepeil bij costa´s stijgt extreem" Het viel me op omdat we daar straks langs varen. Het peil van de Middellandse Zee zou bij de Spaanse costa´s in vijftig jaar tijd met 8 cm zijn gestegen. Als die tendens zich voortzet, meldt de krant, dan kan het tot 2050 nog eens 25 tot 30 cm stijgen. Wat een raar bericht! De gemiddelde zeespiegelstijging in de wereld momenteel (in de periode 1993 - 2005) bedraagt 0,34 cm per jaar. Eerder was dat (periode 1961 - 2003) 0,18 cm per jaar. (Bron: KNMI) Volgens Bartjens berekend zou dat voor de Middellandse Zee in vijftig jaar een stijging van ± 10 cm  inhouden. Als het echter niet meer dan 8 cm is, dan is dat allesbehalve extreem! Vreemd. Het bericht is afkomstig van het IEO, het Spaanse Instituut voor Oceanografie, zegt het AD, maar op de site van dit Instituut kon ik het bericht gisteren niet vinden en ook niet elders op Internet. Vandaag echter wel! Het heet "El cambio climático en el Mediterráneo Español", een PDF-file waarvan ik helaas maar 7 pagina´s binnenkrijg. Maar wél met heel andere cijfers. Tot medio jaren ´90 steeg het niveau van de Med niet, maar vanaf die tijd juist erg snel: 0,25 tot 1,0 cm per jaar! Ik kom er nog op terug, tenminste, als ik het hele rapport op het scherm kan krijgen.

Ook vanavond gaan we oude vrienden weerzien, Paul & Tine Andela, in Nieuwegein. Terug naar boven

Woensdag 23-01-2008
Voortreffelijke avond bij Paul & Tine Andela gisteravond, met een voortreffelijke maaltijd. Tafelspitz, ooit van gehoord? Het is een gerecht uit de Weense keuken, met mals rundvlees dat langdurig wordt gekookt in een soep en gegeten wordt met aardappelen en appelmoes, gemengd met mierikwortelsaus. Heel bijzonder! We praten lang na, tot in de kleine uurtjes. Voor een foto klik hier.

Ik zoek verder naar het volledige rapport van het Spaanse Instituut voor Oceanologie; het PDF-file op hun website blijkt als samenvatting te zijn bedoeld, maar het zijn de eerste 7 bladzijden. Het volledige rapport staat helaas niet op Internet, het is als boek uitgegeven (zie foto) Opvallend hoeveel media, kranten en Internetsites, kritiekloos en zonder commentaar het bericht overnemen, inclusief de suggestie dat 8 centimeter stijging van het niveau van de Middellandse Zee in vijftig jaar heel veel is. Quod non. Wat wel veel is, de plotselinge stijging vanaf 1995 - en dat lees je nergens in de berichtgeving. Een voorbeeld van hoezeer nieuws verdraaid tot ons komt.

Ans en Tessa zijn de stad in. Ze gaan twee stukjes wollige vloerbedekking zoeken. Die willen we om de spruit van ons achetrstag wikkelen om de (gerepareerde) bimini voortaan mee te beschermen als hij in opgevouwen toestand ertegenaan leunt. Vandaag veranderen we van logeeradres. Van Tessa´s huis verkassen we naar dat van Barbara. Daarna gaan we naar onze vroegere woonplaats Deil, om in Gasterij de Os en het Paard te gaan eten met Ad en Inge Hogerdijk en Inge´s vriendin. Ad en Inge ken ik al vanaf 1979, toen ik naast hen op de Deilsedijk kwam wonen. Een goede buur is beter dan een verre vriend, zeker als die buur ook nog een wijnhandel heeft! Het Deilse Wijnhuis. Ik heb ruim 25 jaar in Deil gewoond, eerst aan de dijk en later in de Bulckesteynstraat. In 1994 was "Gasterij De Os en het Paard" de lokatie waar we de zogenaamde Deilgroep oprichtten met de huisartsen en de zorginstellingen uit de regio Gorinchem/Leerdam, de groep die de stoot gaf tot de transmurale ketenfusies van enige jaren later en dat uiteindelijk in 1999 tot de formatie van de Rivas Zorggroep leidde. Eigenlijk vormt die tijd het hoogtepunt van mijn loopbaan. Een groot deel van die ontwikkelingen werd door Lucy Boonekamp en Robbert Huijsman boeiend beschreven (vind ik) en geanalyseerd in hun boek "Bouwen aan een transmuraal zorgconcern" (1998, Elsevier/De Tijdstroom) Terug naar boven

Eén van de vele bevallige plekjes in Gorcum: historische schepen onder het Molenbolwerk met de molen Nooit Volmaakt

Vrijdag 25-01-2008
Een schrale dag. De bleke zon en de frisse zuidwestenwind maken het niet warmer. Het zijn onze laatste dagen in Gorcum. Ik maak een lange wandeling naar de binnenstad. Tussen het riet onder de rand van de sloot langs het spoor naar Leerdam en, verderop, Geldermalsen zie ik vangkisten, waarschijnlijk voor bisamratten. Ik kom langs een school, scholieren zitten achter de ramen, sommige klassen zijn rustig aan het werk, uit andere komt rumoer en zelfs gejoel. Ik denk aan mijn eigen lagere schooltijd en de lange uren voordat de schoolbel ons bevrijdde. Afgunstig keek ik naar mensen die buiten voorbij liepen, die niet naar school hoefden. Nu loop ik zelf voorbij. Het gevoel dat er een cirkel rond is. Dat gevoel wordt nog sterker als ik voorbij de brug over het Merwedekanaal, bij de bushalte op de Concordiaweg langs een groep schoolmeisjes loop. Ze zijn 13 of 14 jaar, denk ik. Ze giechelen. Eéntje roept: "Meneer, uw voeten lopen!" Nog meer gegiechel. Ik haal mijn schouders op en loop door. Heb ik zoiets vroeger ook geroepen? Vast wel. Er lijkt niets nieuws onder de zon.

Over de Lingebrug en de Spijksedijk loop ik de binnenstad in. Op de Korenbrug maak ik een foto van de oude trekschuiten, die afgemeerd liggen bij de Ondervloed, onder het Molenbolwerk met de molen Nooit Volmaakt erop (zie boven) Eén van de vele bevallige plekjes in dit oude stadje. Ooit is het 1000 jaar geleden ontstaan op deze plek. Waar de Maas, de Waal en de Linge samenvloeien, groeide een kleine nederzetting rond de versterkte hoeve van ene Gorik, lees ik op een informatiebord. Verderop aan de Havendijk staat een smal huis te koop. Ik loop verder, over de gedempte Kalkhaven richting Dalempoort. Op de Altenawal kijk ik uit over buitendijks land en waterlopen naar de Merwede, met Woudrichem en de spitsen van kasteel Loevestijn in de verte aan de overkant. Hier ligt ook het gebouw van het voormalige verpleeghuis´t Nieuwe Gasthuis, op de mooiste plek van de stadswal. De begane grond is nog in gebruik en heet tegenwoordig ´t Kleine Gasthuis. Bewoners en ziekenverzorgsters zitten in een zaaltje te eten. De rest van het gebouw staat leeg. Hebben we er destijds goed aan gedaan om elders een nieuw verpleeghuis te bouwen, zonder zo´n prachtig uitzicht? Ze kijken er toch niet naar, zeiden velen. Nu twijfel ik eraan. Als ik ooit in een verpleeghuis zou komen, zou ik toch graag dit soort uitzicht hebben. In de Lingehaven zijn ze bezig nieuwe meerpalen te plaatsen. Ik loop terug via de Appeldijk en de Havendijk. Sommige schepen tonen tekenen van bewoning en ook van dat merkwaardige hamstergedrag dat je vaak op oude schepen ziet: stapels oud hout, touw, emmers en ander materiaal dat de bewoner verzamelde in de hoop het ooit te kunnen gebruiken voor het nooit eindigende, feitelijk uitzichtloze project zijn scheepje op te knappen en ermee uit te varen. Ik blijf opnieuw staan bij het smalle huis dat te koop is. Zou ik hier willen wonen als we uitgezeild zijn? Ik zeg altijd dat ik dan op de Azoren wil gaan wonen, maar Ans ziet dat niet zitten, dus het zal er waarschijnlijk niet van komen. Ik hoop dat we nog heel lang zullen varen. Waarom heb ik die voortdurende behoefte te willen ontsnappen? En waaraan? Als je niet meer beweegt, ligt er niets meer vóór je. Dan heb je geen perspectief en geen uitzicht meer op verandering, niets nieuws meer te verwachten dan alleen je allerlaatste reis te moeten aanvaarden. Dus toch - Isfahan?

Enfin, er is wel uitzicht op een vrolijke avond. Straks, aan het eind van de middag, rijden we naar Wijk bij Duurstede, waar vanavond een vergadering van de Watersportvereniging Deil gaat plaatsvinden. Die werd jaren geleden in Gasterij De Os en het Paard opgericht door de vaste deelnemers aan de voorjaarstochten (zie hier in de rubriek Zeilverhalen): Erik de Haan, vroegere buurman in Deil, en Pieter de Kort, schipper van Matjas en mijn opvolger in Gorcum en ik. Van hen heb ik veel geleerd en door hen werd ik - hoewel ik op zeilgebied een groentje was - tot voorzitter voor het leven benoemd. Later mochten er ook vrouwen mee op de voorjaarstochten, maar eigenlijk weet ik niet eens of ze ook lid geworden zijn. Vanavond toch eens vragen. Bij de rondvraag, uiteraard. Terug naar boven

In de kinderboerderij in het Gijsbert van Andelpark in Gorcum. Vlnr. Ans, Jordin, Nikita en Esri

Vrijdag 25-01-2008
De vergadering van de Watersportvereniging Deil is succesvol en vrolijk. Maar eerst ontmoeten we elkaar voor een borrel in de fraai verbouwde boerderij van Pieter en Esther. We hebben elkaar lang niet gezien. Pieter en Esther zagen we deze zomer, toen we nog in Willemstad lagen en Erik en Thea zagen we vorig voorjaar voor het laatst, toen we voor de vorige vergadering van de vereniging allemaal waren samengekomen in hun huis in Zuid-Frankrijk.
De vergadering is dit keer in een aardig restaurant in het oude centrum van Wijk bij Duurstede. De naam ervan weet ik niet meer, maar op de Markt moet je achter de kerk door een poortje en dan op een binnenplaatsje linksaf. We beginnen meteen met de rondvraag want iedereen voelt wel dat de vergadering wat in de lucht komt te hangen, als het probleem rond het lidmaatschap van de dames niet eerst wordt opgehelderd. Helaas zijn er geen besluitenlijsten van vorige vergaderingen. Op een gegeven moment lijkt er een patstelling te ontstaan: als de dames vinden dat ze altijd al lid waren, dan moeten ze nog met terugwerkende kracht contributie betalen, stellen de mannelijke leden. De achterstallige contributie wordt door penningmeester Erik becijferd op exact het kostenbeslag van het diner van vanavond. De dames wijzen dit voorstel verontwaardigd van de hand. Toch zijn ze aan het eind van de avond lid geworden (of gebleven), hoe dit is gegaan weet ik niet meer. We besluiten dat secretaris Pieter een besluitenlijst zal opstellen, maar dat doet hij niet. Eigenlijk heeft hij dat nooit gedaan. Ik probeer als voorzitter af te treden, maar dat kan niet als je voor het leven benoemd bent, zegt iedereen. Enfin, we lachen ons krom en zijn misschien een wat te luidruchtig gezelschap in dit stijlvol restaurantje. We krassen dus ook als laatsten op. Voor een foto, klik hier.

Vandaag vlot het niet erg. Van Jaap & Diana komt bericht dat ze uit Lagos vertrokken zijn en via Vilamoura nu in het Spaanse Ayamonte zijn aangekomen. Dat geeft ons ook kriebels. Bij de Indische Toko in de buurt slaat Ans gedroogde garnalen, citroengras, tamarinde, gemalen koenjit, soto en komijnzaad in, om mee te nemen als we overmorgen terugvliegen. Met Barbara, Michel en de kleinkinderen gaan we ´s middags naar de kinderboerderij in het Gijsbert van Andelpark, naast het ziekenhuis. Hier 2 foto´s en hierboven nog een. Er zijn vannacht drie geitjes geboren. Buiten staat een gure wind. Vanavond gaan Ans en ik samen uit: we hebben gereserveerd in het Perzisch restaurantje Abbas in de Haarstraat in de binnenstad. Terug naar boven

Perzische keuken in Restaurant Abbas, Gorcum

Zondag 27-01-2008
De Perzische keuken is een openbaring! Er wordt veel gewerkt met kardamon en kaneel en het eten is aan de zoete kant. Erg lekker. Perzisch Eethuis Abbas is knus en klein. Langs de wand staan boeken met kwatrijnen van Omar Khayam en fotoalbums over Iran. Jammer dat dat land onder de ayatollahs zo geisoleerd is geraakt. Je zou het met de boot willen bezoeken maar de Perzische Golf kun je momenteel beter mijden. Er schijnen overigens wel goede mogelijkheden te zijn om Oman aan te doen. (Mocht je in "Abbas" willen eten dan doe je er in het weekend verstandig aan te reserveren) Voor het eerst zijn we na alle drukke dagen weer eens samen en we genieten ervan. We besluiten het diner nu eens niet met een calvados of iets dergelijks, maar met....thee! Krachtige Perzische thee, gloeiend heet, in kleine glaasjes, waaruit je voorzichtig proevend kleine teugjes neemt, theepotje ernaast om af en toe bij te vullen, verrukkelijk! Wij bevelen dit restaurant echt aan! De website is (of wordt) www.chefabbas.nl

Vanmiddag gaan we langs bij Oma Steers en daarna naar het Land van Heusden en Altena, naar Herman & Marian Ursinus in Wijk en Aalburg. Daar doen we morgen verslag van. Om 17.00 uur vliegen we terug naar Faro, Portugal. Terug naar boven

Bij Herman & Marian Ursinus in Wijk en Aalburg

Maandag 28-01-2008
Gistermiddag vind ik bij Oma Steers de nieuwe pilots (Ionian Sea en één over de kusten van Bulgarije en Roemenië), die ik bij Vrolijk Watersport had besteld. Zwager Cees heeft ze hier afgeleverd. Dan gaan we op weg naar Wijk en Aalburg. We rijden even om over Andel, langs De Oude Silo. Daar hebben we de ruim anderhalf jaar overbrugd tot ons vertrek afgelopen zomer, in een aangenaam huurappartementje met een majestueus uitzicht over de Andelse ofwel de Afgedamde Maas. Het weerzien met Herman & Marian Ursinus in Wijk en Aalburg is hartverwarmend. Herman is degeen die me in de zomer van 1996 ongeneeslijk besmette met het zeilvirus (zie hier) Het is dus allemaal zijn schuld. Uiteraard bekijken we de "foute kathedraalboom", die een Japanse (wol)mispel bleek te zijn (voor wie het verhaal niet kent, zie hier) Het boompje overwintert bij een raam in de verwarmde schuur van Herman & Marian en blijkt alweer aardig gegroeid sinds we hem in juni vorig jaar bij hen afleverden. (zie foto hier) Marian heeft hem bijgesnoeid en alle bladeren met bruine verkleuringen afgeknipt. Bovendien praat ze vaak tegen het boompje. Ik moet eerlijk zeggen dat hij er beter uitziet; mijn studeerkamer in ons Andels´ flatje was kennelijk niet zo´n goede plek voor hem.

Na een gezellige middag keren we terug naar Gorcum. Daar printen we onze boarding passes uit, zodat we morgen op Schiphol niet in de rij voor de incheck-balie hoeven staan én zelf onze stoelen kunnen uitkiezen. Een handige service van Transavia. Tessa & Jeffrey komen mee eten en afscheid nemen. Ans heeft tussen de bedrijven door een lekkere rijsttafel bereid.

Vanmorgen pakken we alles in. Het is goed dat we nog een extra reistas hebben gekocht! Ans gaat met Barbara nog een keer kleindochter Esri van de peuterspeelzaal ophalen. Dan komen ook Jordin en Nikita uit school en drinken we nog even koffie. Zometeen komt het onvermijdelijke afscheid. We zullen nog even langs Oma Steers rijden en dan zijn we op weg. Om 17.00 uur vertrekken we voor een vlucht van bijna drie uur. De klok moet een uur vooruit - ho! - fout! - een uur achteruit. Anneke & Ben komen ons in Faro met de auto ophalen. Naar verwachting zijn we tegen 21.00 uur Portugese tijd terug op de boot in Lagos. Terug naar boven

We halen een kar vol boodschappen bij de Pingo Doce supermarkt

Dinsdag 29-01-2008
De afhandeling op Schiphol is vlot, als je niet meer hoeft in te checken. Je hoeft alleen maar je ruimbagage af te geven. We hebben een grote reistas extra gekocht, want er gaat nogal wat mee terug aan spullen, waaronder de nieuwe grootzeilkar en de externe WiFi-antenne. Daar staat tegenover dat we onze winterjacks bij Barbara konden achterlaten. In de vertrekhal strijken we neer op een terrasje, ik koop nog snel een NRC/Handelsblad en het februari-nummer van Zeilen voor onderweg. Ans snuift, ze is bezig snipverkouden te worden (foto hier) Exact om 17.00 uur stijgen we op, even zie ik een flits van de Nieuwe Meer. Dat is een onderdeel van de Vaste Mastenroute door Nederland. Hier voer ik in 1998 met Fairview, mijn eerste schip, op weg naar het noorden. Op zee zeilen was er nog niet bij, het IJsselmeer leek me al heel wat. Dan schieten we de wolken in. Een minuut of wat later vliegen we in het licht van de ondergaande zon naar het zuiden (zie foto)
De vlucht is rustig, drie uur later landen we op Faro. Daar is het pas zeven uur. Anneke & Ben rijden ons terug. Het lijkt donkerder in Portugal dan in Nederland, waar meer licht en lichtverstrooiing is en de meestal aanwezige bewolking het licht ook nog voor een deel terugkaatst. Hier zien we meteen het sterrenbeeld Orion met zijn riem. Ondanks haar verkoudheid meent Ans een kruidige geur te ruiken, alsof er planten in bloei staan. Dat is het geval, meldt Ben, overal in de Algarve beginnen de amandelbomen te bloeien en die ruik je. We zijn ontroerd als we onze Dulce terugzien en alles dik in orde blijkt.

In een uur hebben we alle spullen ingeruimd en het schip op orde: de hoofdschakelaars aangezet, het electrisch kacheltje aan om de klammigheid te verdrijven, de afsluiters allemaal open gezet, het stinkende stilstaande water uit de toiletafvoeren gespoeld, de koelkast schoon, de olielampen gevuld en aangestoken en een fles rode Dão Reserva ontkurkt. Samen genieten we weer aan boord te zijn van ons scheepje. We hebben een fijn bezoek aan Holland achter de rug, maar het is ook fijn weer aan boord te zijn. ´s Nachts moeten we wennen aan de stilte en ook aan de kou. We sliepen immers veertien dagen in centraal verwarmde huizen. Bovendien zakt de temperatuur buiten flink, door de heldere sterrenhemel is de warmteuitstraling van de aarde groot. Ans slaapt onrustig, haar neus zit vol, ze heeft een zeurende pijn in bijholtes en gebit en haar keel is rauw. De medicatie (paracetamol en trachetol) verlicht enigszins.

Vanochtend haal ik de fietsjes tevoorschijn. We halen een kar vol boodschappen bij de Pingo Doce (foto hierboven) Waaronder natuurlijk verse broodjes. Dan begint een zalige klusdag (ja, zo voelt dat echt!) Ans draait talloze wassen en sluimert later in het zonnetje in de kuip. Tegen de middag is het al ruim 20° De ooievaars om ons heen klepperen er lustig op los.  Ook ik ben niet te houden: ik bevestig de Canopii externe WiFi-antenne aan de mast van de windgenerator. Hij moet goed kunnen draaien, want je moet hem richten. De kabel blijkt nét lang genoeg om de laptop te bereiken, via het kastje van de USB-adapter. Ik schakel de interne antenne uit en de nieuwe externe aan en na wat gerommel zie ik een lijst van liefst tien tot twaalf draadloze netwerken, die ik nu opeens ontvangen kan. Minder bevredigend is dat het nog niet lukt om goed verbinding te maken met mijn voorkeursnetwerk, maar dat ga ik later deze week wel uitzoeken. Ondertussen komen diverse medezeilers langs om ons welkom te heten. Dan ga ik met de nieuwe grootzeilkar aan de slag. Dit is de klus waar ik het meest tegenop zie, want als je het niet goed doet vliegen de piepkleine witte kogellagertjes alle kanten op en krijg het dan maar eens weer allemaal op orde! Maar het is een fluitje van een cent: de kar zit al op een meegeleverd stukje rail, dat druk je zorgvuldig tegen je eigen rail en - hup - schuif je de kar erop. Dat stukje rail zal ik goed bewaren! Moet de kar er ooit weer af, dan schuif ik hem gewoon weer op dat stukje en wikkel tape aan het eind zodat hij er niet af kan. Daarna volgt het betere spaghetti-vlechten, dat wil zeggen, dat je weer helemaal moet ontdekken hoe en via welke katrollen de grootschoot en de stellijntjes van de kar lopen. Maar dat is leuk werk dat dan ook fluitend verricht wordt. Ans maakt foto´s van de klussen (klik hier voor 2 foto´s) Morgen komt de motor aan de beurt. Terug naar boven

Op het voordek droogt de was

Woensdag 30-01-2008
Gisteren werd Kees Klein in Deil begraven. Hij richtte met zijn vrouw Lyda in de jaren tachtig Gasterij De Os en het Paard op. Tegenwoordig drijft hun zoon Wouter het restaurant. Kees overleed op dezelfde avond dat Ans en ik er dineerden met de Hogerdijken. We wisten niet dat in het pand ernaast Kees stervende was. Vreemd gevoel. Ik schreef gisteravond een In Memoriam voor Kees in de rubriek Beschouwingen, klik hier.

Het leven gaat verder. Een stralende zon begroet ons als we opstaan. Ans is nog kwakkelig en vleit zich in de kuip neder. Buiten op het voordek hangt de was te drogen (zie foto) Tegen de middag wordt het gemakkelijk weer 20° Ik fiets naar de Hollandse supermarkt voor koffiepadjes, aromat en een rookworst. Zaken die in de Portugese winkels niet voorhanden zijn. Daarna lees ik het scheepsjournaal van Leonard van Veldhoven "Van Bruinisse naar de Costa del Sol" (2005) Het is deel 1 van een vierdelige serie over een zeilreis door de Middellandse Zee en de Zwarte Zee van enige jaren geleden. En ik ben al zo in de stemming te vertrekken!

Hoe is het met de kluslijst? Die telt nu 35 items, waarvan er 21 zijn uitgevoerd.´s Middags plaats ik een nieuwe papierrol in de barograaf. Dan begin ik aan het probleem met de dynamo. Ans posteert zich bij de Mastervolt accubewaker. Ik start de motor. Als die draait roept ze meteen dat de spanning in het 12V-circuit snel oploopt. Hij is al 15,34Volt, meldt ze. Veel te hoog! Snel zet ik de motor uit. Hollanders in de haven adviseerden me John Holloway in te schakelen, die op alles raad zou weten. Ik tref hem op de steiger en beschrijf mijn probleem. "Oh, the regulator" luidt zijn prompte diagnose. Hij komt morgen om half elf langs. Terug naar boven

Achterkant van de dynamo met de vraag: waar gaat het rode draadje bovenaan heen?

Donderdag 31-01-2008
Ans is gelukkig aan de beterende hand. Ook anderszins is het een belangwekkende dag! Niet omdat de zon weer schijnt, maar omdat ik erg veel opsteek van John Holloway, de electrotechnicus die komt uitzoeken waarom de dynamo van de motor de accu´s niet oplaadt. John zoekt kalm en systematisch naar de oorzaak en neemt rustig de tijd om me van alles uit te leggen. Hij zou een goede dokter kunnen zijn, denk ik bij mezelf. John woont al negen jaar in de Algarve en hij is met een Portugese vrouw getrouwd. Vóór die tijd woonde hij in het midden van Engeland en deed veel deliveries (= schepen - vaak erg dure - in opdracht van de eigenaar van A naar B varen, dus b.v. van Europa naar de Caribean of de Med)

Op de foto hierboven zie je de achterkant van de dynamo. De pijl wijst naar een rood draadje, met de vraag erbij: waar gaat dat rode draadje heen? Ik mailde de foto met die vraag naar Lowy en Fons van Jachtwerf Numansdorp. Zij wisten wel waar het voor diende maar niet waar het heen liep. Het bleek niet door hen aangelegd ten tijde van de revisie van het electrisch systeem, bijna twee jaar geleden, maar origineel door Jeanneau of de veelgeplaagde importeur Rob Krijgsman.

Maar laat ik bij het begin beginnen. John begint met zijn multimeter diverse spanningen te meten, terwijl ik de motor inschakel. De spanning in het 12V-systeem loopt, net als gisteren, snel op naar 15,57V. Op dat moment zette ik toen de motor wijselijk maar uit. Nu doen we dat niet en we zien hoe opeens de spanning helemaal wegvalt, dan weer begint op te lopen tot 15,57V, dan weer 0 wordt, enzovoorts. Dat is raar, zegt John. Ik herinner me opeens dat ik al veel eerder, toen we afgelopen najaar langs de Portugese kust voeren, het analoge spanningswijzertje op het dashboard in de navigatiehoek alsmaar van links naar rechts en terug zag zwaaien. Ik besteedde er toen geen aandacht aan. Aha, zegt John, dan had je het al eerder. Hij meet aan de dynamo en stelt vast dat die helemaal geen laadstroom produceert! Daarna gaat zijn aandacht uit naar de Mastervolt laadstroomverdeler. Die is twee jaar geleden door Fons ingebouwd en dient om de drie accugroepen die we aan boord hebben gelijktijdig en verliesarm te laden en voorkomt dat de accugroepen elkaar kunnen ontladen (dat lees ik in de handleiding) De drie groepen zijn: serviceaccu´s, startaccu en boegschroefaccu. Als John dit apparaat uit het circuit brengt, dus als het ware "buiten spel zet", en ik vervolgens de motor weer aanzet, laadt de accu wél. De spaning is ongeveer 13,4V en de laadstroom 28 Ampère. Nu komt het rode draadje in het spel! Het is een zogenaamd sensordraadje, het "informeert" de interne regulator van de dynamo over de spanningstoestand van de accu´s. Zijn die ontladen, dan regelt de regulator een hoge laadstroom, zijn ze vol, dan regelt hij een lage tot nul laadstroom. Als het sensordraadje stuk is of los zit, dan krijgt de dynamo die informatie niet, laat de spanning oplopen (hoe hij dat kan, snap ik overigens niet) tot een beveiliging de spanning afbreekt en alles weer van voren af aan begint.
(Blijf even bij de les, we zijn er bijna!)
Waardoor werkt het systeem wél als je Mastervolt laadstroomverdeler eruit gooit? Die zit vol diodes, die de stroom maar in één richting kan passeren. Ligt hij eruit, dan is tweerichtingverkeer mogelijk en krijgt de dynamo rechtstreeks via de laadkabel informatie over de ladingstoestand van de accu´s. Dan heeft hij het sensordraadje niet nodig te bepalen wat hij aan laadstroom moet leveren.

Ergo:
= Mastervolt aan, sensordraadje nodig > géén laadstroom
= Mastervolt eruit, sensordraadje niet nodig > wél laadstroom
Conclusio: Mastervolt stuk of sensordraadje stuk.

Zo, dat schiet op. Nu gaan nieuwe Mastervolt laadstroomverdelers niet zo gauw stuk, dus de dader is waarschijnlijk het sensordraadje. Daarom willen we van Lowy en Fons weten waar het heen loopt. Die weten dat dus niet. We zien bij de accu´s niet zo´n draadje zitten. We pellen het draadje uit een bundel draden vrij en komen een nogal klungelig ingetapede, kleine diode tegen. Dokter John neemt hem mee om te testen. Het is al tegen vijven, morgen komt hij terug om sowieso een nieuwe sensordraad direct vanaf de serviceaccu´s aan te leggen. Dat is geen groot karwei. Laadt de dynamo dan wel (met de Mastervolt in het circuit), dan is het probleem opgelost! Werkt het niet, ja, dan is toch de Mastervolt stuk. (Ik vind het knap als je het tot nu helemaal kon volgen)  Terug naar boven

John toont het binnenste van de dynamo. Bij de pijl zit de interne regulator.

Vrijdag 01-02-2008
Gisteren dacht ik dat ik het snapte, maar vanmorgen blijkt alles toch heel anders te liggen. Je went eraan. Dokter John komt om half elf langs. Hij heeft de kleine diode uit het sensordraadje getest: hij is goed, maar....hij zit andersom!? Dus: hij leidt stroom vanuit de dynamo in plaats van ernaartoe. Het is dus geen sensordraadje. Ik ga op zoek naar de tekeningen van het electrisch systeem in het Jeanneau-instructieboek. Dat had ik eerder kunnen doen: na enig zoeken op de tekeningen blijkt het een functie te hebben in het circuit van de electrische ankerlier. Alleen als de motor loopt, kun je die gebruiken en het draadje "informeert" de ankerlier of de motor wel/niet loopt.
Een verkeerd spoor, dus. John herstelt het zaakje en als ik vraag hoe de dynamo dan wel wordt "geinformeerd" over de status van de accu´s als er geen sensordraadje is, legt hij uit dat er twee systemen zijn: battery-sensing (met draadje) en machine-sensing. Hoe dat laatste werkt snap ik eigenlijk niet, maar in elk geval heeft onze dynamo het. John gaat nu een nieuwe test doen. We draaien de motor mét en zonder de Mastervolt ladingverdeler in het circuit, terwijl John met een zeer geavanceerde Multimeter de maximum- en minimumwaarden van de door de dynamo geleverde spanning en stroom meet. Dan blijkt:

= Mastervolt in: spanning varieert snel tussen 0 en 15V, stroom varieert snel tussen 0 en 14 A
= Mastervolt uit: spanning blijft vrijwel constant op 14V, stroom varieert opnieuw tussen 0 en 14A
Conclusio (van John): de interne regulator van de dynamo is stuk. Oh. Met Mastervolt uit, dus geen diodes tussen accu´s en motor, "duwen" de accu´s spanning naar de motor en heffen de variaties daardoor op. Maar de stroom blijft wel fluctueren, dus de regulator functioneert niet goed. Vaak komt dat, zegt John, door een inwendige diode in de regulator, die losgeraakt is maar toch tussen "los" en "vast" trilt. Oh.
Enfin, John haalt de hele dynamo los en opent hem (zie foto) Op het oog is er niks te zien, maar hij neemt het hele geval mee om de regulator te laten testen. Dan weten we meer.

Het is vandaag een gesluierde dag, de zon schijnt met enige moeite door een lichtgrijs waas. Het wordt vandaag niet warmer dan een graad of 17. Ans is weer helemaal opgeknapt en doet de boodschappen. We ontvangen een droevig bericht per e-mail uit mijn vroegere directiewerkgroep Medi I: oud-lid en oud-collega Willem van der Pompe is overleden. De rest van de dag ben ik van slag. Ik fiets een eind langs het strand. Magere Hein is wel actief momenteel! Ach, onzin, Hein is altijd actief maar niet steeds in jouw buurt. Willem was ruim twintig jaar de zeer succesvolle leider van het Franciscus Ziekenhuis in Roosendaal. Eind jaren ´80 ontmoetten we elkaar regelmatig in het bestuur van het Integraal Kankercentrum Rotterdam. Later werd hij lid van Medi I en leerden we elkaar veel beter kennen en waarderen. Hij was echt een goede directeur en een aangename kameraad. Willem was een nuchter mens, maar hij bezat juist dat vleugje ironie dat verried dat er meer in hem leefde dan je op het eerste gezicht dacht. We waren allebei geboren in 1947, één van de allerbeste Franse wijnjaren, vonden we. Net iets meer dan een jaar geleden was ik bij zijn afscheid in Roosendaal aanwezig. Hij was moeizaam opgekrabbeld na een langdurige, zware ziekteperiode. Er was een enorme opkomst en Willem kreeg een Koninklijke onderscheiding, waar hij trots op was. Twee weken daarna haalde ik hem af van het station in Dordrecht en reden we samen genoeglijk koutend naar het afscheid in Hoorn van een andere collega en Medi I-lid, Louis Timmer van het Westfries Gasthuis. Onze terugreis was al even genoeglijk, ik zette hem in Roosendaal voor de deur van zijn huis af. Willem hoopte dat hij er weer helemaal bovenop zou komen. Het heeft toch niet langer dan een jaar mogen duren. Op Internet vond ik een vrolijke foto van Willem. Ter nagedachtenis plaats ik die hieronder. Zó moeten we ons hem herinneren. Dat hij ruste in vrede. Terug naar boven

Dr. Willem van der Pompe

1947 - 2008

Europese skate-kampioenschappen op de boulevard van Lagos

Zaterdag 02-02-2008
Het regent. Vannacht vielen de eerste buien. Toch is het niet koud: 20° en geen wind. Vanwege de regen gaan we maar niet naar de wekelijkse boerenmarkt aan de overkant, maar doen we boodschappen in de Pingo Doce supermarkt. Pingo Doce betekent overigens zoiets als: "Zoete Druppel" volgens mijn woordenboekje. Daar kun je lang over nadenken.
Het is weer om te lezen in de kajuit. Ik lees deel 2 van het reisverslag van de Existence, de boot van Leonard van Veldhoven, een Dehler 41 DS: "Van Andalusië naar Anatolië" (2005) Het is veel beter dan deel 1, dat ik nogal oubollig en weinig informatief vond. Dat is hier wel anders! Van Veldhoven is architect en hij heeft een grote kennis van de rijke historie van het Middellandse Zeegebied, dat hij van west naar oost doorkruiste in 2000 - 2002. Dat maakt dit deel veel interessanter en leerzamer. Ik ontleen er tal van toekomstige bestemmingen aan voor onze eigen tocht door de Med.

Bij het KNMI lees ik dat de afgelopen maand januari de op één na warmste januari was in Nederland sinds het begin van de metingen in 1706. In 2007 was januari nóg warmer. Voor de hele maand februari voorspelt de experimentele weersverwachting van het KNMI geen winterse temperaturen.

Na de middag wordt het droog. Ondertussen is aan de overkant de boulevard over de hele lengte afgezet. Keiharde muziek schettert op ons af, afgewisseld met het typische hysterisch schreeuwen van een sportverslaggever. De herrie dwingt ons de kuip uit, we zoeken onze toevlucht in de kajuit. Later ga ik toch eens kijken. Er blijken Europese skate-kampioenschappen plaats te vinden (zie foto boven) en dat moet de hele wereld kennelijk weten. Het is trouwens wel spannend door de voortdurende tussensprints, waar punten te verdienen zijn. De atleten scheuren voorbij, zonder beschermers voor knie en elleboog. Maar niemand valt. Een Belgische atlete uit Zandvoort wint, toetert de opgewonden commentator. Heeft hij het fout of heeft België ook een Zandvoort? Het is zaterdagavond, vanavond gaan we samen lekker uit eten in ons favoriete restaurantje in het oude centrum van Lagos: O Cantinha do Mar. Terug naar boven

Samen in Restaurante Fernando, home of superb steak

Zondag 03-02-2008
Helaas vinden we O Cantinha do Mar gesloten. Niet getreurd, er zijn tal van alternatieven. We kiezen voor Restaurante Fernando in de Rua Portas de Portugal bij de boulevard. "Home of superb steak" zegt het uithangbord. Ans kan dat beamen, maar ik heb meer zin in vis (gegrilde tong) Zie de foto hiernaast. Vooraf smullen we van een schaal  Ameijoas "Bulhão Pato", de kleine schelpdiertjes die in hun schelp heel even worden ondergedompeld in hete witte wijn, olijfolie, koriander, heel veel knoflook, peper en zout. Dat is wel zó enorm lekker! Buiten zien we de kleine steentjes van het trottoir glinsteren in de regen, het waait tamelijk hard.

Ook vandaag is het winderig, maar droog. De wekelijkse koffiebijeenkomst van de Hollanders kan dus gewoon in de kuip van J&B plaatsvinden. De gedachtenwisseling betreft ondermeer dynamo´s, regulatoren en accu´s. Nuttig. Gerard van Mermaid weet op een heldere manier uit te leggen wat machine-sensing is, dus hoe de (inwendige regulator van) de dynamo "weet" hoeveel laadstroom hij naar de accu´s moet sturen. Eergisteren snapte ik daar niks van. Het werkt als volgt: een deels ontladen accu heeft een lage laadweerstand ("er kan veel bij"), een volle accu een hoge ("er kan weinig meer bij"). Volgens de bekende Wet van Ohm:

                                            V = spanning (Volt)
                   V = I x R            I = stroom (Ampére)
                                            R = weerstand (Ohm)

moet - als de spanning gelijk blijft - een hogere weerstand R gepaard gaan met een lagere (laad)stroom I. Dat snap ik! Zou het zó eenvoudig zijn? Het is me nog niet duidelijk hoe de dynamo "weet" welke spanning hij moet leveren en hoe hij die dan constant gelijk weet te houden. De hele middag zit ik te studeren in "Stroom aan boord" (1999) van Jimmy Lengkeek en Roel Buis. Ik heb een stapel gebruiksaanwijzingen bij de hand van de motor, de accu´s en de opladers. De zuidwestenwind giert om het schip, dat rukt aan de touwen, af en toe valt er een bui. Het is knus aan boord. De studie levert wel iets onverwachts op, zoals de ontdekking dat ik helemaal geen gel-accu´s heb, wat ik altijd dacht, maar zogenaamde AGM-accu´s. Dat zijn vloeistofaccu´s met glasfibertechnologie (Absorbed Glass Material), die hogere laadstromen aan kunnen, langer meegaan en onderhoudsvrij zijn. Het zuur zit in glazen buisjes in een gesloten systeem en als er onverhoopt toch knalgas mocht ontstaan, dan wordt het aan de min-pool weer in water omgezet. Klinkt geruststellend. Toch vermeerderen ook de vragen zich. Bijvoorbeeld: de dynamo produceert een laadstroom, die door de Mastervolt ladingverdeler (zit vol met diodes) over de 3 accugroepen verdeeld wordt. Maar...die hebben ieder hun eigen capaciteit en ladingstatus. Krijgen ze desondanks wél dezelfde laadstroom of wordt er ergens onderscheid naar ladingbehoefte gemaakt? Zo niet, dan kan de startaccu die - anders dan de service-accu´s - zelden ontladen wordt, wel eens overladen raken (en dus korter meegaan) Of zit er daarvoor een zogenaamde compensatiediode in of bij de dynamo, die zorgt voor een soort compromis-laadstroom tussen de verschillende accugroepen? Dat moet ik Dokter John vragen. Het lijkt wel of ik er steeds meer verstand van krijg en er toch minder van snap. Het snapverstand schiet tekort. Denk ook aan de aloude woorden van de Prediker in het Oude Testament:

"Vermeerdering van kennis
geeft vermeerdering van smart"

Je zult zelf moeten opzoeken waar dat staat, want de Bijbel hebben we niet meegenomen. Terug naar boven

Gemeentelijk kerkhof, Lagos

Maandag 04-02-2008
We worden wakker met een stralend zonnetje op het dek. Om half elf komt Dokter John vertellen dat ze hebben vastgesteld dat de interne regulator van de dynamo inderdaad stuk is. Er is een nieuwe besteld die over een dag of twee verwacht wordt. Ik leg hem mijn vraag van gisteren voor betreffende de Mastervolt ladingverdeler: stuurt die dezelfde laadstroom naar de drie accugroepen, ongeacht hun ladingstoestand? Nee, zegt John, de sterkte van de laadstroom wordt in elk van de drie (streng van elkaar geisoleerde) laadcircuits bepaald door de Wet van Ohm. Dus: accugroep leeg > hoge laadstroom, accugroep vol > weinig tot geen laadstroom. Dat had ik zelf kunnen bedenken... Het betekent overigens ook, mijns inziens, dat als alle accugroepen vol zijn en de dynamo weinig tot geen laadstroom maakt, er dus méér vermogen naar de motor gaat. Interessant.

Het is een prachtdag, vandaag. De lucht is lentezacht en vol geuren, het is 24° We slenteren langs de boulevard naar het fort bij de haveningang. Er vaart een sliert versierde jachten voorbij vanwege Carnaval. Overigens merk je in Lagos weinig van carnaval. Het is wel wat drukker in de stad, veel Portugezen hebben kennelijk vrij. We klimmen langzaam door de straatjes omhoog in een gedeelte waar nog niet eerder waren. Toeristen zie je hier niet meer. We stuiten opeens op een propvolle, gemeentelijke begraafplaats. Er zijn nissen waar je achter een ruitje, vaak met een deels opengeschoven gordijntje, de kist van de overledene kunt zien. Foto ervoor, soms met een sieraad, een halsketting of een armband erbij.  Er is ook een lange straat met ter weerszijden mausolea (zie 2 foto´s hier), die een verlaten, lugubere aanblik biedt. Het schelle namiddaglicht werpt messcherpe schaduwen over de sarcofagen en de grafhuisjes, alsof het een schilderij van Giorgio De Chirico is. Ook hier zie je achter gedeeltelijk openhangende vitrage de opgestapelde kisten staan, drie- tot vierhoog, met gehaakte doodskleden erover. Zou een hier kort tevoren begraven lichaam, pas in ontbinding, niet erg stinken? We ruiken niks. Of worden ze eerst gebalsemd? Aan de oude vrouw bij de ingang durven we die vraag niet te stellen. De graven liggen dicht op elkaar, zonder wandelpaden ertussen. Ik zie een graf uit 1984 van een Engelsman "who died whilst on holiday, aged 64 years" (foto hierboven) Wilde hij persé niet in Engeland begraven worden? We klimmen verder door de straatjes tot we bij de Franse mega-supermarkt komen, de Intermarché. Daar worden we door een hevige vlaag van koopzucht overvallen, mogelijk veroorzaakt door het idee dat we - als de dynamo deze week gerepareerd is - waarschijnlijk al snel zullen vertrekken. We kopen heerlijkheden die je elders niet vaak zult tegenkomen, zoals rauwmelkse Franse kazen, ingeblikte aloë vera (verrukkelijk is dat!), potjes rode curry, garlic + chili pickle, mierikswortel, kokosmelk, zakjes met hoi sin + garlicsaus, zwarte bonensaus, chow meinsaus, en pakken lycheesap en sour cherry nectar. En niet te vergeten: een zak met twee kilo ameijoas, de schelpjes met de overheerlijke kleine mosseltjes erin die we eergisteren in Restaurante Fernando aten. Die gaat Ans morgen proberen klaar te maken. Het is voorwaar niet direct een overlevingspakket dat we heuvelafwaarts naar de boot sjouwen.... Terug naar boven

Archeologisch onderzoek in het centrum van Lagos

Dinsdag 05-02-2008
Vandaag lijkt de zomer te zijn uitgebroken! Het is 25° in de kuip en de hele dag vrijwel wolkenloos. Alleen in het noorden hangen boven de bergen wat wolken. Volgens de weerkaartjes blijft het de rest van de week zo. De fronten die met de Atlantische depressies samenhangen, passeren allemaal noordelijk van het Iberisch schiereiland. Iedereen om ons heen begint aan de boot te klussen en te poetsen. Het inspireert ons ook. We maken de voorhut helemaal schoon. Onder de vloer, in de ruimte vóór de boegschroeven, staat wat vuilgeel water. Het smaakt zout. Mogelijk binnengedrongen bij het draaien van de schroeven. Het is niet veel. De voorhut is trouwens altijd de meest vochtige hut, terwijl het kleine hutje en onze eigen hut dat nauwelijks zijn. In de matrassen zit wat "weer" aan de zijkanten, we leggen ze de hele dag in de zon, evenals de kussens. Ans wast de slopen in de wasmachine. Daarna breken we de kuiptent af en slaan hem op tot de volgende winter in het bergvak onder ons bed. In plaats daarvan zetten we de bimini op, maar eerst knip ik nog twee "wolletjes" uit de molton strijkplankovertrek, die we hiertoe uit Holland hebben meegenomen, en bevestig ze met tape netjes aan de spruit van het achterstag. We ritsen de bimini aan de buizen en spannen hem op. De Canopii WiFi-antenne moet verplaatst, maar dat is zo gebeurd. In opgevouwen toestand en met de hoes erom, rust de bimini precies tegen de beschermende "wolletjes" Mooi.

´s Middags genieten we in de kuip van de zon. Goed dat die kuiptent weg is! De boot is zo meer een zeilschip en minder een wooncaravan met voortent of comfortcontainer, zoals mijn oude vriend Henk Bezemer het in Zeilen pleegt te noemen. (We wonen er wél op! Laat Henk maar lullen in die supercomfortcontainer waar hij zelf op woont, denk ik maar) Ik ga op de fiets witte wijn halen voor de ameijoas van vanavond, maar de Pingo Doce blijkt gesloten. Dus fiets ik door naar een supermarkt op de boulevard en maak een ommetje door het stadscentrum. Altijd gezellig. Een aantal straatjes is opgebroken voor het verrichten van archeologisch onderzoek in deze toeristenluwe maand. Zo probeert men het Middeleeuwse straten- en bebouwingspatroon in kaart te brengen. Kennelijk toch anders geweest dan nu, want ik zie dat men midden in een oud straatje een dikke muur heeft blootgelegd (zie foto hierboven)

Deze dagen ben ik verslingerd geraakt aan de pianomuziek van Brahms en dan vooral die latere werken van opus 116 t/m opus 119, Fantasieën, Intermezzi of simpel Klavierstücke genaamd. Hij schreef ze aan het eind van de 19e eeuw. Stormachtige, emotievolle muziek en dan soms - en dat zijn de mooiste - zó verstild, teder en verlaten, zó verbazingwekkend mooi dat je niets meer te zeggen weet. Ik kan niet eens zeggen welke ik de mooiste vind. Ze worden prachtig gespeeld door de Noorse pianist Hakon Austbo in een opname in maart 2002 in de kerk van de Remonstrantse Doopsgezinde Gemeente in Deventer (6 CD box, Brilliant Classics, dus voor een prik te koop bij drogisterijketen Het Kruidvat!) Terug naar boven

Ameijoas ão Bulhão Pato van Ans

Woensdag 06-02-2008
De ameijoas zijn niet onmiddelijk succesvol. Ze smaken flauw, lang niet zo smakelijk en pittig als in het restaurant. Toch zit er bijna een halve liter witte wijn, voldoende koriander en een hele bol knoflook in. Ans voegt extra olijfolie. citroen en zout toe. Dat helpt. Toch missen we iets. Ans ontdekt het: saffraan! We strooien er een halve eetlepel (Afrikaanse) saffraanpoeder bij. Dat is het! Het voegt een bitter smaakje toe dat er echt bij hoort. We smullen van de kleine mosseltjes. Zouden ze venusschelpen heten bij ons? (In het Italiaans vongole) Enfin, ze zijn heerlijk maar de les is - denken we - om alvast een dag eerder de gaarvloeistof klaar te maken en te laten inkoken. Na een dag doe je ´s ochtends de schelpjes erbij, zodat het vocht er goed intrekt. Voor het eten hoef je het alleen maar een paar minuten op te warmen. Wij denken dat je onze vaderlandse mosselen overigens op dezelfde manier smakelijk bereiden kunt. Ons recept staat onderaan dit verslagje, klik daar op de knop. Ik peuter na het eten wat met een tandenstoker tussen mijn kiezen, er zitten wat restjes tussen. Ineens schiet er een stukje vulling los. Verdraaid! Het gebruik van tandenstokers wordt vaak ontraden, je kunt het beter met een flosdraadje doen. Ja, nu is het te laat.

De volgende dag is weer zonnig. Ik vraag Ab van de Schoonheyt hoe zijn tandarts is. Ab laat namelijk ongeveer heel zijn bovenkaak hier verbouwen. Ik bel naar het vlakbij gelegen Orallagos, Centro Dentário Especializado en kan meteen ´s middags langskomen. Ik heb overigens geen pijn, maar neem liever het zekere voor het onzekere. Eerst maken we in een aantal uren de boot bovendeks helemaal schoon, schrobben en afspuiten. Er komt heel wat vuil los. Om drie uur wordt ik geholpen door een alleraardigste vrouwelijke tandarts, Joana Reis, die secuur en pijnloos het gaatje weer vult. Na een kwartier sta ik weer buiten, het kostte slechts 60 €.

Inmiddels heb ik ook het derde scheepsjournaal van Leonard van Veldhoven uit: "De Hellespont voorbij" (2007), dat vooral de tocht langs Bulgarije en Roemenië naar Odessa en de Krim beschrijft en dat behalve gloedvolle vertellingen ook informatie biedt waar we  veel aan kunnen hebben. Hij voer met zijn schip Existence bijvoorbeeld een fors eind de indrukwekkende delta van de Donau in, iets wat ook voor ons een optie kan zijn. Wat hem niet lukte door tijdgebrek - je moet liefst voor de herfst de Zwarte Zee weer uit zijn in verband met koud en slecht weer - is het aandoen van Georgië. Dat lijkt me ook een boeiende bestemming. Enfin, we zien tegen die tijd wel. Het wachten is nu op de nieuwe regulator van de dynamo, daarna kunnen we eigenlijk weg. Zometeen gaan we op de borrel bij Gerard & Jos van de Mermaid. Terug naar boven

Oudjaarsavond. Ik heb juist een foto van Ans gemaakt (foto Gerard van Dijk)

Donderdag 07-02-2008
De borrel bij Gerard & Jos op de Mermaid is bijzonder gezellig, hij duurt dan ook vier uur! Eén van de vele onderwerpen waarover we van gedachten wisselden is het fenomeen, dat je als "zeezwerver" vaak medezeilers snel en intensief leert kennen en waarderen en al gauw over en weer gevoelens van vriendschap en verbondenheid ontwikkelt. Dat is natuurlijk prima, maar - vroeg of laat - bijna altijd moet je ook weer afscheid nemen en maar al te vaak zie je zulke vrienden nooit meer terug. Iedere zeilzwerver kent het. Iemand zei onderweg een keer dat zeilen gepaard gaat met voortdurend afscheid nemen. Je kunt het niet onder het begrip "vluchtige contacten" rangschikken, want het gaat soms behoorlijk diep. Zo ook vanavond. De avond is spiritueel én vrolijk, misschien komt het hele fenomeen wel mede door het besef dat je "in hetzelfde schuitje zit" en dat het zo weer voorbij kan zijn en je er dus uit probeert te halen wat er in zit. Rond negen uur lopen we nog nalachend over de steigers terug naar onze boot.

Vanmorgen is het tegen de voorspelling in halfbewolkt, winderig en een stuk frisser dan gisteren. Gerard mailt een grappige foto die hij afgelopen oudejaarsavond in het onzalige restaurant O Mandarim van me maakte, juist op het moment dat ik op mijn camara een foto van Ans toon. Ze houdt twee glazen champagne voor haar borsten. Een foto van een foto, dus (zie boven of klik hier voor een grotere versie) In de middag trekt de hemel open maar de zuidoostelijke wind waait stevig door. Die stuwt het water voor de haveningang van Lagos op waardoor daar een vervelende, zelfs gevaarlijke branding ontstaat en uitvaren afgeraden wordt. We horen later dat de haven zelfs afgesloten is. De komende dagen blijft het zo, maar we wachten toch nog op de nieuwe regulator voor onze dynamo, die uit Lissabon moet komen. Ik handel wat correspondentie af en loop daarna over de haven. In de boetiekjes zijn de overhemden nu tot liefst 70% afgeprijsd, snel koop ik er twee zeer fleurige voor slechts € 8,97 per stuk. Let de komende tijd op de foto´s!

Ik herneem de lectuur van "The Cosmic Landscape" van Leonard Susskind op het punt waar ik gebleven was voor we naar Holland gingen. Het kost moeite om er weer in te komen, regelmatig moet ik hele stukken teruglezen om te weten hoe het ook weer zat. Mijn "harde schijf" onthoudt duidelijk lang niet alles. Vanavond gaat Ans de twee moten tonijn grillen, die ik vanochtend haalde. Terug naar boven

Het asiel voor zwerfkatten bij de haven, opgezet door een Engelse dame

Vrijdag 08-02-2008
Mooie, zonnige dag. Nog steeds staat de harde zuidoostenwind door. Ik fiets naar de haveningang om eens te zien of het echt zo link is om in- of uit te varen. Nou, dat klopt wel. Voor de haveningang is het niet erg diep; dat geeft een risico op grondzeeën. Die is zijn vermengd met veel zand, een helse situatie waarin het water je schip niet meer draagt. De kiel kan met een dreun tegen de harde zandbodem kleunen en volledig ontzet raken, als het al daarbij blijft.

Je kunt de branding in de ingang, tussen de havenhoofden, op de foto hierboven goed zien (even omhoog scrollen) Vandaag lukt het me om op de website een nieuwe techniek toe te passen, waardoor je binnen de tekstpagina´s foto´s groter kan neerzetten. Binnen het Maakum-concept is vaak meer mogelijk dan je denkt, maar je moet het wel even uitzoeken. (Maakum is het bedrijfje waar de server staat waarop onze website draait. Ik heb ook de home-pagina, waar je binnenkomt, wat "beeldrijker" gemaakt. Benieuwd of je het een verbetering vind.

Op de terugweg fiets ik langs het opvangcentrum c.q. hangplek voor zwerfkatten, dat door een Engelse lady is opgezet. De katten krijgen iedere dag ruim visafval en ander voer; ze zijn weldoorvoed en allerminst schuw. Ans vraagt al weken of ik een foto ervan op de site wil zetten (zie boven) Als ik van de fiets stap en de camera hef komen ze overal vandaan aanlopen om te poseren. Ans is een kattenliefhebster en ze zou het liefst er één aan boord houden. Een ander huisdier is ook goed. We hebben het niet gedaan omdat het zo lastig is. Met name als we voor een week of wat naar Holland zijn, zit je ermee. Toch, een enkele keer bekruipt ook mij wel die behoefte, maar ik denk dan eerder aan een papegaai (maakt erg veel rotzooi, maar zegt tenminste wat) of - ik durf het haast niet te zeggen - een kanarie. Ja! Een scheepskanarie die mooi kan fluiten, dat lijkt me wel wat. Dat komt door Leonard van Veldhoven, die er erg veel plezier van had, zo schrijft hij in deel 3 van zijn scheepsjournaal. We zullen zien. Van Ans´dochter Tessa vernemen we dat de camera-telefoon, die we met onze website bij het blad Zeilen gewonnen hebben, bij haar is gearriveerd. Die pikken we over een aantal maanden wel op. (Dokter) John Holloway komt ook vandaag niet langs met de nieuwe regulator voor de dynamo. Het is niet erg want we willen nu toch niet uitvaren, maar ik zou het nu toch wel graag in orde willen hebben om te kunnen vertrekken zodra dat kan. Terug naar boven

Quiabos, onrijpe vruchten van de Okra-plant

Zaterdag 09-02-2008
Ans experimenteerde gisteravond met grote garnalen en een ons onbekende groente, die hier Quiabos heet. Een andere naam is Okra. Het zijn groene peulen van ongeveer 10 cm (zie foto) Het zijn de onrijpe vruchten van de Okra-plant, die in de (sub)tropen wordt gekweekt. Mogelijk vind je ze ook wel bij ons, maar wij zagen ze niet eerder. Ans heeft ze één keer in de lengte doorgesneden en samen met gepelde tomaten en uien, met cayennepeper, ongeveer 30 minuten laten pruttelen. Daarna deed ze er gepelde, gekookte grote garnalen en uitgebakken spekjes bij. Overheerlijk! De Okra´s zelf deden wat aan zoetige sperziebonen denken.

Vandaag de hele dag weer zoveel wind uit zuidoost. Zelfs in de luwte die het appartementengebouw naast ons geeft, zien we af en toe Bf 6 op de windmeter. Het is ook niet echt warm. Uit de wind, in de luwte van de buiskap, lezen we in het zonnetje. Ik worstel uur in uur uit met "The Cosmic Landscape" van Susskind. Allemachtig, wat een breinkraker! Maar je moet wel aan één stuk doorlezen, anders raak je de draad volledig kwijt. Het is wél de tot dusver beste uiteenzetting van de snaartheorie, die ik tegenkwam. Als ik wil (wat ik soms wil) dat Ans me meewarig aankijkt en nadrukkelijk naar haar voorhoofd wijst, dan hoef ik maar een stukje voor te lezen. Dit bijvoorbeeld:

"The compactification scale in Kaluza´s theory fixes the magnitude of the electric charge of a particle like the electron. It also fixes the masses of the particles. In other words: the scale of compactification determines various constants that appear in the ordinary Laws of Physics. Vary the size of compactification, and the Laws of Physics change" (p. 237)

Dat had je zelf al bedacht, zeker. Toch is het allemaal bloedserieus en geweldig interessant. Vanvond kunnen we ons echter ontspannen. Het Engelse zeilerspaar van Forty Love, drie boten verderop, heeft de hele steiger (4 boten, alle verder Engels) op het eten genodigd. Dat kan wel gezellig worden. Terug naar boven

Paella in de kajuit van Forty Love. Vrnl Trevor, Marc, Frances, Anne, David, Ans en Tom. Julie maakte de foto

Zondag 10-02-2008
Trevor en Julie van Forty Love, een mooie Bowman 40 die vier boten verder aan onze steiger ligt, serveren gisteravond een grote pan uitstekende paella voor ons en de bemanningen van de andere Engelse schepen van onze steiger: Rain again (van de zeer Scottish intonerende Marc & Frances) en Anne & David van Alyssa, een Dufour. Alleen onze directe buren Richard & Eilene van de Mirabelle zijn verhinderd, Richard moet studeren voor zijn yacht-master examen. Zij zijn wel de enigen die - net als wij - helemaal geen huis meer hebben en altijd aan boord wonen. De anderen zijn net terug van een maandenlang verblijf in hun woningen in Engeland. Het is een bont gezelschap dat zich opperbest vermaakt. Hun achtergronden zijn zeer divers, één is fysicus (dat is Marc) die nog bij de wereldberoemde Nobelprijswinnaar (in 1979) Abdus Salam heeft gewerkt, de anderen zijn ondermeer farmacoloog, HR-manager en antiekhandelaar. (Tussen haakjes: Salam was Pakistaan en één van de weinige Nobelprijswinnaars in de islamitische wereld) Ze houden allemaal van zeilen en ze hebben al heel wat grote oversteken gemaakt. We genieten van de Engelse humor en de aanstekelijke manier waarop ze de talloze verhalen vertellen. Ik herinner me er één die nogal wat indruk op ons maakte van Marc. Hoe ze tijdens een Atlantische oversteek door een lek een groot deel van hun drinkwater verloren. Hoe ze hun resterende voorraad rantsoeneerden. Hoe een vlakbij varende collega-zeiler, die om hulp was gevraagd, ´s nachts stiekem verdween. Hoe Frances een keer haar haar waste in het bilgewater. En, het moet gezegd, die Engelsen zuipen erop los - zowel de mannen als de vrouwen - in een tempo dat zelfs ik niet kan bijhouden. Vol verbazing zie ik hoe Julie na de maaltijd achteloos drie volle glazen witte port achterover slaat en normaal door blijft praten. Zie foto boven en hier.

Vandaag heb ik een nogal "dom hoofd", overgehouden van gisteravond. Op de wekelijkse koffiebijeenkomst in de kuip van J&B ben ik dus tamelijk stil. Ook de rest van de dag dient om te recupereren. Het waait nog steeds stevig uit het zuidoosten en de komende dagen wordt regen en onweer verwacht.

In mijn slome toestand surf ik wat rond op het net. Op de website van Elsevier staat dat men in Frankrijk een actie is begonnen om Ayaan Hirsi Ali de Franse nationaliteit te geven en derhalve ook de beveiliging die onze eigen regering haar onthoudt. Vol afgrijzen lees ik de soms stuitende reacties van nogal wat lezers van het artikel. Vaak ook nog onder een schuilnaam. Wat een helden! Hirsi Ali is in Nederland een spraakmakend lid van het parlement geweest. Ze heeft een aantal zeer leesbare boeken geschreven. Daarin heeft ze nooit gelogen over haar afkomst en over de manier waarop ze politiek asiel heeft gekregen. Ze heeft op niet mis te verstane wijze gebruik gemaakt van de vrijheid van meningsuiting in ons land en belangrijke problemen aan de orde gesteld zoals de verhouding tussen religie en staat en de problemen van integratie en vrouwenonderdrukking in de Islam. Ze is zwaar de dupe geworden van haar moed en haar eerlijkheid. Je hoeft het niet in alles met haar eens te zijn om te vinden dat Nederland er trots op zou moeten zijn dat iemand van haar kaliber in ons midden wilde wonen. Het getuigt van een beschamende bekrompenheid dat noch onze regering noch ons parlement bereid waren haar bescherming te blijven bieden tegen de gewelddadige krachten van fundamentalisme en geloofshysterie. Nederland had hier een grens moeten trekken en dat had veel meer betekenis en uitstraling gehad dan de schijnvertoning van dit moment rond het boerkaverbod. Ik maak me kwaad en - wat ik anders nooit doe - plaats een reactie van deze strekking tussen al het kwalijke gekrakeel. Jawel, natuurlijk gewoon onder mijn eigen naam.
 
Na een uur of vijf wordt het, zoals nog iedere avond, gauw kouder. Ans zet het electrisch kacheltje aan en het wordt snel warm. Ineens - poef - geeft het kacheltje de geest. Een klusje! Ik haal het helemaal uit elkaar en ontdek een loszittend draadje, daar waar het kacheltje om een asje kan draaien met behulp van een klein electromotortje zodat de warmte verspreid wordt. Losgetrild, dus. Ik maak het met enig gepier weer vast en, ja hoor, hij doet het weer. Welk een succes op deze verder nogal verloren dag!  Terug naar boven

John Holloway bezig met de bedrading aan de achterkant van de dynamo

Maandag 11-02-2008
Weer een winderige dag, met toch redelijk wat zon. Na de boodschappen laat ik de dinghy op het voordek leeglopen en bevestig hem zee- en stormvast aan dek voor de buiskap. In de loop van de dag komt John Holloway langs met de gerepareerde dynamo. De reparatie van de interne regulator is knap duur, waarschijnlijk ruim € 300! Daar zitten nog niet eens de uren van John zelf in. John zegt dat de Hitachi-regulators zelden stuk gaan. Hij heeft wel een idee over de oorzaak. Heb ik ooit het waarschuwingslampje "charge" op het control panel van de motor zien branden? Nee, zeg ik, want ik let namelijk altijd scherp op die drie lampjes (oliedruk, motortemperatuur en "charge") Charge brandde nooit. Ik heb daar verder nooit aandacht aan besteed. John knikt. We bestuderen de oorspronkelijke bedradingsschema´s van Jeanneau en van de dieselmotor. Op de D+aansluiting van de dynamo zitten volgens hem connecties die daar niet horen, die horen op de B+. Op D+ hoort alleen het charge-lampje. Oh. Hij zoekt verder en uiteindelijk is de diagnose, dat er een diode blijkt te zijn geplaatst die voor de Mastervolt ladingverdeler als een soort compensatiediode zou moeten functioneren. Dat is echter helemaal niet nodig want de Mastervolt splitter is voltage drop free, dat wil zeggen dat er geen spanning in verloren gaat zodat de dynamo (Wet van Ohm) exact kan "voelen" hoeveel laadstroom iedere accugroep nodig heeft. De pseudo-compensatiediode geeft echter steeds een soort "compromisspanning" door, die constant lager is en stimuleert de dynamo daardoor méér laadstroom te leveren dan nodig is. Mogelijk is de regulator daardoor stuk gegaan. Hij haalt die diode ertussenuit en sluit wat andere draden kort, waardoor nu ook het charge-lampje even kort brandt - zoals het hoort - als we de motor starten. De multimeter meet een constante laadspanning in het circuit van 14,20 Volt en ongeveer 11 Ampère, eveneens zoals het hoort. Ik vraag me trouwens sterk af of ik er sowieso iets van snap en ik ben erg benieuwd wat Lowy en Fons van het hele verhaal denken!

Nu is alles verder in orde en kunnen we weg zodra het weer opknapt. De weerkaartjes tonen echter dat het nog de hele week stevig blijft waaien uit het zuidoosten. Dat is precies op de kop en produceert een zware zeegang langs de kust. In de Straat van Gibraltar waait het door het beruchte "tunneleffect" nog een keer zo hard uit het oosten, zie ik, daar kun je beter niet aan beginnen. Daarom gaan we morgen een uitstapje maken naar Sevilla in Spanje, ongeveer 300 kilometer met de bus. Terug naar boven

Ans bij de graftombe van Columbus in de grote Kathedraal van Sevilla

Dinsdag 12-02-2008
Op de foto hiernaast (en groter hier) staat Ans naast de tombe van Christophorus Columbus in de immense Kathedraal van Sevilla. De in Genua geboren Italiaan, die in dienst van de Spaanse kroon een westelijke weg naar India zocht en in plaats daarvan in 1492 een nieuw continent "ontdekte". Tussen aanhalingstekens, want er woonden immers al vele duizenden jaren mensen, die het continent via een toen nog aanwezige landbrug over de Beringzee bevolkten. Toch, voor welhaast iedere zeilzwerver, is deze tombe een plek om langs te gaan als je in de buurt bent, om er even met je hand over het donker glanzende marmer te strijken van het graf van een buitengewoon moedig mens, en zijn durf te gedenken om met drie piepkleine bootjes de onbekende westelijke oceaan op te sturen en alsmaar door te blijven varen in de richting van de ondergaande zon.

Dat Sevilla zo´n prachtige stad is, daar was ik me werkelijk niet van bewust! Maar laat ik bij het begin beginnen...

Om kwart voor zes gaat vanochtend de wekker. De harde zuidoostenwind waait nog altijd en rukt aan de boot. In het donker lopen we naar de plek waar de bus naar Sevilla vertrekt. Een 40-tal mensen gaat met de excursie mee, onder wie wat bekende Hollandse zeilvrienden uit de haven. Geleidelijk wordt het lichter. Het is ruim 300 kilometer, dus gelukkig is er na twee uur, na het passeren van de Guadiana, de grensrivier met Spanje bij Ayamonte, een sanitaire stop bij een wegrestaurant. Meteen slaat de egoïstische lompheid weer toe die ik altijd met Spanjeaarden associeer (ik ben niet zo´n liefhebber van de Spaanse mens. Ik vind ze doorgaans bot, platvloers en luidruchtig. Heel anders dan de Portugezen!) Natuurlijk stroomt de bus snel leeg en ontstaat er een rij bij de koffiecounter en even later bij de toiletten. Je wordt op zulke momenten er wel met je neus opgedrukt dat wij stofwisselende en uitscheidende machines zijn, die doorgaans allen tegelijk die behoeften gevoelen als wij groepsgewijs reizen. Daarom breng ik gezwind eerst een bezoek aan de "natte ruimten" (zoals die in de bouw worden genoemd) Voor het herentoilet staat een een bord halfslachtig in de weg. Het beduidt dat er wordt schoongemaakt, maar waar? Er is helemaal niemand te zien en - op mijn leeftijd moet je nogal eens nodig - we hebben maar een kwartier voor de bus verder rijdt. Ik neem dus noodgedwongen plaats en even later komt de schoonmakende dame met groot misbaar langs en begint - ik geloof mijn oren niet - op mijn deur te beuken! Wat wil ze van me? Ik reageer met in beschaafd Engels te veronderstellen dat ze gek is geworden, wat leidt tot een rauw ronkende scheldkannonade. Kijk, zó zijn nou Spanjaarden! Je moet je gewoon niets van ze aantrekken.

Om tien uur worden we afgezet in het centrum van Sevilla. Maar eerst rijdt de bus ons langs de oever van de bruine regenrivier waar de stad aan ligt. De Quadalquivir, die je vanaf de kust met tij mee mee kunt opvaren om na 54 mijl en een sluis de stad te bereiken. Aan de oever ligt - direct naast het oude centrum! - een schitterend park, het Parque María Luíza. Zij was geloof ik een ongewoon mooie danseres in het begin van de 20e eeuw. Het park werd aangelegd in 1929 ter gelegenheid van de Expositíon Hispano-Américana, een soort wereldtentoonstelling van de Spaans/Portugeestalige wereld. In dat park kun je op zichzelf al dagen rondkijken. Er zijn tal van bomen en planten uit de Latijnstalige wereld (ook Ficussen, maar geen kathedraalbomen voorzover we konden zien) en beeldschone paviljoens uit de landen die toen aan de expositie deelnamen. Sevilla heeft er een uitgestrekt en beeldschoon stadspark aan overgehouden. De twee mooiste paviljoens zijn klein, die van Guatemala en van Portugal. Maar het enorme Spaanse paviljoen op het Plaza da España verslaat alles. Dat is zó mooi! Kijk maar hier. Je mag er alleen niet in, een militair in een dwaas camouflagepak houd je tegen, want nu huist de autonome regering van de regio Andalusië in het gebouw. Die mag zeker niet gestoord worden.

We slenteren door de stad. Overal staan sinaasappelbomen, nog vol met vruchten. Het is 24° en lenteachtig zoel. Alle terrassen zijn bezet. Sevilla is een universiteitsstad met 10.000 studenten. Je kunt aan de talloze verbluffend mooie gebouwen zien hoe rijk deze stad altijd al geweest is. In de Torre del Oro, de Gouden Toren aan de rivieroever, werd een groot deel van alle goud- en zilverschatten uit het koloniale wereldrijk van Karel de Vijfde verzameld. Het summum van rijkdom is de enorme Kathedraal van Sevilla, de grootste Gothische kathedraal op de wereld, gebouwd op de plaats waar ooit een wonderschone moskee stond. Sevilla was immers van de 8e eeuw tot de 15e eeuw Moors bezit. Dat was overigens een heel andere Islam dan die van de hedendaagse islamo-fundamentalisten! De Islam van toen was levendig en nieuwsgierig en bedreef - anders dan nu - intensief wetenschap, bouwkunst en techniek. Men was toleranter tegenover andere geloofsrichtingen (Of dat ook voor christenen, ongelovigen en afvalligen gold, weet ik niet) Er woonde in elk geval een grote joodse gemeenschap in het islamitische Sevilla. Van de unieke moskee werd later, op gezag van de Spaanse koning alleen de beelschone minaret van de slopershamer gered, thans de sierlijke Torre Giralda met nog de uivormige, Moorse vensters. Van bovenaf de transen, onder de grote bronzen klokken, heb je een geweldig uitzicht over de stad en de rivier. Ook de kathedraal zelf is zó uitbundig van schoonheid dat we er verdwaasd en overweldigd rondlopen en er niet in slagen ons ergens toe te bepalen, behalve dan tot de graftombe van Columbus. Hier een foto, waar de kathedraal nauwelijks op staat. Ik kan hem niet goed fotograferen, zó groot is hij.

We voelen ons later wat meer op ons gemak in de smalle kronkelstraatjes van de oude Joodse wijk, met zijn 2e-handsboekenzaakjes, waar ik me liefst helemaal in zou willen terugtrekken. Daar vinden we ook een plekje in nauw straatje langs de gevel van Casa Roma, een restaurantje bij het voormalige Hospital de los Venerables. We koesteren ons in de zon, eten geroosterde chorizo en een lekkere salade met tomaten en ansjovis, en drinken bier (Ans) en rode wijn. Foto hier. In het nauwe straatje naast het vroeger ziekenhuis is een smalle kerk, waaruit hemelse orgelmuziek klinkt van Bach. Iemand is op het orgel aan het studeren. Helaas is het kerkje afgesloten. Ik moet me al sterk vergissen als het het allegro uit de prachtige triosonate uit BWV529 niet is, met die voortdurend prachtige, zilverachtige omspelingen. Even schieten me de tranen in de ogen. Méér genade op één dag is haast niet mogelijk. Ik besluit ter plekke dat we ooit in ons leven hier, in deze stad en bij dit kerkje, zullen terugkeren.

Eind van de middag maken we nog een korte rondvaart op de Quiadalquivir. Onder de bruggen door komen we iets naar het zuiden langs de jachthaven van de Club Náutico de Sevilla, die we graag even willen zien voor het geval dat we de komende weken inderdaad de rivier op varen. De jachthaven valt ons tegen: tamelijk ongezellig en kaal en verder van de stad dan we dachten. Het zit er dus niet in dat we daar nog heen gaan. We rijden om vijf uur met de bus terug naar Lagos. Lange tijd rijden we door uitgebreide glooiende velden vol eindeloze rijen olijfbomen. Het voelt alsof we naar huis gaan, zegt Ans. In Lagos waait het nog steeds hard zuidoost. Die wind waren we in de luwte van de stad op het Iberisch hoogland helemaal vergeten. Om half negen zijn we op onze boot. Knap vermoeid maar wel thuis, dus. Terug naar boven

De extra zinkanode, die als verklikker voor electrolyse dient

Woensdag 13-02-2008
Dag met veel wind, meer nog dan de vorige dagen en nog steeds zuidoost. Af en toe staat er Bf 6 op de meter, terwijl we toch in de luwte van een appartementengebouw liggen. Op zee waait het Bf 8 of 9 en er staat een zware zeegang. Enfin, we wachten het maar rustig af. Ans draait een hoop was die door de krachtige wind supersnel droog waait. Ik schaf bij de chandlery op de werf van Sopromar een extra zinkanode aan, een lange staaf zink aan een draad van gevlochten staal (zie foto) Een zinkanode is bedoeld ter voorkoming van electrolyse, een electrisch-chemisch proces in het water dat onstaat door potentiaalverschillen tussen verschillende ondergedompelde metalen. Als er bijvoorbeeld een of meerdere stalen schepen in je buurt liggen, kan dat proces je schroefbladen en je schroefas aanvreten. Een zinkanode voorkomt dat, door zich "op te offeren" aangezien zink gemakkelijker electrolyseert dan andere metalen. Uiteraard heb ik al zinkanodes op de schroefas en de schroef zitten (en op de boegschroeven), maar je kunt niet zien in hoeverre die al zijn aangevreten. Daarvoor zou het schip op de wal moeten, of jijzelf onder water, om de toestand van de anodes te beoordelen en ze eventueel te vervangen. De nieuwe zinkanode dient als "verklikker", je kunt hem zo uit het water trekken en zien in hoeverre hij al aangevreten is. Je moet hem wel aan een geaarde plek vastmaken, in ons geval een dekputting van het zijwant, omdat dat is doorverbonden met de kiel (als beveiliging tegen blikseminslag) En je moet niet vergeten hem weg te halen als je gaat varen! Anders kan hij de scheepshuid beschadigen.

Verder bel ik Lowy van Jachtwerf Numansdorp en praat hem bij over de activiteiten van John Holloway (die trouwens vanmiddag een gepeperde rekening komt brengen) Lowy is het niet erg eens met de diagnose van John: de regulator kan niet stuk gaan door te hoge spanning, want die reguleert hij nu juist. Tja, wat moet je ervan denken? Lowy adviseert me er tijdens het motoren goed op te letten of de batterijspanning niet onder 14 Volt zakt. Dat zou de levensduur van mijn AGM-accu´s kunnen verkorten. Okay, zal ik doen.
De rest van de dag ben ik verloren in de spannende misdaadroman "The dogs of Riga" van Henning Mankell, die ik op de book swap plank in de laundry van de marina vond. Straks komen Jan & Baukjen van J&B een borrel drinken. Terug naar boven

Jan en Baukjen van J&B op de borrel en het eten

Donderdag 14-02-2008
De borrel met Jan & Baukjen van J&B loopt - zacht gezegd - nogal uit. Gelukkig heeft Ans voldoende in huis, dus ze eten met ons mee van de hachee die ze om 10 uur opdient. Een vrolijke avond die tot in de late uurtjes duurt (zie foto)

Vandaag is het Valentijnsdag en Ans ontvangt een niet-gefrankeerde kaart van een anonieme aanbidder. Wat een held! En niet eens een postzegel gekocht! Dus ook nog een krent.
Het weer is wat rustiger, maar de zee nog niet! Helaas zijn de vooruitzichten ook niet goed: in het weekend nadert ons een zich uitdiepende depressie met heel veel regen en wind. Tot 40 knopen, volgens de weerkaartjes. Bijna Bf 9 (storm) en opnieuw uit zuidelijke richting. De depressie blijft wat in de buurt hangen, dus ook na het weekend is het onbestendig. We stellen ons erop in dat we hier nog wel een week moeten blijven liggen. Terug naar boven

Loquats aan een Japanse wolmispel in de buurt

Vrijdag 15-02-2008
De dag vangt grijs aan, het is bewolkt en het waait nog, zij het minder. Buurman Richard zou vandaag zijn praktijkexamen Yacht Master doen, maar de examinator heeft het uitgesteld, de zeegang is nog te wild. Het is overigens helemaal niet koud, vermoedelijk vanwege de warme lucht die de voortdurende zuidelijke wind aanvoert. We berusten erin dat we voorlopig niet weg kunnen en tonen ons weinig actief. Ik slenter wat door het stadje. Op veel plaatsen zie ik hoe de Japanse mispelboompjes (de "foute" kathedraalboom", zie hier) vrucht beginnen te dragen. De loquats, vaak nog groenblauw maar soms al oranjegeel verkleurend (zie foto hiernaast)

Een aantal uren ben ik bezig met een inventarisatie van het electrisch systeem aan boord, zowel het 12V als het 230V systeem. De geschiedenis rond de kapotte dynamo heeft me er weer met de neus opgedrukt dat ik er veel te weinig van weet. En dan is er ook nog zwager Cees, die wat kritische kanttekeningen mailt bij de extra opofferingsanode, die ik eergisteren in het water hing. Cees werkt in de olieindustrie en hij heeft vaak met corrosie te maken. Hij zal er dus wel verstand van hebben. Alles echter op zijn tijd, ik begin eerst maar eens met de accu´s. Zo ontdek ik dat mijn startaccu niet - wat ik altijd dacht - een AGM-accu van 135Ah is als de andere, maar een gelaccu van 110Ah. Oh. Dan maak ik een lijstje van de acculaders, het zijn er drie, en noteer de verschillende types en kwalificaties. Ik verbeter de lijstjes op de site in de rubriek Boot. Ik eindig met de inspectie van situatie bij de aansluiting van de walstroom. Zit daar een goede aardlekschakelaar? Jazeker! De lezer zal van dit alles niet verrukt van zijn, ik houd er nu ook maar mee op, maar het levert gegevens op die van belang zijn om dezer dagen de opmerkingen van zwager Cees te kunnen pareren. Overigens zou ik wel eens willen weten hoe zeilers die, na een oceaanoversteek, in de Caribean of de USA te maken krijgen met walstroom van 110V, dat oplossen. Is daar een omvormer voor of liggen ze nooit aan walstroom?

In de middag komt toch nog de zon door. We zitten lekker uit de wind achter de buiskap in de zon te lezen. Ik heb Susskind even terzijde gelegd. Ik slaag er niet in om enig benul te ontwikkelen van de braantheorie, de manier waarop elementaire deeltjes als quarks, electronen en fotonen bestaan in 9 of 10 dimensies. Het is daardoor nogal saai. Je krijgt er op den duur een "droog hoofd" van, zoals ik dat noem: een hoofd zó droog dat de raderen er moeizaam ronddraaien en hoorbaar knarsen. Nee, veel boeiender is het nieuwe boek over abrupte klimaatomslagen van wetenschapsjournalist Fred Pearce "With Speed and Violence. Why scientists fear tipping points in climate change" (Beacon Press, 2007) Dus morgen verder over galvanische corrosie én over klimaatomslagen. De site van NRC/Handelsblad meldt een studie die vandaag verscheen in het weekblad Science. Veertig procent van de oceanen en de zeeën op de aarde zijn zwaar verstoord door de mens, stellen onderzoekers van de University of California. Op die wateren zeilen we. Into a dying world? Er is een wereldkaart bij, waarop de verstoringen te zien zijn. Ik plaatste hem hier op onze website. Terug naar boven

Affiche van The Time Machine van Simon Wells

Zaterdag 16-02-2008
We slapen wat uit, het waait toch hard. Gisteravond keken we naar de DVD-film "The Time Machine" (2002), de fraaie remake van een eerdere film uit 1960 naar de gelijknamige, klassieke SF-roman van H.G. Wells. Grappig is dat deze remake werd geregisseerd door een achterkleinzoon van Wells, Simon Wells. Het is de geschiedenis van een jonge natuurkundige, die bij een roofoverval in 1900 zijn aanstaande bruid verliest. Hij bouwt een tijdmachine om terug te keren naar een tijdstip vlak vóór de overval, om de noodlottige loop der dingen te veranderen. Dat lukt niet en de verslagen wetenschapper laat zich dan maar 800.000 jaar de toekomst in slingeren. De film zit vol prachtige tijdparadoxen (de holografische bibliothecaris!) en mooie beelden. 

Vandaag doe ik een klus die ik al maanden voor me uitschoof. Op mijn oude laptopje uit 1999 staat nog een grote hoeveelheid foto´s waar ik nooit een back-up van heb gemaakt. Gelet op de staat en vooral de traagheid van het toestelletje, nog met Windows 98, is dat niet verstandig, maar het is een heel werk. De externe harde schijf blijkt er namelijk niet op te functioneren. Met een oude Pen Drive USB-stick van 256 Mb lukt het de zaak via de harde schijf van mijn VAIO-laptop over te zetten, maar het is een nogal tijdrovend karwei.

Hieronder staat een mooi plaatje van electrolyse en galvanische corrosie tussen schepen onderling (of onderdelen, zoals bronzen schroeven en afsluiters en RVS-schroefassen) in een jachthaven. In dit geval gaat het om een bronzen schroef bij het voorste schip en een aluminium outdrive bij het achterste.



Metalen zijn - afhankelijk van hun atoomstructuur? - in verschillende mate electrisch actief. Het ene metaal reageert gretiger dan het andere. Het is als het ware lichtzinniger of losbolliger en gaat gemakkelijker relaties aan dan het andere. Hoe minder lichtzinnig het metaal is, hoe edeler het genoemd wordt. IJzer is bijvoorbeeld lang niet zo "promiscu" als aluminium of zink en dus veel edeler. Als je twee verschillende metalen in water dompelt ontstaat er een electrisch spanningsverschil tussen beide. Als ze boven water ook nog aan elkaar verbonden zijn, zoals bijvoorbeeld bij twee boten die in een haven allebei aan de walstroom liggen, dan gaat er zelfs een electrische stroom lopen. Die loopt ook door het water en zeker door zout zeewater! Het metaal dat electrisch het meest actief is, dus het meest onedele, staat atomen af. Die lossen op in het zoute water. Het raakt daardoor aangevreten en verzwakt op den duur. In het bovenstaande plaatje wordt de aluminium outdrive van het achterste schip aangevreten en niet de bronzen schroef van het voorste. Maar een bronzen schroef wordt wél aangevreten als er een nóg edeler metaal vlakbij in het water is, bijvoorbeeld een schip of een damwand van staal.
Je kunt je boot beschermen door het aanbrengen van zinkanodes. Zink is een zeer onedel metaal, nog onedeler dan aluminium, en laat zich gemakkelijk aanvreten. Het offert zich eigenlijk op (zinkanodes worden ook opofferingsanodes genoemd) en beschermt daardoor de edeler metalen aan je boot. Natuurlijk moet je ieder jaar als de boot even op de wal staat voor het aanbrengen van nieuwe antifouling, even kijken hoe het met die zinkanodes is en of ze niet vervangen moeten worden. Je kunt natuurlijk zelf ook een keer onderwater gaan kijken.

Wat mailt zwager Cees nou, toen ik een paar dagen geleden een extra zinkanode kocht en die (geaard op het schip) in het water hing? Allereerst moeten de opofferingsanodes bij voorkeur precies dezelfde samenstelling hebben, anders is er toch verschil in snelheid van aanvreten. Dat is op zich juist. In de tweede plaats moeten de opofferingsanodes allemaal even lang aan het hetzelfde medium zijn blootgesteld. Als ik die extra anode er steeds uit trek als we gaan varen, dan is dat niet zo. Dat klopt, maar is dat erg? Nee, lijkt me niet. Cees bedoelt dat de mate van aanvreten op de extra anode niet persé een goede maat is voor de conditie van je vaste zinkanodes - en dat ziet hij goed. Die kunnen er intussen best al veel erger aan toe zijn. Je hebt dus niet meer dan een grove indicatie en je moet absoluut de vaste zinkanodes van je boot jaarlijks checken en zonodig vervangen. De extra anode vertraagt echter wel het aanvreten van de vaste anodes.

Nu schijnt er nog een andere bescherming tegen electrolyse te bestaan, namelijk een electrolyse-isolator. Die wordt ook in het bovenstaande plaatje genoemd. Hoe dat werkt weet ik niet, maar ik zal het proberen uit te zoeken. Ondertussen begint de avond te vallen. De wind trekt flink aan. Vannacht en vooral morgenochtend wordt storm verwacht met zware buien. De landvasten kraken door het trekken van de wind aan het schip. Ik heb ze nagelopen en eentje wat vaster gezet. Niet te vast, de boot moet wel kunnen bewegen. Terug naar boven

Zondag 17-02-2008
Een alerte lezer van de website mailt gisteravond dat het stukje van gisteren over galvanische corrosie niet helemaal klopt, waar het stelt dat een bronzen schroef galvanisch kan worden aangevreten door een stalen schip of damwand in de buurt. Brons is "edeler" dan ijzer, dus dat zou juist andersom moeten zijn. Nee, toch niet. Brons is een legering van koper en 10-30% tin. Het koper is inderdaad "edeler" dan ijzer maar het tin niet. Dus gaan tin-atomen in oplossing en vallen er op de duur allemaal putjes en gaatjes in je schroef, die rood gekleurd zijn door het achterblijvende koper. Het schematische plaatje hierboven laat het wel aardig zien.
Er is echter een veronderstelling die aan het verschijnsel ten grondslag ligt, die me doet peinzen. Wil er een complete stroomkring kunnen lopen, dus:

Boot 1 > (zee)water > boot 2 > walaarde > boot 1

dan veronderstelt dat walaarde en scheepsaarde aan elkaar verbonden zijn en dus hetzelfde. Je ziet dat ook op het plaatje. Als je die beide "aardes" nu eens op jouw schip volledig van elkaar scheidt door er een isolator tussen te plaatsen, dan is er geen stroomkring meer en zou voor jouw boot het electrolyse-probleem niet bestaan. Is dat zo? Het is net als in wetenschap: er blijft altijd weer iets over dat je nog moet uitzoeken. Ik kom erop terug.



Vannacht waait het hard, de storm trekt over. Ik slaap onrustig. Lig te "hanewaken" en hoor van alles, geluiden die je niet kunt thuisbrengen en die je nopen om toch maar even te gaan kijken. De verbinding van de grootschoot met de nieuwe kar, die rammelt. Ik trek de schoot strakker en het is weg. Het kraken van de landvasten, stootwillen die met een dof plofje tegen de scheepswand stoten. Om vier uur striemt een stortbui het dek. De wind fluit en loeit naargeestig door masten, stagen en touwen. Een grijze ochtendschemer aarzelt om aan de dag te beginnen. Even is het droog, daarna vallen er steeds nieuwe buien. Tegen elf uur is het hoog water, hoger dan gebruikelijk. De zuidoostenwind perst het water al bijna een week tegen de kust van de Algarve aan. We mogen van geluk spreken dat we halverwege de maancyclus zijn en er geen springvloed is. Het zou me niet verbazen als de kades anders onderliepen.

De zondagse koffiebijeenkomst van de Hollandse zeilers op J&B is niet in de kuip maar binnen in de kajuit. De boot van Jan & Baukjen beweegt onrustig. Hij ligt meer in de wind, wij profiteren van de luwte achter een appartementengebouw. Het weer wordt vanzelfsprekend besproken. Ieder haalt zijn prognose weer ergens anders, maar alle voorspellingen voor de komende week zijn slecht. De rest van de dag brengen we lezend door. Het enige karweitje voor mij is het rechtknippen van de lonten van de beide olielampen. Ik lees vooral verder in Fred Pearce. Het valt me op dat hij in elk geval ook klimaatsceptici aan het woord laat, hoewel hij de naam Lomborg niet noemt. Onder de donkergrijze regenluchten valt de avond vroeg. De olielampen branden na de knipbeurt heel gelijkmatig en warmen de kajuit lekker op. We draaien een oude, aanstekelijke live-CD van John Prine en ik ga voor de verandering maar weer een flesje rode Dão Reserva opentrekken.

In de echte wereld riep ondertussen het parlement van Kosovo vanmiddag de onafhankelijkheid uit, de zoveelste stap in de ontmanteling van Joegoslavië en na Montenegro waarschijnlijk de zoveelste failed state in de regio, die zich moeizaam voortsleept in grote afhankelijkheid van geldstromen uit de EU en USA. Hoewel ik de gevoelens van de Albaneessprekende meerderheid begrijp, na alle ellende die ze van Milosevic´Servië ondervonden, heb ik er gemengde gevoelens over. De afscheiding is in strijd met het internationale volkenrecht. Je kunt verwachten dat de Serviërs in Bosnië-Herzegowina nu ook hun Republica Sirpska zullen afscheiden en dat Basken, Abchaziërs, Zuid-Ossetiërs, Transjnistriërs, Taiwanezen en Tsjetsjenen en welke nationale minderheden dan ook er een krachtige legitimering aan ontlenen. De geschiedenis laat zich niet indammen door de Verenigde Naties en het volkenrecht. De geschiedenis strompelt en struikelt als altijd verder, van de ene eeuw in de andere, als een blinde, lallende en door goden en mensen verlaten dronkaard in een wanhopige, waggelende slingerkoers. Met enig geluk komt hij ergens terecht maar het kan net zo goed misgaan. Terug naar boven

Op de boulevard zien we de rolwolk van een opkomend onweer naderen. Rechts de voetgangersbrug, daarachter de haven

Maandag 18-02-2008
Hoewel het niet zo´n onrustige nacht is als gisteren - het regent veel en vaak maar waait niet meer zo hard - worden we pas om 10 uur vanochtend wakker. Wat een luxe kunnen we ons toch permitteren! Tussen twee buien in haal ik verse broodjes en daarna maken we de boot van binnen maar eens goed schoon. Het lekt weinig in de bakboord garderobekast, de doek die we er neerlegden zuigt het beetje lekwater gemakkelijk op. De rest van de dag lezen we tot het om drie uur even droog is. Samen doen we boodschappen voor de komende dagen in de EcoMarché aan de overkant. Die heeft een goede slager. Op de terugweg over de boulevard zien we in de haveningang nog steeds hoge brekende golven staan. In het noorden bouwt een onweer op, de rolwolk komt snel onze richting op (zie foto) We haasten ons terug. Bij het haven kantoor pikken we een boek en twee CD´s op. Het boek is van Sebastian Smith: "Southern Winds. Escaping to the heart of the Mediterranian" (Penguin, 2004) en beschrijft de reis met zijn jacht Shamaal door de Med. Het zou een goede analyse bevatten van de vele grillige winden in dit gebied, die je op zonovergoten, rustige dagen opeens een loer kunnen draaien. De CD´s? "Nachtmuziek" (2007), de nieuwe CD van Acda & De Munnik en "Mano Suave" (2007) van de Ladino-zangeres Yasmin Levy. Besteld bij Amazon.com (het boek) en bij Bol.com (de CD´s) op 15/02 en nu al hier! Super. We lopen op de kade als de rolwolk snel over ons heen trekt, de wind draait in één minuut 180° en waait ineens snoeihard uit het noorden. We haasten ons naar de boot terwijl grote druppels om ons heen in het water tjoempen. Nét als we binnen zijn breekt de bui los. Felle bliksemschichten, direct gevolgd door knetterende donderslagen, het onweer zit vlakbij. De radio - afgestemd op de klassieke zender Antenna 2 - geeft opeens alleen maar gekraak. Ik zet hem uit. Het regent bakken water. Als ik begin aan het schrijven van dit verslag, valt ook opeens de Internetverbinding uit. Die komt na de bui wel terug, maar het uploaden van de foto bij dit stukje lukt nog steeds niet. Na een uur is het voorbij. De bui schuift naar het zuidoosten weg, de zon komt er nog even onderdoor.

Zwager Cees mengt zich nu ook in het corrosie-debat. Hij mailt dat het niet waarschijnlijk is dat er tin in de bronslegering van mijn schroef zit. Dat zou nooit gebruikt worden in bronzen scheepsschroeven. Men gebruikt dan legeringen met namen als naval brass of admiralty brass, dat een legeringen zijn van koper met nikkel, aluminium, mangaan en staal. Dat heet mangaanbrons. Soms zit er ook zink in, maar zeker geen tin. Als je roodgekleurde putjes in je schroef krijgt, dan kan dat duiden op ontzinking door electrolyse. De bronslegering moet dan wel meer dan 15% zink bevatten. Ik moet dus eerst weten, zegt Cees, hoe de legering van mijn schroef is samengesteld. Juist! Ik scharrel de handleiding van mijn mooie, dure, bronzen Maxprop vaanstandschroef op. Helaas staat er helemaal niks in over de bronslegering. Op de website vind je ook niets. Ja, dan houdt het op maar - hoe dan ook - is het in mijn ogen verstandig een extra opofferingsanode in het water te hangen om eventuele corrosie in elk geval te vertragen.

Wat is Ladino-muziek? Zoals zo vaak kwam ik het per toeval tegen (dit keer in een oud nummer van Elsevier) Het is van oorsprong afkomstig uit één van de vele vertakkingen in de Joodse diaspora. In dit geval van de sefardische joden die uit Spanje vluchten toen Ferdinand van Aragon en zijn fanatieke gade Isabella van Castilië hen in 1492 dwongen te kiezen tussen bekering of ballingschap. Velen vestigden zich in het  Ottomaanse Rijk dat, hoewel Islamitisch, destijds tolerant stond tegenover andere geloofsrichtingen. De Ladino´s bleven Spaans in taal en muziek, ook al woonden ze in landen als Roemenië en het hedendaagse Turkije en kent hun muziek veel oosterse invloeden. Die waren er misschien deels toch al, uit de eeuwen dat de Moren over het Iberisch schiereiland heersten en de Joden onderdak boden. Latere invloeden hoor je in de instrumentatie met fluiten en andere blaasinstrumenten. In het Turkse Izmir groeide de zangeres Yasmin Levy op (ze heeft nu de Israelische nationaliteit) Zij zingt de vurige en weemoedige liederen van het Ladino-volk. Haar stem heeft de klank en het timbre van een andere favoriet van me: Maria del Mar Bonet, de Catalaanse zangeres die ook zoveel Moorse invloeden in haar muziek verwerkt. Alles afkomstig uit de smeltkroes van tragiek en leed die Europa al die eeuwen geweest is, met zijn volksverhuizingen, asielzoekers, etnic cleansing en economische gelukzoekers tot op de dag van vandaag. Aanbevolen, dus die CD! Terug naar boven

Sembach-prognose 72 uur. Linksonder bij de Algarve en Gibraltar zie je slecht weer: regen en veel wind. Bij Gibraltar méér wind door het tunneleffect

Dinsdag 19-02-2008
Vandaag wolken maar ook zon. Zodra de wolken even aan de kant schuiven laten we ons in de kuip koesteren door het zonnetje. Ik word er echter onrustig van en fiets maar weer eens naar zee. Die is al aardig wat rustiger aan het worden. Maar in de komende dagen wordt het alweer slechter. Dat zie je op dit weerkaartje voor a.s. vrijdag: er zwaait rond een op zichzelf niet zo diepe depressie (1018 hP) een front met regen en wind over ons heen (zie plaatje) Dergelijke kaartjes haalt het programma Meteomanager dagelijks voor me op. Ze worden gemaakt door de US Air Force op de Amerikaanse luchtmachtbasis Sembach bij Ramstein in Duitsland. Als het uit publieke fondsen betaald is, is bij de Amerikanen alles gratis, net als GPS. Meteomanager werkt vooral met de bekende no-nonsense kaarten van Bracknell, maar op die van Sembach kun je ook de buien zien.

Dus: lezen. Uiteraard verder in Fred Pearce, maar ik kan het niet laten om ook stukken te lezen in Sebastian Smith´ "Southern Winds", het boek dat gisteren arriveerde. Hij en zijn Franse vrouw Adèle zeilden de Med rond in een jachtje (model Nordic) van slechts 26 voet (8 meter) Hoewel ze nog helemaal niet lang zeilen, moeten ze niks van moderne electronica hebben. Ze hebben wel een handheld GPSje aan boord, maar die gebruiken ze nauwelijks want de benodigde AA-batterijen zijn meestal leeg.
"GPS will blind many sailors", zegt Smith streng op pagina 30. Hij gebruikt zijn kompas, zijn log en een gegist bestek, want met de sextant, die hij wél bij zich heeft, kan hij nog niet zo goed overweg. Tja. Mijn oude vriend Henk Bezemer zweert er ook nog steeds bij, maar ik heb liever zekerheid over mijn positie. Natuurlijk zet ik bij een oversteek keurig ieder uur de positie in de kaart zodat, mocht de electronica uitvallen, ik altijd verder op gegist bestek kan met de meest recente positie. En natuurlijk kijk ik ook altijd uit naar de lichtkarakters van vuurtorens en bakens. Maar ík zie niet in waarom je geen gebruik zou maken van de veilige zekerheden die moderne apparatuur biedt, behalve misschien uit nostalgie of een vreemde neiging tot quasi-romantische zelfkwellerij.

Gisteravond met veel geduld de grote, design olielamp gerepareerd, die boven de kajuittafel hangt. Na het rechtknippen van de lont brandde hij wel beter, maar het opdraaimechanisme ging al weken moeilijk en gisteravond liep het vast. Verdorie, dat ding was peperduur! Ik heb hem helemaal uit elkaar gehaald en toen viel er een plat palletje uit, dat vast was gaan zitten in de kous, tenslotte afbrak en de zaak blokkeerde. Heel voorzichtig de kous verwijderd en langzaam er terug in opgevoerd, onderwijl draaiend aan het wieltje. Nu draait hij - zonder dat palletje -  perfect omhoog en omlaag en brandt (en verwarmt!) hij weer prima. Daar ben ik niet weinig trots op.

Er is trouwens vandaag weer een boek gearriveerd en dezer dagen komen er nog meer. Heerlijk! Iedere dag voel je je jarig. Dit keer is het het nieuwe boek "The Shock Doctrine. The Rise of Disaster Capitalism" (Metropolitan Books, 2007) van Naomi Klein. Met haar eerdere boek, de bestseller "No Logo", werd ze de guru van de anti-globalisten, een luidruchtige stroming waar ik nooit affiniteit mee voelde. Maar...ik heb het nooit gelezen. Nu ik alle tijd heb neem ik meer dan vroeger de gelegenheid te baat om ook kennis te nemen van omstreden standpunten en analyses, zoals dat van klimaatscepticus Lomborg. Over Kleins´nieuwe boek las ik overigens wel een aantal waarderende recensies, ook van economen. Ik ben benieuwd.
 
De kwaliteit van het draadloos WiFi-netwerk in de haven is sinds kort erg beroerd. Ik ben zelfs overgestapt van het gebruik van de interne antenne op mijn nieuwe externe Senao Long Range USB-adapter. Dat geeft inderdaad een betere ontvangst maar niet méér snelheid. Misschien komt het omdat door het slechte weer veel zeilers binnen blijven en allemaal in de kajuit zitten te internetten. Terug naar boven

Samen op een terrasje in de Rua Portas de Portugal

Woensdag 20-02-2008
Af en toe worden we vannacht wakker van regenbuien, die boven ons hoofd op de kuipvloer roffelen. In de ochtend wisselen regen en zon elkaar af. Er is nauwelijks wind. Tegen het middaguur wordt het droog. We besluiten om lekker op een terrasje in het stadje koffie te gaan drinken, maar eerst lopen we de boulevard af naar de haveningang. Er staat een rustige zee met een lange, slome zeegang. We kijken elkaar aan: we zouden nog kunnen uitvaren vandaag! We aarzelen en hakken dan de knoop door: we gaan niet! Er komen immers dezer dagen nog twee boeken over de post en het is natuurlijk te gek om die op te geven. Bovendien wordt het weer de volgende dagen slechter. Aldus besloten hebbend slenteren we naar het Centro Cultural waar we kaartjes kopen voor zaterdagavond. Dan is het 8e Festival de Música Al-Mutamid, met muziek van de drie culturen in het Middeleeuwse Al-Andaluz, zoals dit deel van het Iberisch schiereiland in de Moorse periode heette: christelijk, joods-sefardisch en islamitisch. Verderop in het CD-winkeltje in de Rua Marreiros Neto koop ik een dubbel-cd met live-optredens van Carlos do Carmo, één van Portugals beste fado-zangers. Op een van de terrasjes in de Rua Portas de Portugal drinken we koffie. De dienster is zo vriendelijk ons op de foto te zetten (zie boven) Het voelt aangenaam warm, de bomen lopen allemaal uit en de zon schijnt zacht door een vaag filter van hoge sluierwolkjes. De Portugese kranten berichten dat deze winter de droogste was in 91 jaar; betrouwbare metingen begonnen hier pas in 1917. Ondanks alle regen en wateroverlast van begin januari en de afgelopen dagen. Het past bij de voorspellingen van het IPCC dat het Middellandse Zeegebied in een opwarmende wereld betrekkelijk snel verdrogen zal, ondanks interupties van regenstormen en plotselinge overstromingen, en zelfs met woestijnvorming te maken krijgt.

Terug aan boord nestelen we ons behaaglijk in de kuip. We lezen als gewoonlijk en ik maak - vind ik - een mooie foto van mijn geliefde (klik hier) Ik lees in "Stroom aan boord" (Hollandia, 1999) van Jimmy Lengkeek en Roel Buis dat je galvanische corrosie door electrolyse kunt voorkomen door de walaarde en de scheepsaarde te scheiden door er een isolator tussen te plaatsen. Die isoleert bij spanningen onder 1,5V, dus bij grotere lekstromen is er wel dezelfde aarding en kan de aardlekschakelaar de spanning uitschakelen. Zij bevelen dat aan voor o.m. polyester schepen, die geen massavrije installatie hebben. Heb je wél een massavrije installatie, dan is een isolator niet nodig. Wat is massavrij? Als ik het goed begrijp, zijn dan alle 230V-apparaten en 230V-stopcontacten voorzien van randaarde, die is verbonden met de walaarde. De scheepsaarde geldt voor het 12V-systeem is ervan gescheiden. Walaarde en scheepsaarde zijn dus al gescheiden bij een massavrij polyester schip en je zou dus geen last van electrolyse moeten hebben.

Dit lijkt logisch. Toch begrijp ik drie dingen niet:

1. Mijn ervaring met opofferingsanodes op schroefas, schroef en boegschroeven is, dat ze wél aangevreten worden. Ik vervang ze ieder jaar. Is mijn boot misschien niet massavrij?
2. Komt dat misschien door de aardplaat, die onderwater op de scheepshuid zit en die nodig is voor de antennetuner van mijn HF-zender? Daardoor kunnen scheepsaarde en walaarde onder water toch contact hebben. Maar....ik had ook al aanvreting op de zinkanodes in de jaren dat ik geen HF-zender aan boord had.
3. Speelt de aardplaat niet mee, als de HF-radio uit staat? (Wat meestal het geval is)
Deze vragen zal ik eens mailen aan Lowy en Fons. Misschien zie ik het helemaal verkeerd. En nu gaan we een glas wijn inschenken en de nieuwe CD van Carlos do Carmo draaien. Terug naar boven

Na vier maanden het grootzeil weer gehesen

Donderdag 21-02-2008
Er is mist vannacht dus van de maansverduistering is niets te zien geweest. We waren het trouwens vergeten. Na negen uur verdrijft de zon de mist snel en wordt het een mooie dag. Een dag voor klusjes! Allereerst maak ik met wat restmateriaal, katrolletjes en een touwtje, een mooi takeltje op het uiteinde van de giek, waarmee je in de kuip de kraanlijn kan stellen. Daarvoor hoef je niet meer naar de mast. (Een foto laat ik morgen zien) Het is al gauw zo warm, dat we de korte broeken aantrekken. Daarna halen we de grootzeilhuik van de giek. De letters "DULCE" aan de stuurboordkant, waar de zon niet komt, zijn groen gekeurd van alg. De zon en wat "Spurt" maken ze weer wit. Dan hijsen we voorzichtig het grootzeil (zie foto) Niet met de electrische lier maar met het kleine liertje op de mast. Alles is nogal stroef en stug omdat het maanden opgedoekt heeft gelegen en met het geweld van de electrische lier maak je dan gauw brokken. Ik spuit wat teflonspray onder de leuvers, zodat ze soepeler in de mastgleuf lopen. "Teflonizeuren" noemden we dat destijds in de Deilse Watersportvereniging. Ook loop ik alle bewegende delen en bevestigingen na van want en lijnen. Alles is in orde. Ik ruim de drooglijnen voor het wasgoed op het voordek op. Tot slot schroei ik alle rafelende eindjes van lijnen en landvasten weg met de electrische touwsnijder. Het is heerlijk om al die zeilkarweitjes te doen, het hart klopt er sneller door, de zee trekt, het is tijd om te vertrekken! Nog even een paar dagen... In de middag komt er meer wind, een echte zeilwind nota bene. In de bovenlucht staan windveren. Verdorie, waarom zijn we niet weggegaan? Waar is dat slechte weer? Tja, achteraf kijk je een koe in zijn kont, zei een vroegere collega van me altijd.

Gelukkig is er weer een boek voor me gearriveerd in het havenkantoor. Het is een SF-klassieker uit 1953 die ik altijd al een keer wilde lezen, "The Kraken Wakes" van de Britse auteur John Wyndham, overleden in 1969. "Something is about to show itself, something terrible and alien, a force capable of causing global catastrophe" luidt de opwekkende flaptekst. Zijn beroemdste boek is natuurlijk "The Day of the Triffids" uit 1951.

De klussenlijst is vrijwel afgewerkt. Het wachten is nu nog op de pakjes die zwager Cees doorstuurde. Ik kijk nog even naar de Sembach weerkaartjes. Die blijven bij de prognose dat er dit weekend een regengebied overtrekt. Daarna lijkt het Azoren-Hoog eindelijk eens wat steviger greep op de situatie hier te krijgen. We zijn voor het eten uitgenodigd op J&B. Terug naar boven

Takeltje om de kraanlijn vanuit de kuip te kunnen stellen

Vrijdag 22-02-2008
Hiernaast het plaatje van het takeltje voor de kraanlijn, dat ik gisteren maakte, toen de zon nog volop scheen. Het slechte weer arriveert vannacht, of beter, in de vroege ochtend met regen en een harde oostenwind die aan het schip schudt. De ondiepe depessie is zuidelijk van ons, de kern is overigens maar 1018 hP. Dat zou je nauwelijks een depressie noemen, ware het niet dat de luchtdruk bij ons al 1026 hP is. Een gering verschil en niet over een superkorte afstand, maar kennelijk voldoende voor harde wind. Geen weer om naar buiten te gaan, afgezien van een snelle boodschap. Het is maar 16° midden op de dag. Somber, regenachtig en winderig.

We installeren ons lui in de kajuit. Het electrisch kacheltje houdt het behaaglijk. Typisch weer voor een spannend boek. In dit geval "The Kraken Awakes" van Wyndham, dat gisteren met de post arriveerde. Ik ben er de hele dag zalig in verdiept. Opmerkelijk is dat het boek - uit 1953! - een forse zeespiegelstijging beschrijft die een groot deel van de wereld onder water zet, door het smelten van de ijskappen boven Groenland en het vasteland van Antarctica. Ditmaal niet tengevolge van door de mens teweeggebrachte global warming, maar veroorzaakt door een invasie van kwaadaardige extraterrestials die zich schuil houden in de diepe troggen van de oceanen en die de wereld onder water zetten om de mensheid te verzuipen. Het boek speelt in de tijd dat de Koude Oorlog begon. Vanzelfsprekend - ben je geneigd te zeggen - bestookt men de aliens met atoombommen en maakt het er alleen maar erger door. Raak geschetst en zeer vermakelijk is de manier waarop de leidende politici voortdurend achter de feiten aanlopen. De dwarse wetenschapper Bocker (zou een dankbare filmrol zijn!) geeft op zeker moment de hoofdpersonen het persoonlijke advies:

"Find a nice, self-sufficient hilltop, and fortify it"

Uiteraard zal ik niet verklappen wat er allemaal verder gebeurt, maar ik kan je het boek zeker aanbevelen!

De Portugese pers meldt dat men tijdens de storm van afgelopen zondag/maandag voor de kust van de Algarve golven van zes meter heeft gemeten. Op de Sembach-weerkaartjes zie ik dat het dit weekeinde slecht blijft, maandag opklaart en vanaf dinsdag mooi, zonnig weer zal zijn. Tegen de avond trekt de zuidoostenwind fors aan. Af en toe zien we Bf 6 op de windmeter, ondanks de luwte die het appartementengebouw ons geeft. Het Portugese TV-nieuws toont beelden van strandafslag in Alvor, een paar kilometer naar het oosten. Strandpaviljoens zijn ondermijnd en dreigen te kapseizen en voorover in zee te schuiven. Daarna kijken we met ingehouden adem naar een live (!) uitgezonden opname van de, gelukkig geslaagde, noodlanding van een vliegtuig met 138 passagiers van American Airlines in Miami.   Terug naar boven

Ook vandaag is het somber, winderig en koud

Zaterdag 23-02-2008
Heel de nacht regen en harde zuidoostenwind. De barometer loopt tamelijk snel terug naar 1016 hP en in de loop van de ochtend loopt hij geleidelijk weer op. De depressiekern lijkt dus voorbij te zijn getrokken. Maar de Navtex meldt vanmorgen opnieuw een waarschuwing: "Gale in progress or expected" en specifiek voor São Vicente (ons gebied) "SE gale expected soon until saturday 23th at 18 UTC" De zeegang is "moderate to rough"

Weer een dag die we grotendeels in de kajuit doorbrengen. Ik heb me de afgelopen dagen wat verder verdiept in de vraag of nu eigenlijk bewezen is, dat de huidige opwarming van de aarde door de mensheid zélf veroorzaakt wordt. Het leidt vandaag tot het schrijven van een nieuwe Beschouwing in de gelijknamige rubriek. Je kunt hem hier lezen. Bovendien heb ik daarbij wat geëxperimenteerd met technieken om meerdere afbeeldingen in één tekstblok te krijgen. Het Maakum-systeem is daar niet gemakkelijk in, maar over het resultaat ben ik wel tevreden.

Eind van de middag is het droger en neemt de wind inderdaad wat af om later toch weer fors aan te halen. Het lijkt wel of de depressie op zijn schreden terugkeert, want ook de barometer daalt weer. Helaas geen pakjes op het havenkantoor. Vanavond gaan we naar het Festival van Middeleeuwse Muziek uit Al-Andaluz in het Centro Cultural. Terug naar boven

Het ensemble Mediterranea in het Centro Cultural

Zondag 24-02-2008
In de Algarve vindt dezer dagen een festival van middeleeuwse muziek plaats. Helaas is er in Lagos maar één concert, maar dat is wel een succes. Het ensemble Mediterranea speelt gisteravond gedreven en aanstekelijk joods-sefardische, christelijke en mohamedaanse muziek uit het Al Andaluz in de tijd van de Moorse bezetting van het Iberisch schiereiland. Maar ook oude muziek van elders uit het Middellandse Zeegebied. Ik zie tal van oude instrumenten zoals vedels, luiten, guitaras, fluiten, bellen, trommels, een doedelzak en zelfs een diep gonzend snaarinstrument dat aan een Indiase sitar doet denken. Ik heb totaal geen verstand van deze muziek en kan er dus niets anders over vertellen dat ze welluidend is en aangenaam om naar te luisteren. Na afloop kopen we een CD. Je kunt de muziek ook zelf horen op hun website.

Vannacht regent het af en toe fors, maar in de ochtend klaart het op. Zon en wolken wisselen elkaar af en er valt een enkele bui. Typisch een overgangsdag. De koffiebijeenkomst van de Hollandse zeilers is niet op J&B, maar in het huis op de heuvel hierachter waar zeilster Anneke en haar vriend Ben tijdelijk wonen als een soort "kraakwacht-housekeepers" Het huis staat nl. te koop. Anneke is jarig. We waren hier al een keer in december om met zijn allen Sinterklaas te vieren. Na een tijdje verlaat ik de bijeenkomst en loop door de uitgestrekte tuin. Omdat het huis bovenop een heuvel ligt, kun je ver kijken. De tuin is erg verwilderd en desondanks (of juist daarom?) een idylle. Verschillende bomen lopen uit, de mimosa begint te bloeien, er zijn veel bloeiende struiken en planten, onder andere lavendel, ijsbloemetjes, amandelbomen (alweer uitgebloeid) en twee Japanse mispels met nog groene loquatvruchten. Er is een verwaarloosd zwembad met een apart overkapte plek om te barbecuen. Over de hoge hagen rondom hoor ik de rustgevende geluiden van scharrelende kippen, een haan, ergens in een boom hoor ik een uiltje roepen, insecten zoemen langs, en natuurlijk bekruipt me het verlangen in deze tijdeloze idylle te wonen - maar niet lang. Het kost een enorme hoeveelheid tijd en geld om de zaak op te knappen, zeg ik tegen mezelf, en daarna ook nog bij te houden. Je bent gek als hier aan zou beginnen. Trouwens, ergens wonen op een idyllische plek als deze kan je altijd nog doen, als je echt oud begint te worden!

´s Middags schrijf ik mijn Beschouwing van gisteren af en lees het boek van Fred Pearce uit. Ik vind het een redelijk genuanceerd boek. Via telefoon en e-mail vernemen we van wat zorgelijke ziektegevallen in mijn familie en in onze vriendenkring. Dan zit je toch een eind van ze vandaan. Ook zeilvriend Erik de Haan belt (die van v.h. de Deilse Watersportvereniging). Hij zeilt een week met vrienden mee bij het Griekse eiland Levkas en zegt dat we daar absoluut ook heen moeten varen. Om zes uur doe ik mee aan het HF-radionetje van J&B en Kiara (nu in het Spaanse Cádiz), maar Kiara meldt zich niet en alleen Jan en ik hebben contact. We liggen nota bene 100 meter van elkaar vandaan. De weerkaartjes bevestigen de gunstige ontwikkeling van komende week. Hoewel het vanavond alweer regent, zullen we morgen onze voorraden aanvullen in de hoop dat we dinsdag of woensdag vertrekken kunnen.

We spelen de CD van Mediterrenea af en daarna graaf ik een oude CD uit mijn verzamelingen op, waar ik aan moest denken. Het is "Alchemy" van de Third Ear Band, een opname uit 1969. Kent iemand dat nog? Altijd mooie muziek gevonden en mijn hele leven met me mee gesleept. Later maken we op een domme manier ruzie (mijn schuld), leggen het bij en hebben elkaar verschrikkelijk lief. We moeten samen verder door de wereld en er is niets wat we liever zouden willen dan dat.  Terug naar boven

Schilderij van een grondzee. Zeegezicht van Meeuwis van Buuren (1902 - 1992)

Maandag 25-02-2008
De hele avond en nacht blijft het nu en dan regenen. Ans is al naar bed en ik lees blij verrast het bericht van mijn vriend en leeftijdgenoot Gert Reedijk in het Gastenboek. Hij plaatst er een mooi gedicht bij, getiteld "Alsdan" Het behelst een intrigerende gedachte, want hoe zou het zijn om al vier eeuwen te zeilen? Eindelijk terug te keren en te zien dat je land niet meer is waar het was? Doet denken aan de paradoxen van de relativiteit, de astronauten die een maand met de lichtsnelheid gereisd hebben en terugkeren op een aarde die duizenden jaren verder in de toekomst ligt. Niemand, die zich hen nog herinnert, zelfs niet dat ze ooit vertrokken zijn. Ander onderwerp: Gert denkt dat je schip niet in grondzeeën kan zakken, omdat de golf is geladen met zand en dus zwaarder is en - voeg ik toe - dus een veel hoger soortelijk gewicht (s.g.) heeft. Dat is gedeeltelijk juist. Grondzeeën zijn golven die breken op een ondiepe, zanderige kust. Voorzover ze vooral zand omhoog slaan, zijn ze veel zwaarder en kunnen door hun zwaarte je schip in stukken slaan. Maar vaak vangt de brekende golf behalve zand ook een grote hoeveelheid lucht in. Dat kleurt ze wit. De grondzeeën hebben door die luchtbellen een veel lager s.g. en kunnen je schip opeens niet dragen. Het kan dan met een rotklap met zijn kiel tegen de harde zandbodem slaan.

Ook in de ochtend vallen er nog buien, maar tegen de middag wordt het droog en zonnig. Het wordt zelfs geleidelijk zomers! We fietsen een aantal keren zwaarbeladen op en neer naar de Pingo Doce en de Lidl om de voorraden aan te vullen: aardappelen, rijst, spaghetti, allerlei blikken, gedroogde kikkererwten, bonen, maïs, gedroogde worsten, waspoeder, biscuits en crackers, kaas en kaasjes, vruchtensappen, waxinelichtjes, thee, sauzen en nogal wat wijn (Dão Reserva) Allemaal zaken die we kunnen gebruiken als we ergens liggen zonder een winkel in de buurt. We stouwen alles aan boord. Daarna poets ik de roestvlekjes op onze Di Blasi RVS-vouwfietsjes weg (ik dacht dat die dingen niet konden roesten) en dan komt het mooiste klusje van deze dag. Bij de Casa in het stadscentrum, een soort kruising tussen onze Blokker en Xenos, koop ik voor € 3,99 een snoezig, langwerpig, hardhouten Oosters bakje, bedoeld om wierook- en andere reukstaafjes in op te bergen. Op de zijkant staan halve manen en sterren. Ik sloop het tussenbodempje er voorzichtig uit en maak een haakje op het fijn besneden deksel, om het open te kunnen trekken. En dan - de apotheose! - schroef ik het aan de binnenkant van het deurtje van ons toiletkastje. Het is gewoon jammer dat je het niet ziet, want het deurtje is meestal dicht. Morgen zal ik er een foto van tonen. Wat is de functie ervan? Ik berg er mijn scheergerei in op, dat altijd door ons toiletkastje zwerft. Ik ben dol op zulke bakjes. Bij de reguliere watersporthandel zou je hier tien keer zoveel voor betalen. Misschien haal ik er morgen nog wel een paar. Een schip kan niet genoeg bakjes hebben! Op het havenkantoor vertelt men op het eind van de middag dat er helaas op maandag geen postbestelling is. We besluiten nog één dag te blijven in de hoop dat de beide pakjes met boeken er morgen zijn. Buitengaats zag ik vanmiddag trouwens nog een forse zeegang. Woensdag gaan we weg. De Sembach-kaartjes bevestigen een bestendige mooiweer-situatie voor de hele rest van de week. Terug naar boven

Het Oosterse bakje op de binnenkant van het deurtje van de kast voor toiletartikelen

Dinsdag 26-02-2008
Hiernaast de beloofde foto van het Oosterse bakje, gemonteeerd aan de binnenkant van het deurtje van ons kastje voor toiletartikelen. Vandaag zet mijn bakjes-ziekte zich voort. Ik koop er nog twee voor € 3,99 per stuk. Eén monteer ik als snuisterijenbakje op de kaptafel van Ans, die opeens de bakjes óók heel nuttig vindt. Het andere bakje schroef ik aan de wand in onze gastenhut, want ook gasten hebben immers snuisterijen. Tot slot verf ik de binnenkanten netjes met houtbeschermer. In de loop van de middag weet ik ook Jos van de Mermaid, die even langs komt, te besmetten met de bakjes-ziekte. Hun schip komt ook vol te hangen met Oosterse bakjes.

Het is een stralende dag. met in de middag een zeewindje. Boven land bouwen zich in de opstijgende warme lucht hoge cumuluswolken op, als de zon ondergaat verdwijnen ze weer snel. Op het havenkantoor kijken ze me meewarig aan: alweer geen pakjes voor Dulce. We besluiten desondanks morgen te vertrekken, maar we zullen de postbestelling van 12 uur afwachten aan de meldsteiger. Met Jos van Mermaid, die over een week of twee achter ons aan komt, spreken we af dat zij de beide pakjes voor ons meeneemt. We ontmoeten elkaar vast nog wel. Ik vouw het fietsje van Ans vast op en berg het in een bakskist op. Ans leest ondertussen vol ergernis de drie boeken over de zwerftocht door de Med van Leonard van Veldhoven. Ergernis, omdat hij zich kennelijk altijd afgezet en bedonderd voelt en vooral geërgerd omdat hij zijn vrouw/partner voortdurend als "crew" betitelt.

Onze advocaat in de beroepszaak tegen de Gemeente Papendrecht inzake de weigering van een briefadres (iedereen, wij incluis, was het al vergeten) mailt dat er een verweerschrift van de gemeente werd ontvangen. Ze blijven bij hun afwijzing. Ik had niks anders verwacht. Wat is de argumentatie? Dezelfde als eerder. Personen die aan boord van een schip wonen en om de wereld zeilen moeten zich uitschrijven. Dan zijn ze geen ingezetene. Echter, alleen ingezetenen kunnen de gemeente om een briefadres verzoeken. Een onzinnige cirkelredenering. Er is nog geen datum voor de zitting van de beroepsrechter bekend.
 
In het Gastenboek vraagt Chris Braad, sitelezer en vroegere schoolgenoot van Ans, zich af of je reizend met de snelheid van het licht niet juist teruggaat in de tijd. Nee, dat is niet zo. Hoe meer je de lichtsnelheid benadert, hoe meer jouw tijd uitrekt (waar je overigens niks van merkt) ten opzichte van degenen die op aarde achterblijven. Maar de tijd wordt nooit negatief. Als je na korte "tijd" terugkeert, is iedereen al vele tienduizenden jaren dood. Het is overigens volgens de moderne fysica onmogelijk om naar het verleden te reizen. Op zich is dat vreemd, een eigenschap van ons universum,  misschien net zo vreemd als wanneer het wél had gekund. In de ruimtelijke dimensies kun je op je schreden terugkeren, in de tijd kan dat niet. De Arrow of Time wijst maar in één richting. Een tijdje dachten de theoretisch fysici dat elementaire deeltjes wél terug in de tijd konden bewegen, want die deeltjes kunnen de gekste dingen doen, zoals plotseling uit "niks" ontstaan. Maar teruggaan in de tijd, dat is - geloof ik - er niet meer bij. Bij Lisa Randall (die op dit punt zéér bij de tijd is) las ik in "De verborgen dimensies van ons heelal" (2005):

"Maar voor zover wij weten kunnen noch deeltjes, noch al het andere waar we ons van bewust zijn, zich achterwaarts in de tijd verplaatsen. Wat er in plaats daarvan gebeurt, is dat de omgekeerd in de tijd bewegende deeltjes worden vervangen door tegengesteld geladen antideeltjes" (p. 174)

Begrijp je, Chris? Nee, ik ook niet. Het is merkwaardig dat de tijd zo hardnekkig in één en dezelfde richting vloeit. Enfin, morgen bewegen wij ook en we zien er geweldig naar uit. Houd er rekening mee dat het eerstkomende verslag misschien een paar dagen op zich laat wachten, want ik moet eerst weer ergens een goed contact met een draadloos netwerk leggen, of een Internet-café vinden. De luxe van Internet aan boord zullen we niet in iedere haven vanzelfsprekend aantreffen. Terug naar boven

Onderweg naar Albufeira. Achter ons verdwijnt Lagos in de verte

Woensdag 27-02-2008
Opnieuw als voorspeld een stralende dag! Een prima dag om uit te varen. Ik fiets snel naar de Pingo Doce voor wat laatste boodschappen, vouw mijn fiets op en berg hem met wat moeite in een bakskist. Diverse mensen komen afscheid nemen. Zeilers weten: misschien zien we elkaar nooit meer of misschien gewoon volgende week, ergens verderop. Bij de jachtwerf van Sopromar haal ik nog een reserve zinkanode en wat motorolie. De extra anode die ik al een paar weken had hangen, blijkt - als ik hem ophaal - inderdaad al wat te zijn aangevreten. Om half twaalf roepen we het havenkantoor op voor een brugopening. We meren af aan de meldsteiger en lopen naar het kantoor. Ze zwaaien al met een pakje! Er is er in elk geval één gearriveerd. We rekenen af en spreken af dat de crew van Mermaid het andere pakje mee zal nemen. En dan varen we het havenkanaal uit. Het is een geweldig, verruimend gevoel om weer zee te kiezen. Het waait nauwelijks, 3 knopen uit Zuidoost, dus ook nog tegen. Geeft niets, we hijsen het grootzeil voor een stabiele vaart want er staat nog een trage zeegang. Zo motorzeilen we in vier uurtjes langs de kust naar Albufeira. Op zeker moment gaat de wind iets meer het zuiden en kan de genua erbij, scheelt een halve knoop extra. We kijken vergenoegd over zee uit, zeggen weinig tegen elkaar en genieten. Geleidelijk komt weer die stemming van mijmeren op, die onderweg op zee zo dierbaar is.

In Albufeira is in het voormalige vissershaventje met dynamiet een doorgang door de rotsen gemaakt. In de vallei erachter is een splinternieuwe marina uitgegraven. Goed beschut en met veel plaats. Het marinacomplex met restaurants, bars, winkels en gekleurde huisjes heet hier in de volksmond "Legoland" Het is een typische droom van projectontwikkelaars en vastgoedjongens. Nog deprimerend leeg en kunstmatig. De winkels zijn geen van alle open. Overal staan een soort groene tabouretjes, waaruit boenk-boenk muziek komt. Er liggen voornamelijk motorboten. In elk geval lukt het wel om een (duur betaald) draadloos netwerk te krijgen met de Senao-adapter. Ik vind ee email van Ernst Steinmeier van Zeilen, die bezig is mijn artikel te redigeren over De Randen van Biscaje. Er moeten nog meer foto´s komen en of ik al ver ben met deel 2? Ik zal mijn best doen. Om zes uur luister ik uit op de SSB-radio, maar Jan van J&B meldt zich niet (als ik me goed herinner waren ze vandaag wandelen) Terug naar boven

We varen door het havenkanaal Albufeira uit. Je kunt goed zien dat het door de rotsen gehakt is

Donderdag 28-02-2008
We zijn vroeg wakker. Het is bewolkt en het miezert een beetje. Om negen uur is het droog. We fietsen naar het centrum van Albufeira en dat is een aardige inspanning want we moeten een bergrug over. Het stadje is een stuk groter en veel toeristischer dan Lagos. Straatjes, pleintjes, steegjes, loggia´s, terrassen boven zee, een mooi zandstrand - alles helemaal ingesteld op toeristen. Alle neringdoenden zijn druk in de weer met voorbereidingen voor het nieuwe seizoen. Er wordt druk geschrobd, verbouwd en stratengemaakt dat het een aard heeft. Ertussendoor slenteren toeristen, meestal paren op leeftijd, die onwennig rondkijken, camera´s, gidsjes en plattegronden in de hand. Het is hier toch wel leuk, de huisjes zijn wit, deurposten en raamkozijnen meestal donkerblauw geschilderd, met trapjes, balkonnetjes en doorkijkjes naar zee. Maar wat zal het hier druk zijn in de zomer! Het is ondertussen behoorlijk warm en zonnig geworden. In winkelstraatje vind ik eindelijk Crocs, de prettige sandalen van verende kunstof waarvan iedereen beweert dat ze zo lekker zitten. De verkoopster proest het uit als ik vraag naar de grotere jongensmaten, tja, ik leef nu eenmaal op kleine voet en blijk dezelfde maat te hebben als zijzelf (en Ans), maat 39. Hier drie foto´s van Albufeira.

We varen om 12 uur de haven uit voor de krap 7 mijl naar Vilamoura. Het weer is als gisteren, een zwak zuidenwindje en wat zuidwestelijke swell. We zetten niet eens zeil want na een uurtje varen we de grote haven van Vilamoura al binnen. Bij de receptioniste kunnen we niet meer stuk, want ze heet net als ons schip "Dulce". Even later zien we dat ze een foto van de boot komt maken, "Dulce" staat immers levensgroot op de zeilhuik. We denken hier een paar dagen te blijven. Ik kan dan mooi deel II van het Zeilen-artikel over De Randen van Biscaje schrijven.

In de middag lopen we de haven rond. Anders dan in Albufeira is het hier hardstikke druk. Ook hier is het een vastgoedontwikkelingsproject geweest, maar aanzienlijk leuker én succesvoller. Het lijkt wel het Saint-Tropez van de Algarve. De Marina van Albufeira ligt misschien te ver van het drukke stadscentrum? Deze haven heeft trouwens ook al meer motorboten ("strijkijzers") dan zeiljachten. Toch is het leuk. We belanden op een verhoogd terras genaamd Old Navy, waar we mooi naar alle langsslenterende mensen kunnen kijken. Toch altijd een leuke bezigheid. We nemen twee keer een rode port (Ans) en een Famous Grouse met ijs (ik) Ik maak prachtige, mondaine foto´s van Ans. (Helaas blijken die later mislukt, omdat de knop op "video" stond) Schuin voor ons stopt een vrachtwagentje, er worden uitgeladen: een mottige grijsblauwe tweezitsbank, een oude koelkast, een kapotte TV en een magnetron waarvan het deurtje scheefhangt. Twee artistieke jongelingen plaatsen alles op elkaar tegen de achtergrond van dure motorjachten. Een kritische fotosessie? Er komen allemaal lampen bij te pas en een kleine generator voor de stroom. Een mager meisje in een oranje T-shirt regelt het verkeer. We zitten eerste rang. Mijn blik dwaalt naar boven. Daar zijn kleine appartementen met havenzicht. Ik heb een groot vakantiegevoel. Zou ik hier kunnen wonen? Opnieuw die gedachte. Ja, denk ik, natuurlijk wel, je kunt overal wonen maar dan hier alleen als ik in die tijd minstens één ontzettend goed gedicht zou maken. Nou, zegt Ans, ik woon dan toch liever daar aan de overkant, waar ze bij hun appartementen een dakterras hebben. Om zes uur luister ik uit op de SSB-radio, maar J&B meldt zich niet. Alweer aan de wandel? Of geen goede verbinding? Electronica blijft intrigeren. Terug naar boven

Mijn diva in het Portugese Saint-Tropez. De rode Ferrari op de achtergrond is niet die van mij

Vrijdag 29-02-2008
Het is zonnig en warm in Vilamoura. De zon drijft snel het vocht uit de boot. Dat vocht is vooral afkomstig van het koken aan boord, want als we dat een keer niet doen en uit eten gaan, heb je het niet. Vlakbij, direct achter de rij restaurants en café´s langs de kade, vind ik een supermarktje, voor vers brood, een fles wijn, eieren en waspoeder. Terwijl Ans de was doet en de boot schoonmaakt en later van het zonnetje geniet, schrijf ik in één ruk van bijna zes uur het tweede deel van het artikel voor Zeilen over De Randen van Biscaje. Ieder zijn vak. Ik ben opgelucht als het af is en het aan Ernst Steinmeier kan mailen. Er is wel een probleem met de foto´s voor deel 1, mailt hij. Ze zijn te klein en/of hebben een te geringe resolutie. Na enig nadenken gaat me een lichtje op. Wat ben ik een stommeling! Veel foto´s heb ik ge-delete omdat ik de beste ervan in de Fotoboeken op onze website had geplaatst. Ik dacht: daar kan je ze altijd weer van downloaden. Jazeker kan dat, maar de resolutie wordt bij plaatsing helaas automatisch verkleind van bijvoorbeeld 1800x1200 naar 600x400. En daar heeft Ernst moeite mee. Heb ik me nooit gerealiseerd. Ik mail hem het weinige originele fotomateriaal dat ik nog wel heb en hoop er maar het beste van. Als ik daarmee klaar ben, is de dag bijna voorbij. We drinken een borrel in "Old Navy" aan het opengeschoven raam. Er staat een rode Ferrari tegenover geparkeerd. Mannen drommen eromheen om foto´s te nemen. Hier staat ook nog een leuke foto. Vanavond gaan we lekker samen uit eten in een Thais Restaurant op de kade, dat voor de verandering "Tai-Tai" heet. Terug naar boven

Vanaf Cabo de Santa Maria is de monding van de Guadiana bezeild

Zaterdag 01-03-2008
Voor het avondeten kopen we voor Ans ook Crocs, een andere kleur maar exact dezelfde maat als die van mij. We kunnen dus af en toe ruilen. Bij het Chinese Restaurant "Tai-Tai" smullen we van een Dim Sum schotel: kroepoek met gebakken algen, in olie gebakken tonijn met sesamzaad, spare-ribs, gebakken garnalen met bacon eromheen in vissaus met sesamzaadjes en veel knoflook, eendeborst met bleekselderij en komkommer in pannekoekjes gerold met zwarte bonensaus, salade met taugé.... En wat drink je daar bij? Juist: jasmijn-thee! Thee past er het best bij Met alkohol verknal je al die delicate smaakervaringen. Je whiskey drink je dus vooraf en achteraf kun je een Irish Coffee nemen. Later kuieren we langs de kades. Het valt ons op hoeveel gezelschappen van middelbare mannen overal zitten te eten. Golfclubs? Hebben ze hun vrouwen allemaal thuis gelaten? We slenteren naar het imposante Tivoli Marinotel, dat tussen de jachthaven en het strand ligt, want we willen ons even vergapen aan de luxe. Dat valt wel mee. Er is al dagenlang een een groot congres over diabetes aan de gang - dat verklaart al die mannengezelschappen, vast allemaal medisch-specialisten. De gigantische lobby staat vol met reclamemateriaal van alle bekende farmaceutische industrieën. Diabetes is vanwege de groeiende zwaarlijvigheid en vergijzing van de bevolking een volksgezondheidsprobleem van de eerste orde. Daar valt veel aan te verdienen.

Vandaag vertrekken we om kwart voor tien uit Vilamoura. Zie foto hier. Een stralende, wolkenloze dag. De meteo van Portugal voorspelt via de Navtex een noordenwind van Bf 3 - 5. Perfecte, aflandige zeilwind. Helaas, buiten waait het amper 2 knopen (= Bf 1) uit Oost-Zuidoost. We motoren in de richting van het grote lagunegebied bij Faro. Over ons heen zien we voortdurend vliegtuigen af en aan vliegen naar het internationale vliegveld, dat westelijk in de lagune ligt. Het is zaterdag, ze voeren toeristen aan en af. De lagunes worden afgesloten door langgerekte zandige eilanden. Bij het Ilha da Barreta neemt de wind toe tot Oost 4, pal op de kop. We hijsen het zeil en gaan op kruiskoers. Er liggen overal veel vissersnetten en we kijken allebei scherp uit. Je ziet ze nauwelijks en als er al een vlaggetje op staat, is het een zwarte die niet opvalt. Eén keer horen we een zachte doffe "bonk" en duikt een visnetboeitje dompelend in ons kielzog op. Pff...die bleef gelukkig niet haken achter de schroef! Na het middaguur passeren we Cabo de Santa Maria met de 49 meter hoge, witte vuurtoren. Tussen de eilanden Barreta en Culatra is tussen twee stenen golfbrekers de toegang tot de lagune en de kreken naar Faro en Olhão. Voor de kaap staat nu een forse zeegang en Bf 5 uit het oosten, het bekende "kaapeffect" Ik had het niet zo sterk verwacht, omdat het een zeer laagliggende kust is. Drie mijl voorbij de kaap hebben we een zuidoostenwind en de monding van de Guadiana, de grensrivier tussen Portugal en Spanje, precies bezeild. Het scheepje zeilt ijverig en vlot, wat een genoegen! (zie foto boven en hier) Halverwege dit niet erg bekende, nogal saaie kustdeel van de Algarve zien we voor ons allemaal knalgele boeitjes op een rij. Het is een tonijnnet van minstens anderhalve mijl lengte. Op de zeekaart stonden er al waarschuwingen voor. We zeilen eromheen en hervatten onze koers. We hebben zelfs 1,5 knoop stroom mee waardoor we al rond vier uur bij de rode en groene tonnen van de monding van de Guadiana zijn. We strijken de zeilen. De rivier voert troebel, voedselrijk water aan. Veel vis, visnetten en vissers dus. Op de drempel van de invaart hebben we maar één meter water onder de kiel, daarna wordt het snel dieper tot circa vier meter. We houden de Portugese kant van de rivier, langs de golfbreker, daar is het het diepst volgens kaart en pilot.
Aan stuurboord liggen de lage duinen van de eilanden Canela (kaneel-eiland) en daarachter Cristina. Hier worden grote hotels gebouwd. Er zijn twee jachthaventjes waar je bij vloed naar toe kunt. Aan bakboord varen we langs de Portugese grensplaats Vila Real de Santo António. Het is zaterdagmiddag en hele families zitten langs de boulevard. Schuin aan de overkant ligt het Spaanse Ayamonte. Foto hier. Daar meren we om vijf uur af in de kleine Puerto Deportivo. De havenmeester blijkt een bureaucraat van de eerste orde. Hij ziet meteen dat mijn ICP, het eigendomsbewijs voor de boot, een week geleden verliep. Dat vindt hij nog niet zó erg, maar dat onze verzekeringspolis dateert van 2006, dat kan hij niet accepteren. Het helpt niet dat ik uitleg dat die polis ieder jaar automatisch geprolongeerd wordt en dat geen enkele andere havenmeester er moeite mee had. Hij wil er één voor 2008. Natuurlijk, hij heeft de klassieke bureucratensmoes dat het hemzelf niks kan schelen, maar zijn chefe.... Wat wil hij eigenlijk? Een bankbiljet onder tafel? Ik zeg dat ik nu niks kan, het is weekend, maandag zal ik de verzekering bellen of ze hem een fax willen sturen. Monkelend gaat hij accoord.

We zetten de klok een uur vooruit en eten aan boord, moe van een dag zeilen. Het lukt me niet contact te maken met een draadloos WiFi-netwerk.´s Avonds loop ik door het stadje. Het heeft maar 20.000 inwoners. Overal zitten mensen buiten voor de talrijke tapas-bars in de straatjes. In een piepklein kroegje, een kloof tussen hoge huizen, stampvol druk pratende mensen, drink ik een glas wijn. Ik hoef met niemand te praten en voel me volkomen op mijn gemak. De sfeer is volledig anders dan in Portugal, wat smoezeliger maar zeker niet minder gezellig. Terug naar boven

Ayamonte, Plaza de la Coronozacíon

Zondag 02-03-2008
Een zonovergoten dag na een slechte nacht. We worden tot half vijf uit de slaap gehouden door het woeste kabaal van een disco en een feest op de wal van wat een Hells´Angels motorclub lijkt te zijn. Anders dan in Portugal zijn in Spanje de supermarkten en de meeste winkels op zondag gesloten. Bij een zaakje voor rookwaren en tijdschriften op de kade verkopen ze echter ook verse broodjes. We spuiten het zeezout van de boot en stropen de fenderhoezen, die Ans gewassen heeft, over de stootwillen. Daarna probeer ik opnieuw vergeefs een werkend draadloos netwerk op te pikken. Er is wel een (betaald) netwerk, maar de functie "betalen per Credit-Card" is helaas nog niet beschikbaar, meldt de home-page. Dus gaan we het stadje in. Het is al gauw warm, meer dan 25° C! Ayamonte blijkt een erg mooi, oud stadje met fraaie, intieme pleintjes en een paar barokke kerken. Tegenover de haven ontdekken we een winkeltje waar ze kanaries verkopen. Dat treft! Al een aantal weken overwegen we - in navolging van zeiler Leonard van Veldhoven - om een scheepskanarie aan te schaffen. Jawel, voor de zang en de gezelligheid. Vroeger vond ik een kanarie of een parkiet het toppunt van truttigheid, maar ach, je wordt wat ouder, nietwaar? Maandag is het winkeltje open en gaan we ´ns kijken. Ans heeft het nodige verstand van kanaries, want ze had er één als kind. Ze zegt dat je beslist in de winkel moet wachten tot hij zingt, voordat je er één koopt. Alleen mannetjes zingen. Winkeliers beweren steevast dat elk vogeltje zingt, maar dan blijkt soms later dat je - hoe zeg je dat - een kat in de zak hebt gekocht. Op het Plaza de la Coronacíon (foto hierbij) drinken we koffie. De ober vertelt ons waar een Internet-café is, dat echter op zondag dicht is. We slenteren verder. Langs de boulevard staan verrukkelijk geurende jasmijnboompjes. Direct aan de oostkant eindigt het grote zandduin waar het stadje op gebouwd is en begint het uitgestrekte lagunen- en waddengebied dat ligt te zinderen onder de zon met het Kaneel-eiland en zijn nieuwe strandhotels in de wazige verte. Op de terugweg komen we langs een kleine dierentuin die gratis is opengesteld voor het publiek. In de schaduwrijke tuin direct naast de jachthaven staan prachtige bomen en planten, o.a. bloeiende aäronskelken. Er zijn leeuwen, panters, apen, zebra´s, papegaaien en een beer die staat te urineren. Hij heeft er zeik aan.

´s Middags zetten we de bimini op boven de kuip omdat de zon brandt. Ik lees geboeid in het nieuwe boek van Peter D. Ward "Under a green sky" (Smithsonian Books, 2007), waarin hij de hypothese ontvouwt dat alle grote mass extinctions (massale uitstervingen) in de lange geschiedenis van onze planeet via ingewikkelde mechanismen het gevolg waren van hoge concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer (behalve die ene keer, 65 miljoen jaar geleden toen o.a. de dinosaurussen uitstierven. Die kwam door de inslag van een grote meteoor in Yucatan, Mexico) Ik kom er nog een keer op terug. Opnieuw probeer ik een verbinding met een draadloos netwerk op te zetten en nu lukt het zowaar, met behulp van het nauwkeurig richten van de grote Canopii-buitenantenne, om op één in te loggen. Het heet algarvedigital en zit misschien wel aan de overkant van de rivier in Portugal. Ik werk e-mail en website bij en heb nu wel een borrel verdiend. Terug naar boven

Ayamonte, links de marina, rechts de lange Avenida Vila Real de Santo António. In de verte de toegang tot de Guadiana-rivier

Maandag 03-03-2008
We houden weer een keer vioolconcertenavond, gisteravond. Daar zijn we allebei verzot op. Dit keer is de toonsoort d-mineur. Van het Vioolconcert opus 47 van Jean Sibelius heb ik een flonkerende uitvoering uit 1982 van Gidon Kremer met het Philharmonia Orchestra onder leiding van Riccardo Muti (EMI Classics) Merkwaardige levensloop had Sibelius. Hij stierf op hoge leeftijd nadat hij 30 jaar lang, vanaf zijn vijftigste, niets meer gecomponeerd had. Ik geloof niet dat bekend is hoe dat kwam.
Daarna komt één van mijn favorieten, in dezelfde bezetting. Misschien wel het mooiste vioolconcert dat ooit geschreven werd: het Vioolconcert in d van Robert Schumann. Dat komt door de eerste twee delen. Het eerste deel ("In kräftigem, nicht zu schnellem Tempo") kent drie sublieme momenten waarin de muziek lijkt stil te staan en volledig in zichzelf te keren. Het is bijna niet te verdragen dat zulke momenten weer voorbij moeten gaan. Het langzame tweede deel is van een onsterfelijke, onthechte schoonheid en gaat op een gegeven moment zonder pauze - helaas, helaas - over in het snelle derde deel, waarin voor mijn gevoel niet zoveel meer gezegd wordt. Het concert wordt nog steeds weinig gespeeld. Schumann schreef het niet lang voor zijn dood, een bittere periode waarin hij geplaagd werd door depressies en zelfmoordneigingen. Zijn vrouw en grote liefde Clara zou het op advies van huisvriend en meesterviolist Joseph Joachim verborgen hebben. Joachim vond het een onevenwichtig en onspeelbaar werk en misschien had Clara pijnlijke herinneringen aan die tijd, waarin ze zich zeer toegenegen voelde aan die andere huisvriend en bewonderaar, Johannes Brahms. Het werd pas weer ontdekt in het Duitsland van de jaren ´30 van de vorige eeuw tijdens het Nazi-bewind. Daar beleefde het een verlate wereldpremière als meesterwerk van een rasechte arische componist. Onder de doem van deze treurige geschiedenis staat het nog steeds. Maar het is een prachtig vioolconcert, in de traditie van de meesterconcerten van Mendelsohn en Brahms, waar het prachtig tussenin past. Het is helemaal niet onevenwichtig - nou ja, dat derde deel, okay, maar daar gaat zoveel moois aan vooraf. Joseph Joachim moet bewust gelogen hebben.

Vanmorgen gaan we naar het winkeltje aan de overkant, waar ze zangvogels verkopen. Maar helaas, de verkoopster zegt dat ze geen kanaries meer heeft. Die komen pas weer na de zomer, als de nieuwe generatie uit de eieren is gekropen en opgekweekt. We kijken teleurgesteld. Misschien willen we anders een mooie parkiet? We kijken rond, er zijn prachtige exemplaren - maar parkieten zingen niet en we willen persé een zangvogel, want een scheepsvogel moet per slot kunnen zingen of desnoods praten. We dwalen door de stad in de ijdele hoop dat we nog een ander kanariewinkeltje tegenkomen. Tenslotte kopen we maar een nieuw boodschappenkarretje (het oude is maanden geleden door zijn as gezakt) en een schepnet, voor als er iets over boord valt. Terug aan boord vallen er inderdaad meteen dingen overboord, knijpers bij het ophangen van de was, die met het schepnet gered worden. De rest van de dag lezen we en ik schroef een nieuwe haak op het instrumentenpaneel om de microfoon van de SSB-radio aan op te hangen. Onze verzekering mailt onze nieuwe polis voor 2008, waarmee ik de havenmeester tevreden kan stellen. In de loop van de middag maken opkomende bewolking en een kille noordenwind het minder behaaglijk, de barometer daalt licht. Er komt misschien ander weer. Terug naar boven

Zonsondergang, Marina de Ayamonte

Dinsdag 04-03-2008
De zon gaat rood onder tussen de wolkenbanden (zie foto) Avondrood, mooi weer aan boord, luidt het gezegde. Toch laten de weerkaartjes een ander beeld zien. Ernst Steinmeier, de eindredacteur van Zeilen, meldt gisteravond per e-mail dat hij een oplossing heeft gevonden voor de foto´s met te kleine resolutie. Hij maakt er een soort "prentenboek" van samen met twee grote foto´s van Île de Groix en Concarneau van een Franse fotograaf. Prima oplossing.

Het is bewolkt en warm vandaag. Vanmorgen geeft de Navtex voor ons een "Near gale warning" en "rough, high seas". We wachten het af in de haven, conform een oud zeilers-adagium:

Een geduldige zeiler
heeft altijd mooi weer

Verder is er weinig te vertellen. Ik besteed de dag aan het begin van een stuk voor de rubriek Beschouwingen, waarin ik probeer op zo overzichtelijk mogelijke wijze betrouwbare feiten over klimaatontwikkelingen in verleden, heden en toekomst te groeperen. Daarmee hoop ik een antwoord te kunnen geven op de vraag wat ons te wachten staat, waarbij ik ondermeer gebruik zal maken van al mijn lectuur in het achterliggende jaar. Het is een lastig en tijdrovend karwei, dus in de komende periode zal ik het stuk verder opbouwen. Het duurt dus wel even. Je kunt het hier volgen. Morgen of overmorgen hopen we weer verder naar het zuidoosten te varen. Terug naar boven

De Torre Canela op Isla Canela ofwel Kaneel-eiland, onderdeel van de 17e eeuwse kustverdedigingswerken

Woensdag 05-03-2008
Gisteravond kijken we geboeid naar de DVD-fim "De Aanslag" uit 1986 van Fons Rademakers, met Derek de Lint, Monique van der Ven en Johnny Kraaikamp (mooie rol!), naar het gelijknamige boek van Harry Mulisch. De nacht is helder en koud, met veel wind. De kou komt niet alleen door nachtelijke uitstraling maar ook door het immens koude water van de Guadiana-rivier, die in de bergen van midden-Portugal ontspringt. Vanmorgen opnieuw een stormwaarschuwing op de Navtex voor de gebieden São Vicente en Cádiz. We liggen precies op de grens tussen beide. Het is een vreemde combinatie: stralend zonnig weer en snoeiharde wind, zoals die ook veel in de Med voorkomt.

Ik maak een grote wandeling van vier uur over het Isla Canela, het kaneeleiland, naar de uiterste oostpunt. Tussen het eiland en de kust ligt een beschermd natuurgebied van met kreken en slikken, het Parque Nacional de Marismas de Isla Canela. Waarom het eiland "kaneeleiland" heet, weet ik niet. In elk geval groeien er geen kaneelstruiken. Het zanderige eiland is bezaaid met bloeiende brem, wit en soms geel. Ook zijn er veel cactussen met donkerpaarse cactusvijgen eraan (zie foto hier) en een enkele eucalyptusboom of een fijnspar. Onderweg stuit ik op een oude toren; de Torre Canela meldt een bordje (foto hierbij) In de 16e eeuw werd deze kust zwaar geteisterd door invallen van berber-zeerovers uit wat tegenwoordig Marokko heet. Toen was het onderdeel van het Osmaanse Rijk. De berbers ontvoerden veel kustbewoners als slaven, met het gevolg dat de bevolking wegvluchtte en de kust enige eeuwen niet bewoond werd, totdat nieuwe bewoners in de 18e eeuw een gordel van uitkijktorens bouwden zoals deze. Op 3 kilometer van Portugal is het de meest westelijke van tien van dergelijke torens tussen de rivieren Guadiana en Guadalquivir. Bij onraad staken de wachtposten grote brandstapels op de torens aan, het teken voor de mobilisatie van alle weerbare mannen en de vlucht van vrouwen, kinderen en ouderen.
Nu worden langs de stranden van Isla Canela ketens van appartementenflats en grote hotels gebouwd. Ik loop er tussendoor en bereik het strand: een forse branding met erachter een hoge, witgekuifde zee. Ook op de Punta´s de la Mojarra en El Moral, de oostelijke punt van het eiland, wordt druk gebouwd. Aan de overkant van een met vloed bevaarbare invaart, de Ría de la Higuerita, ligt Isla Cristina, ook al vol hotels. Aan beide kanten zijn kleine jachthavens. Ik bekijk die aan mijn kant, er liggen geen grotere jachten. Het havenfront en de gebouwen eromheen zijn nagenoeg verlaten, alles is splinternieuw, de restaurants, de winkels en de kroegen. Toch ziet het er niet ongezellig uit, in een Engelse pub drink ik koffie. De appartementengebouwen hebben een sierlijke, fantasievolle architectuur en de enorme hotels zijn veelal in Moorse sprookjesstijl uitgevoerd en zouden op De Efteling niet misstaan. Op een rotonde vind ik een bushalte en voor 95 cent brengt een bus me in twintig minuten terug naar Ayamonte. Het waait nog steeds hard. We wachten de berichten en de weerkaarten af om te zien of we morgen verder kunnen. Terug naar boven

Ayamonte, Ans lezend in de kuip

Donderdag 06-03-2008
We hebben ons vertrek een dag opgeschoven, want we zouden vandaag de hele dag de wind precies van voor gehad hebben. We hebben geen zin om de hele dag te kruisen. Morgen waait hij uit het noorden en dan hebben we het traject verderop langs de kust mooi bezeild. Vanmorgen waait het nog stevig maar na de middag neemt de wind af. We maken het vrijboord aan stuurboord schoon. Daarna lezen (zie foto hiernaast en hier) Ik lees "Under a green sky" (2007) van Peter D. Ward uit. De laatste hoofdstukken vallen me tegen, net of hij het in grote haast afgeraffeld heeft. Er staan nogal wat onjuistheden en overdrijvingen in. Het gaat dan om de huidige opwarming van de aarde en de gevolgen daarvan nu en in de nabije toekomst. Bijvoorbeeld zijn eenzijdige benadrukking van de toenemende sterfte door frequentere hittegolven, zonder dat hij de (veel grotere) vermindering van doden door afnemende winterkoude verdisconteerd. Bijvoorbeeld ook zijn gebruik van achterhaalde cijfers over de omvang van het huidige uitsterven van soorten, waarvan de onjuistheid al omstandig werd aangetoond. Het is duidelijk zijn terrein niet. Afgezien daarvan vind ik het toch een bijzonder goed boek, met de stoutmoedige en toch zorgvuldig onderbouwde hypothese dat bijna alle massale uitstervingsgolven (massa-extincties) in de laatste 600 miljoen jaar werden veroorzaakt door abrupte klimaatomslagen. Behalve die ene massa-extinctie waarbij ook de dinosaurussen uitstierven, 65 miljoen jaar geleden, als gevolg van de inslag van een meteoor in Yucatan, Mexico. Het voert te ver om hier het mechanisme uiteen te zetten, dat volgens Ward de plotselinge, dodelijke klimaatomslagen veroorzaakt. Het is de moeite waard het boek zélf te lezen alsmede de waarschuwing, dat de ongewoon snelle opwarming van heden een soortgelijk onheil kan triggeren.

Ik herlees een boek dat ik veertig jaar geleden las. Ik had (en heb) de gewoonte om altijd mijn boeken te signeren en te dateren, daarom weet ik precies dat ik "Niemand is onsterfelijk" van Simone de Beauvoir (1946, Ned. vertaling 1967) in 1968 las. Het boek gaat over het lot van een man die, in het door oorlogen tussen stadstaten verscheurde Italië van de 13e eeuw, door een geheim elixir onsterfelijkheid verwerft. Hij probeert het middel eerst uit op een muis. Het boek maakte destijds een diepe indruk op me. Het doet dat nu opnieuw. De dood maakt ons allen gelijk, luidt een zegswijze. De onsterfelijke man overleeft ieder ander, iedere geliefde, ieder kind dat hij verwekt, iedere zaak waar hij zich voor inzet. Het maakt hem een verachte outsider en zijn onsterfelijkheid een vloek:

"Een man, nergens vandaan, zonder verleden, zonder toekomst en zonder heden. Ik wilde niets; ik was niemand. (....) Een vreemdeling, een dode. Zij waren mensen, zij leefden. Ik was niet een der hunnen. Ik had niets meer te hopen"

zegt hij over zichzelf aan het eind van het boek. Onsterfelijkheid, het is een vreemde droom. Een groot deel van de medische wetenschap is een poging de dood ooit op de knieën te dwingen. Tegenwoordig beginnen we door te dringen in het fenomeen van apoptose, de genetisch geprogrammeerde dood van cellen. Ook het afsterven van onze eigen lichaamscellen. Het is denkbaar dat we dat proces leren te vertragen of zelfs uit te schakelen. We zullen er niet voor altijd onsterfelijk door worden, denk ik, maar er mogelijk wel in slagen onze levens met eeuwen te verlengen. Worden we daar gelukkiger van? Misschien. Het was immers altijd een hartewens van mij om zó lang als maar kan de ontwikkelingen van wetenschap en techniek te blijven volgen. Maar dat is niet het allerbelangrijkste meer, zou ik nu zeggen. Een paar eeuwen meer maakt op de leeftijd van het universum niet veel verschil. Wat dan wel? Dit: het onafwendbare afscheid moeten nemen, hoeveel langer je ook leven mag, van de ander:

"Life is a dream that we are lulled into,
but do leave from separately"

Deze regels - ik heb ze al eens eerder aangehaald - zijn van de Engelse dichter Philip Larkin (geloof ik). De jaren dat we samen leven duren altijd te kort en we kunnen ze niet vaker dan één keer uitgeven. Hoewel onsterfelijk, is het ook de vloek van Raymond Fosca uit het boek van Simone de Beauvoir, die in al die eeuwen dat zijn leven al duurt alleen maar afscheid moest nemen van de paar vrouwen die hij liefhad. Waar is hij bang voor? Uiteraard niet voor de dood, zoals wij stervelingen. Hij heeft nachtmerries:

"Ik droom dat er geen mensen meer zijn. Ze zijn allemaal dood. De aarde is wit en blank. Er staat alleen nog een maan aan de hemel die een witte en blanke aarde verlicht. Ik ben alleen, met de muis"

Terug naar boven

Vlak voor zonsondergang bereiken we Chipiona

Vrijdag 07-03-2008
Vandaag willen we rechtstreeks de Bocht van Huelva oversteken, de haven van Mazagón overslaan (weinig te beleven, aldus de pilot) en overnachten in Chipiona. Ruim vijftig mijl. Als ik bij de havenmeester afreken, adviseert hij om pas na elf uur te vertrekken. Er is dan voldoende diepgang boven de drempel van de Guadiana. Het is een uitbundig zonnige dag met NNW-wind Bf 4. Beter kan het niet! We motoren voorzichtig de rivier af langs de Portugese oever, daar is het het diepst. Bij het eind van de lange, westelijke strekdam kolkt en rafelt het water. De grenzen tussen het vuilbruine rivierwater en het helderblauwe zeewater zijn haarscherp. Tussen de groene en rode tonnen hebben toch maar 80 cm onder de kiel. In de verte op de Spaanse oever zien we de Torre Canela, waar ik op mijn tocht van eergisteren langs kwam.
We stellen de koers in op Chipiona. De wind neemt verdorie af naar NW Bf 3. We zeilen met een aangenaam bakstagwindje verder, maar vanwege het "4-knopen-beginsel" moet na een uurtje de motor erbij. Om half twee is de wind gaan liggen ("Nu de vrouwen nog!", plegen de leden van de Watersportvereniging Deil te roepen, als je die zin uitspreekt. Stelletje seksisten) Gelukkig hebben we de hele tijd 0,5 - 1,0 knoop stroom mee. In de middag passeert achter ons een tanker, de Vasabourg, op weg naar de olieterminals bij Mazagón. Langzaamaan komt er weer wind, WZW 2 - 3, later zelfs toenemend naar Bf 4. Zeilen dus!
Op de Navtex staat een waarschuwing voor schietoefeningen van 10 - 14 maart ten zuiden van Cádiz. Ik noteer de coördinaten en zet ze in de kaart, want in die week zullen we waarschijnlijk dat gebied passeren.
De avond begint te vallen (zie foto boven) Drie mijl voor Chipiona valt opeens de electronische kaartplotter/radar van Raymarine uit. Omdat hij de stuurautomaat aanstuurt, begint er een alarm te piepen ("No data") maar hij houdt wel de koers aan. Ik herinner me dat hij voor de Portugese westkust ook al eens uitviel, ik geloof bij de aanloop van Sines. Toen kon je hem na een paar minuten weer gewoon aanzetten. Dat lukt nu niet. Op zeker moment toont hij een raar, verwrongen startvenster alsof hij migraine heeft. Met moeite kan ik hem weer uitschakelen, omdat hij een paar minuten lang helemaal nergens meer op reageert. Daarna doet hij het weer als vanouds. Vreemd, het wijst je er toch op niet alleen en uitsluitend op dit mooie instrument te vertrouwen. Gelukkig is de haven in zicht en bovendien had ik het reserve handheld-GPSje aanstaan. We ronden het westelijk havenhoofd van Chipiona misschien iets te kortbij, want opeens is er nog maar 10 cm water onder de kiel, en een moment later 0,0. Dan neemt de diepte weer toe. Morgen bij het uitvaren zal ik er ruimer omheen gaan! We leggen aan de wachtsteiger onder het havenkantoor aan. Er is geen plaats vrij, zegt de dienstdoende dame, maar we mogen vannacht aan de wachtsteiger blijven liggen. Ze doet uitvoerig alle papierwerk en maakt, zoals gebruikelijk in Spaanse havens, kopieën van onze paspoorten, het eigendomsbewijs, de verzekeringspolis en nu - voor het eerst - ook van onze CreditCard. We hebben een onrustige nacht, de boot gaat nu en dan erg te keer vanwege de langs ons in- en uitvarende vissers die zich geen moer aantrekken van de snelheidsbeperking in de haven. Terug naar boven

Met ruime wind over een holle zee naar Cádiz

Zaterdag 08-03-2008
We vinden Chipiona geen plek om langer te blijven. Het ligt niet gerieflijk aan de wachtsteiger, die ook geen walstroom en water heeft, er is geen draadloos WiFi-netwerk en de steiger ligt een groot deel van de dag in de kille schaduw van het havenkantoor (zie foto hier) Naar de stad - die overigens wél mooi is - is een heel eind lopen. Dat laatste merk ik als ik ´s ochtends drie kwartier naar een bakker zoek voor verse broodjes. Het is maar ongeveer 20 mijl naar de baai van Cádiz, dus gaan we toch eerst de stad bekijken. Het oude gedeelte bij de oude vuurtoren Punta del Ferro ligt schilderachtig aan de droogvallende zandplaten van de baai (zie deze foto) Aan een bevallig pleintje staan grote, middeleeuwse panden uit te kijken over zee, zoals ze dat al vele eeuwen doen. Aan de kant van het pleintje hebben ze kleine, besloten tuinen met ranken van rozen en druiven. Bordjes melden dat je hier appartementjes kunt huren. Het plekje is zó mooi dat ik dat haast zou doen, om daarna maanden gezeten voor een open venster met het geluid van de zee eronder een hele dikke, overgetelijk mooie roman te schrijven over....ja, waarover eigenlijk? Dat moet je wel eerst weten.

Om 12 uur kiezen we zee. We ronden het westelijk havenhoofd ruim. Eerst moeten we aan de wind optornen tegen NW Bf 4 - 5 en een holle zeegang uit het westen (foto hier) Waar komt die vandaan? Recht uit de Atlantische Oceaan, waar het mogelijk honderden mijlen verder hard gewaaid heeft. Na veertig minuten ronden we het grote baken op de rotsen van Bajo Salmedina en dan zeilt het rustiger met een bakstagwind, 10 mijlen lang naar de rode ton bij de rotsen van de Bajo El Quemado, die de ingang van de grote baai van Cádiz markeert. Ik neem de genua iets in, want dan vangt hij achter het grootzeil beter wind. Zoveel holle zeegang hadden we trouwens niet verwacht. We worden aardig door elkaar geschud. Ans wordt zeeziek, want ze had op basis van het gematigde weerbericht geen pilletje ingenomen. Opnieuw valt de Raymarine plotter uit. Verdorie! De rode ton is nog niet in zicht en het geheugenloze reserve-GPSje is nog steeds bezig te bepalen waar hij is. Een goed moment om terug te vallen op ouderwets navigeren. Ik maak met de kijker wat kruispeilingen van objecten op de wal. Dat lukt aardig. Ans krijgt als eerste de rode ton in het vizier. Mooi zo, ik bepaal met passer en plotterlineaal koers en afstand tot de volgende rode ton, twee mijl de baai in. Om de rode ton maak ik een stormrondje om een klapgijp in de harde wind te voorkomen. Zo navigeren we ons verder in de richting van de Puerta de Santa Maria, op zeker moment dwars door het veld van een zeilwedstrijd heen. Zorgvuldig probeer ik niemand in de weg te zitten. Het is bepaald een spannende dag.

We ronden de lange golfbreker van de haven, die achter die van Puerto Sherry ligt (alleen die naam al!) In de luwte strijken we de zeilen en Ans roept de havenmeester en vraagt om een ligplaats. Of wij een Spaans schip zijn?, vraagt hij. Nee. zegt Ans, waarna het onverbiddelijk oordeel luidt: completo!. Ans is woest - terecht - maar blijft als altijd beschaafd behalve op het moment dat ze deze haven omdoopt in Puerta Cogno. Enfin, we raadplegen de pilot en kiezen koers naar de stad Cádiz zelf. De wind is verder aangewakkerd en we krijgen veel buiswater over. In de grote haven van de oude stad Cádiz vinden we een mooie plek in de jachthaven van Puerto América. De havenmeester helpt ons met aanleggen aan een vingersteiger, uit de wind en met ruim uitzicht over het havenbekken. We puffen uit in de kuip met een kopje thee. Flatgebouwhoge veerponten draaien zich voor ons om, om in- of uit te varen. Ze onderhouden de verbinding met de Canarische Eilanden. De zaak is helemaal in orde als ik na zorgvuldig richten van mijn onvolprezen Canopii-WiFi-antenne gratis het draadloos netwerk van de naastgelegen jachthaven Royal Club Nautico de Cádiz kan oppikken. We zijn nu nog maar 70 mijl van Gibraltar, twee dagtochten met als tussenstop de haven van Barbate. Maar we blijven hier een aantal dagen omdat Lord Byron ooit beweerde dat dit de mooiste stad was die hij ooit had bezocht. En Byron heeft véél steden bezocht! Misschien, trouwens, hebben ze hier ook nog wel kanaries te koop. Terug naar boven

De Nuevo Catedral, een imposante barokkerk uit de 18e eeuw

Zondag 09-03-2008
Gisteravond is er een e-mail van Gerard & Jos van de Mermaid. Ze zijn uit Lagos vertrokken richting Ayamonte. Helaas was ons tweede pakje nog niet aangekomen, melden ze. Jammer, we hebben geen idee wat er in zit. Misschien stuurt men het terug naar zwager Cees. Om 18.00 uur UTC heb ik over de SSB-radio contact met Jan van de J&B. Zij zijn ook uit Lagos vertrokken om het anker uit te gooien in de luwte van het Ilha Culatra bij Faro.
 
Het waait stevig door, vannacht. Een tegen de mast klapperende val van de tweemaster naast ons houdt ons uit de slaap. Ik klim uit bed en maakt de val met een lijn vast. Het schip biedt een troosteloze aanblik. De huiken zijn gescheurd, de (Spaanse) vlag bestaat uit louter rafels, lijnen liggen her en der door elkaar. Zo te zien is er al minstens een jaar niemand aan boord geweest, zo niet langer. Waarschijnlijk is het een drugsboot, die werd geconfisceerd. Niemand mag hem weghalen van Justitie, niemand betaalt het havengeld en niemand interesseert zich ervoor. We zijn al diverse van die boten tegengekomen. Zonde.

Ook vandaag staat de fikse noordenwind door: Bf 5 - 6. De Navtex geeft een aantal posities door, waar men in de komende week tussen Cádiz en Gibraltar lange tonijnnetten gaat uitzetten. Ik zet ze zorgvuldig in de kaart, want je kunt er niet tussendoor varen, je moet er helemaal omheen. Daarna zet ik de vouwfietsjes in elkaar en gaan we de stad verkennen. Lord Byron had gelijk, het is een prachtige stad, gelegen op een lang schiereiland dat met een smalle strook is verbonden met het vasteland. Van bovenaf gezien lijkt het op een gesteelde poliep, om het eens in medische termen uit te drukken. Een goed verdedigbare plek die in de Oudheid al bewoond werd door ondermeer de Phoeniciërs. Op het grote Plaza España is het statige gemeentehuis open; er zijn vandaag landelijke verkiezingen in Spanje en we zien velen hier of elders in de stad hun stem uitbrengen. Een paar dagen geleden blijken de verkiezingscampagnes te zijn opgeschort vanwege een laffe moord op een socialistisch gemeenteraadslid in Baskenland, vermoedelijk door de ETA. We vonden het al zo on-Spaans rustig toegaan. De socialistische regering van premier Zapatero heeft een kleine voorsprong in de peilingen.

Het stratenpatroon van het oude Cádiz, tussen de enorme stadsmuren vormt vierkanten en rechthoeken. Sommige ervan zijn niet bebouwd en vormen prachtige pleinen, vol met bomen in bloei waaronder heerlijk geurende sinaasappelbomen. Overal staan mensen in groepjes te praten, ze hebben misschien net gestemd. Op het Plaza San António met alweer een mooie barokkerk, is het plaatselijk kantoor van regeringspartij PSOE (de Spaanse Socialistische Partij) vol gehangen met leuzen (klik hier voor foto) Er staan balonnenverkoopsters en jongleurs, die proberen een drom kinderen te vermaken. De huizen in de straten zijn erg hoog en de straten smal; als je met je hoofd in je nek omhoog kijkt langs de talloze lagen van ramen en balkons zie je nog net een streepje van de blauwe hemel. In één van die straatjes zien we - verdraaid - een dierenwinkel. Hij is gesloten vanwege de zondag maar we zien door de ramen een aantal kooien met papegaaien en parkieten. Morgen komen we terug! Op het intieme Plaza Menditora strijken we neer op een terrasje in de zon, eten een soort kibbeling en drinken er een glas witte wijn bij. Met de fietsen aan de hand slenteren we het Parque Genovés, een weelderig park langs de zeekust waar veel bijzondere bomen en planten zijn. Verwilderde parkieten nestelen druk kwetterend in de hoge bomen. Langs de westkant van de stad fietsen we over een lange boulevard en ontwaren in de verte de goudkleurige koepel van een enorme kathedraal (zie foto boven en hier), de Nueva Catedral, gebouwd in de 18e eeuw. Aan het eind van de middag peddelen we vermoeid langs de containerhaven terug naar de Puerto América. Dat is het enige nadeel: de jachthaven ligt bijna twee kilometer van de stad. Ach, wat geeft het, we hebben alle tijd - straks peddelen we gewoon nog een keer terug en gaan we lekker ergens in die straatjes of op een pleintje uit eten. Terug naar boven

Ans in het winkeltje met zangvogels. We kiezen de bovenste kanarie die we Lord Byron dopen

Maandag 10-03-2008
In de oude stad, niet ver van El Nuevo Catedral, belanden we gisteravond in een piepkleine bar met een naam die méér suggereert: de Bar del Almirante. Het is niet meer dan een lage grotachtige ruimte, waar toch een nóg kleiner verdiepinkje in zit. Vanaf daar maak ik een foto naar beneden (klik hier) Het is een gezellig studentenkroegje. Cádiz heeft een oude, gerenommeerde universiteit. We wanen ons terug in de jaren ´60. Al eerder kwamen langs een paar echte blow-cafeetjes, compleet met kussens op de grond, Indiase sitarmuziek en wierookgeur (als het al niet weed was), waar wat mensen languit met ogen dicht op de banken liggen. De langharige, zachtaardige jongen achter de bar is 27 jaar en studeert scheepswerktuigbouwkunde. Hij is wat droevig gestemd, want zijn partij - de Unie van Links - heeft vandaag verloren. De socialistische PSOE van premier Zapatero heeft overigens gewonnen en mag verder regeren met een van de kleine partijen. De jonge barkeeper adviseert ons voor de maaltijd een tapasbar in de Calle Mesón, twee straatjes verder. Het heet Sevlon, een modern gestileerd etablissementje met wat boekenkasten en witgesausde muren. De suggestieve tekeningen op de muren en de outfit van de ober duiden erop dat het een homobar is. Daar is uiteraard niets op tegen en we smullen er van: witlof met noten en roquefortsaus, tomaten en parmezaanse kaas met een zoete uiensaus, daarna garnalen gewikkeld in inktvis met knoflooksaus en salade met zalm en een zoute saus. Aanbevolen, dit tentje! Een taxi brengt ons voor 5 euro helemaal terug naar de Puerto América.

Vanmorgen hangt er sluierbewolking.Tevergeefs probeert de zon erdoorheen te komen. Het waait niet zo hard meer en even verkeer ik in tweestrijd. De weerkaartjes tonen namelijk dat de huidige westelijke stroming nog hooguit twee dagen duurt. Daarna komt er een harde oostenwind in de Straat van Gibraltar te staan, de beruchte levanter, die meestal dagenlang aanhoudt. Je krijgt dan in de Straat een hele nare zeegang. Wat moeten we doen? Als we nu vertrekken zijn we nét op tijd in Gibraltar. Ans kijkt me meewarig aan: we hadden toch geen haast meer? Ze heeft gelijk. Er zit trouwens een soort heiïgheid in de lucht, die ik niet vertrouw. Men zegt dat die altijd de spoedige komst van de levanter beduidt. Trouwens, we zouden vandaag toch een kanarie kopen? We fietsen naar de stad, naar het winkeltje bij het Plaza de San Antonio. Het is open! (Klik voor een foto hier) Je kunt je er nauwelijks wenden of keren, het is propvol met tropische vissen, konijnen, schildpadjes, hamsters, een fraaie papegaai, parkieten en.....drie kanaries! Ze zitten in kleine kooitjes naast de deur. De bovenste is een goede zangkanarie, zegt de man van de winkel. Het vogeltje is donkergroen met een geelgroene buik (foto hier) Het is de enige van de drie die geluid maakt, althans wat gepruttel en getwetter. Bepaald geen zingen. We zeggen dat we graag willen wachten tot hij gaat zingen. Ondertussen kijken we rond naar een geschikt kooitje, niet te klein en niet te groot. Op zeker moment steekt de winkelier zijn vinger op: hij zingt, zegt hij. Ans hoort het ook maar ik hoor niks. Enfin, de man maakt een betrouwbare indruk dus na een kwartier staan we buiten met de kanarie in de kooi en een plastic tas met zangzaad, schelpenzand en vitamines ("estimulante del canto") Voorzichtig fietsen we terug. Af en toe kijken we even in de kooi. De kanarie zit stil op de bodem en kijkt naar ons omhoog. Aan boord hang ik tussen de kombuis en zithoek de kooi cardanisch op met twee meubelhoekjes, die ik in het plafond schroef (klik hier voor een foto) Zo kan hij maar in één richting zwaaien. Als hij op zee toch nog erg blijkt te slingeren, kunnen we hem altijd nog met een touwtje vastzetten. Het vogeltje blijft tamelijk rustig en verkent zijn nieuwe, ruimere kooi. Al snel eet en drinkt hij, kijkt rond, schijt wat en luistert verbaasd naar het krijsen van de meeuwen. Ans stelt voor dat we hem Lord Byron noemen, vanwege diens lofprijzingen op de stad Cádiz. Hoewel ik niet weet of deze romantische dichter/vrouwenversierder kon zingen, vind ik het een goede naam. Bij kanaries zingen alleen de mannetjes. Om het vogeltje te stimuleren zet ik de CD "Der Fluyten Lust-Hof" op van de 17e-eeuwse Nederlandse componist Jacob van Eyck op, door blokfluitiste Marion Verbruggen. Lord Byron lijkt er geen boodschap aan te hebben.

In de loop van de middag nemen bewolking en wind snel toe. Ik ben blij dat we vanmorgen niet zijn uitgevaren. In de kuip fatsoeneert Ans het haar bij mijn oren en slapen weg en scheert met de tondeuse mijn nekhaar weg. Lord Byron voelt zich bij ons wel thuis, geloven we, hij is actief en wast zijn verenkleedje en veegt zijn snavel af aan een zitstokje. Hij volgt nieuwsgierig wat we doen. Zijn repertoire beperkt hij echter tot gepruttel en verbaasde twiet-geluiden. Terug naar boven

We passeren de westkardinale boei voor de rotsbanken bij het Castillo de San Sebastián, Cádiz

Dinsdag 11-03-2008
Bij het vallen van de avondschemer doen we - als altijd - wat lampjes en waxinelichtjes aan. Lord Byron geraakt hierdoor in grote opwinding. Hij spring op en neer in zijn kooi. Ans legt er een doek over en hij zit meteen stil. Af en toe gluren we stiekem onder de doek: his lordship zit stil te slapen op het bovenste stokje met zijn kop tussen de veren.

´s Ochtends bekijken we de kaartjes en verwachtingen: men verwacht rustig weer met NW 3 - 4. We hakken de knoop door en vertrekken. Direct buiten de haven zetten we zeil. Er staat een forse, tuitelige zee. De Raymarine radar/plotter weigert dienst, dus de navigatie geschiedt met het reserve-GPSje, de zeekaart en op zicht. De groene en rode boeien van het Canal Principal, dat ons om de verraderlijke rotsbanken ten noorden van Cádiz moeten leiden, zijn goed te zien. We ronden aan de wind varend het bankengebied. Er komt veel buiswater over. Bij de westkardinale boei voor het Castillo de San Sebastián (zie foto boven en hier) kunnen we bijna voor de wind naar het zuiden zeilen. Helaas, zoals zo vaak laat de wind het na een halfuurtje alweer afweten dus de motor moet erbij. De zee blijft tuitelig aan ons scheepje schudden. Ans voelt zich katterig. Het kooitje van Lord Byron zwaait rustig heen en weer, maar his lordship verblijft al twee uur ineengedoken op de bodem. Dan is hij kennelijk gewend: hij wordt opeens actief, gaat eten en drinken en zijn veren opdoffen. Fluiten of zingen? Niets daarvan.

We passeren het haventje van Sancti Petri. Bij de ondiepten van Bajo Los Marrajos liggen inderdaad de tunny-nets (tonijnennetten) die de Navtex dezer dagen meldde. Er ligt zelfs een wachtschip bij. Achter Cabo Roche zien we een memorabele kaap tevoorschijn schuiven. Cabo Trafalgar, waar van één van de beroemdste zeeslagen in de geschiedenis van het Britse Rijk plaats had. Hier versloeg admiraal Nelson in 1805 de vloten van Frankrijk en Spanje, waardoor hij een einde maakte aan de ambities van Napoleon voor een invasie van Engeland. Het beeld van de admiraal prijkt op het bekende Trafalgar Square in London. De vuurtoren van de kaap staat onder de rots en een eind ervandaan. Hij lijkt op een eilandje te liggen, maar dat is schijn. Er liggen grote riffen voor deze kaap, die de zee nogal woest maken. Ik vaar voorzichtig navigerend op GPS en dieptemeter langs de Placer de Meja en vervolgens de nog ondiepere Bajo Aceitera (slechts 1,6 meter bij LLWS) Het water kolkt en bruist, golven breken boven de banken. Ik slaak een zucht van verlichting als de dieptemeter weer dieptes van 15 meter en meer laat zien. Voorbij de kaap is het meteen rustiger en om vier uur leggen we aan in de rustige, afgelegen haven van Barbate. Als we liggen zet Ans de motor uit - maar dat lukt niet! Het indrukken van de rode stopknop heeft geen enkel effect, de motor blijft gewoon lopen. Wat zullen we nu hebben? Ik sla de handleiding erop na, maar een dergelijk probleem staat er niet in. Ik besluit Lowy te bellen, met zijn collega Fons de spreekwoordelijke rotsen in de branding van Jachtwerf Numansdorp. Op zijn aanwijzingen vind ik een levertje onder de brandstofpomp, waarmee je de motor kunt uitzetten. Pfff....ik wis mij het zweet van het gelaat. Dat hendeltje had ik wel eerder willen kennen! Op advies van Lowy starten we opnieuw en dan blijkt dat we de motor gewoon met de rode stopknop kunnen uitzetten. Zijn diagnose: te snel na het indrukken van de knop het contact uitgezet, terwijl de motor nog niet geheel tot stilstand was gekomen. Nuttig lesje!

We doen uitvoerig boodschappen in de grote SuperSol supermercado twee kilometer verderop. Goed dat we weer een boodschappenkarretje hebben. Ans maakt een lekkere pastaschotel klaar en ook Lord Byron, die nog steeds alleen wat pruttelgeluidjes en een enkele twiet produceert, ontpopt zich als een kieskeurige gastronoom. Hij laat zich stukjes banaan en appel goed smaken en is vooral verzot op de schuimen octopuspen, die ik voor hem uit het water heb gevist. Maar een brokje walnoot gooit hij resoluut uit zijn kooi. Voor het slapen maak ik een avondwandeling. Het is stil en verlaten op het haventerrein. Een paar betonskeletten moeten in de toekomst huisvesting bieden aan winkels, bars, restaurants en dergelijke. Ik zie het nog geen succes worden in deze doorgangshaven naar de Straat van Gibraltar. Er is ook geen draadloos netwerk. Achter een raam van het havenkantoor is een weersverwachting opgehangen, ziet er goed uit voor morgen, als we de sprong naar Gibraltar willen doen. Peinzend sta ik een tijdje naar een oud, houten tweemastertje te kijken, misschien wel een eeuw oud of langer. Het is ooit een mooi, sierlijk scheepje geweest, de huidige eigenaar heeft het - misschien noodgedwongen - laten verkommeren. "Hoffnung" staat op de spiegel, daaronder "Bremen" (Voor een foto ervan, klik hier) Verderop stopt een camper. Je ziet nogal eens campers op haventerreinen overnachten, vanwege de aanwezigheid van sanitaire voorzieningen en (vaak) bewaking. Een man stapt uit en laat een zwart poesje uit. Hij heeft stevig ingenomen, naar zijn adem te oordelen. Hij is Italiaan en zegt langs de havens in de Med te zwerven. Soms werkt hij wat op visserschepen of doet klusjes in de bouw. Zo´n typische nomade, nergens thuis, altijd onderweg. Terug naar boven

De beroemde rots van Gibraltar voor de boeg!

Woensdag 12-03-2008
Meestal lees ik nog wat voor het slapen. De laatste dagen is dat in een geweldig goed en prikkelend boek: "Challenging Nature. The Clash Between Biotechnology And Spirituality" (Harper Perennial, 2006) van de biochemicus Lee M. Silver. Dat is het boek dat nog juist op de dag van ons vertrek uit Lagos arriveerde. Eindelijk weer eens zo´n boek dat zó vol boeiende gedachten en dan ook nog goed geschreven is, dat je elke dag wel een paar pagina´s wilt lezen, maar niet meer, want dan vergeet je het meeste snel. Silver confronteert indringend het wetenschappelijk wereldbeeld met het "spirituele", zeg maar dat van "geloven", zoals overigens de laatste jaren ook auteurs zoals Richard Dawkins en bij ons Herman Philipse deden. Op zeker tijdstip moet hij het Onzekerheidsbeginsel van Heisenberg bespreken. Ik las - en nu moet je even je best doen:

"Nevertheless, on interaction with other objects, quantum particles do become localized to our single reality with noncontradictory attributes" (noot 7, p. 363)

Toen ging ik slapen, want dit was wel weer even genoeg. Ik herinner me dat ik droomde dat ik zwom in vloeistoffen die niet meer een scherpe grens hadden met de lucht erboven. Het ene moment zwom ik in de vloeistof (groen en vol zuurstof, je kon gewoon ademen) met andere lichamen om me heen. Dat waren atomen en moleculen, maar ook vrienden en bekenden. Omdat die naakt waren, zal ik niet vertellen wie. Het andere moment waren er bellen of vlokken vloeistof om ons heen, waaromheen er behalve groene vloeistof ook gewone lucht was en even later zwom je in de lucht zelf alsof het vloeistof was. Bij het ontwaken wist ik opeens dat ik iets begrepen had. Ik zal mijn best doen om het goed te formuleren. Zet even al onze paradigmawisselingen eens op een rij: de aarde is niet plat, de zon draait niet om de aarde, de zon staat in een uithoek van het Melkwegstelsel, het Melkwegstelsel is een uithoek van het heelal, het heelal bestaat voor slechts een klein deel uit de ons bekende materie (het overgrote deel zijn donkere materie en donkere energie -whatever they may be), er zijn meer dimensies dan de 3+1 van ons universum en er zijn - tenslotte? - ontelbaar meer universa dan het onze. Dit is allemaal onderhand bekende kost. Voor elementaire deeltjes zoals bijvoorbeeld fotonen (lichtdeeltjes), electronen en quarks (bouwstenen van nucleaire deeltjes) is echter alle mogelijk. Dat is hun elementaire onzekerheid die maakt dat ze in en uit universa kunnen flitsen. Ze worden door een waarneming of een interactie in één van de mogelijke universa geroepen. Daarom hebben ze ook zoveel méér dimensies dan wij kennen. Op het moment dat wij een elementair deeltje waarnemen, roepen wij het tot de realiteit in ons eigen universum. Tja - nou ja, dat bedacht ik allemaal vanmorgen door die droom en ik had het stellige gevoel dat ik het snapte. Nu ik dit schrijf is het alweer wat minder.

Vanmorgen speelt de Spaanse klassieke zender een strijkkwartet van Beethoven. Het Rasumovsky-kwartet opus 59, waarvan eigenlijk alle delen mooi zijn. Lord Byron begint ervan te pruttelen. Hij heeft in elk geval verstand van muziek, denk ik. Afwachten dus. De dag begint zonnig maar om half negen schuift er een dikke laag bewolking over. Ik kijk nog eens op het havenkantoor naar de weerberichten: niks aan de hand, gaan met die banaan. Ik start de motor en acuut begint his lordship lustig te kwinkeleren: trillers, toonladders, vragende uitroepen, het borstje trilt en het kleine tongetje trilt en intoneert, je gelooft het niet. Doordat ik de motor aanzet! Belachelijk! We varen uit. In de haveningang hijsen we het zeil, dat vooral al steunzeil dient want de wind is nul komma nul en variabel. De koers is zuidoost. Om half elf lost de bewolking op en schijnt de zon uitbundig. Lagen kleren gaan uit. In het zuiden - veel dichterbij en hoger dan ik verwachtte - zien we de bergen van Marokko, de Sierra Bullones volgens de kaart. De overkant van Straat van Gibraltar, een ander continent. We varen langs groen beboste bergruggen en rotsige kapen. Voor de navigatie heb ik mijn oude laptopje ingezet. Daarop draait een CD met digitale C-Map kaarten uit 1997, die het alleen op Windows 98 doet. Hij is echter veel gedetailleerder dan de papieren zeekaart die ik gebruik, nu de Raymarine radar/plotter helemaal niets meer doet. De voet van het Marokkaans gebergte gaat schuil in nevel. Even vrees ik dat er mist hangt in de Strait en dat is lullig varen zonder radar! Gelukkig valt het mee. Voor ons schuiven zeeschepen voorbij. We hebben het tij goed gekozen en krijgen steeds 1 tot 2 knopen stroom mee. Zo naderen we Tarifa, het schiereilandje met zijn vuurtoren dat aan de Spaanse kant de ingang van de Strait markeert (klik hier voor twee foto´s) Aan de overkant is Kaap Espartel. De Zuilen van Hercules. Het is een machtig moment als we om 12.20 uur Tarifa ronden en op eigen kiel de wereldberoemde Straat invaren. Voor dit soort ervaringen zijn we weggegaan! In het kleine haventje van Tarifa keert een ferry moeizaam zijn kont en vaart uit (klik hier voor een foto), het is de lijnboot Tarifa-Tanger en hij doet er 35 minuten over, staat op de zijkant. We varen pal oost langs stijle heuvels van geelbruin gesteente, begroeid met gras, bloeiende bremstruiken en lage bosschages. Er staan weinig huizen (hier wonen!) of gebouwen, behoudens wat militaire installaties en de uitkijkpost van Tarifa Traffic Control. Erachter rijzen hogere bergen op, veelal kaal met tientallen windmolens erop. Hier proberen veel mensen uit Afrika en elders over te steken om een illegaal bestaan te kunnen leiden in de Europese Unie. Over de marifoon geeft een zeeschip zuidelijk van ons een securité-melding: de motor is uitgevallen en hij is onbestuurbaar. Tien minuten later meldt hij dat alles weer in orde is. Opeens krijgt Lord Byron de geest en geeft een kwinkelerend fluitconcert uit de kajuit. We grijnzen: mooi dat we toch een echte zangvogel hebben! En dan komt het grote moment: om 12.20 uur schuift achter de Punta Carnera, de laatste Spaanse kaap en het einde van de Straat, de wereldberoemde Rots van Gibraltar in het zicht. Een restant van een voorbij wereldrijk, het British Empire. De invaart in de grote baai is ronduit spectaculair (foto hier) Tientallen zeeschepen liggen er op de rede en zwaar ronkende ferry´s stormen af en aan. Halverwege wissel ik het Spaanse gastenvlaggetje voor de Union Jack. In de luwte van een geankerd zeeschip laten we het grootzeil vallen en varen naar de Queensway Quay Marina, waar we ons zusterschip zien liggen, de Seawalk van Sergej & Isabelle Berendsen en hun kinderen. We ontmoetten hen maanden geleden in het Noordspaanse Viveiro. Ze brachten hier maanden door voor de reparatie van hun doorgezakte mastvoet, een euvel waaraan meerdere 43Ds´en leden (en dat bij ons voorkomen werd door tijdige reparatie door de werf van Jeanneau, een jaar geleden) Sergej begroet ons maar helaas meldt de havenmeester over de VHF dat er geen plaats is. Die vinden we wel even verderop in de Marina Bay jachthaven, die vlakbij de runway van het vlliegveldje ligt. Hier meren we voor de eerste keer af op de wijze die voor de Med gangbaar is: met een ankerlijn die met een klein lijntje aan de steiger vastzit en die je naar voor- of achterplecht moet brengen, net hoe je aanmeert. Wij kiezen voor met de kont tegen de steiger. De havenmeester is ons behulpzaam. Het is een leuke, levendige haven. We woelig bij harde wind. Alleen het betaalde draadloos WiFi-netwerk is zó belachelijk duur, dat ik de onvolprezen Canopii-externe antenne inzet en overal vandaan gratis netwerken kan vangen. Terug naar boven

Sergej, Alec, Isabelle en Katy Berendsen van ons zusterschip Seawalk

Donderdag 13-03-2008
Het eerste dat ik vanmorgen doe is het openschroeven van de frontplaten van het instrumentenpaneel. Ik haal het paneel met de defecte Raymarine RL70C radar/plotter los en - op advies van de handleiding - behandel ik alle aansluitingen eerst maar eens met contactspray. Helaas, het helpt niet. Het euvel moet dus in het instrument zelf zitten. In de dealerlijst staat dat M.Sheppard & Co in Gibraltar de lokale vertegenwoordiger van Raymarine is. Ik loop de halve stad door omdat ik verkeerd loop. Maar tenslotte vind ik ze op de kop van Coaling Island. Ze zullen vanmiddag een electrotechnicus sturen. Ik loop terug door de drukke Main Street. Gibraltar is heerlijk Brits, het lijkt op St. Peter Port op Guernsey. Er wordt hier enorm gebouwd, nog veel meer dan in alle Spaanse of Portugese toeristenplaatsen langs de kust. Wie zijn de mensen die hier moeten komen wonen? Naast onze jachthaven Marina Bay stampt men een giga-complex van torenflats en een nieuwe jachthaven uit de grond, genaamd Ocean Village. Maar ook elders wordt zoveel gebouwd dat horen en zien je vergaat en de lucht permanent stoffig is. De bouwvakkers zijn allen Spaans zoals ook de dames in de supermarkt waar ik vanmorgen verse broodjes haal. Je kunt hier gelukkig zowel in ponden als in euro´s betalen, alleen de koers is niet erg gunstig. Je kunt beter direct wat ponden pinnen. Onze ligplaats is overigens tamelijk onrustig, we bewegen voortdurend voor- en achteruit. Kritisch bekijk ik de lijnen. Het waait niet eens hard! Dat we naast de start- en landingsbaan van het vliegveld liggen vinden we overigens helemaal niet erg. Er is weinig verkeer en de luttele keren dat er een vliegtuig landt of opstijgt, nog geen honderd meter van ons af, vinden we het wel spectaculair (klik hier voor een foto) Onze zangkanarie Lord Byron laat zich vandaag van zijn beste kant zien - pardon, horen. Hij zingt de sterren van de hemel. We hebben ontdekt dat er drie geluiden zijn die hem daartoe triggeren: van de scheepsmotor, de stofzuiger en de centrifuge van de wasmachine. Maar één keer begon hij uit zichzelf te kwinkeleren. Hij kan er wat van! Loopjes, trillers, smekende lokroepen, we staan er paf van dat zoveel geluid uit zo´n klein keeltje kan komen.

´s Middags loopt Ans vast naar de Queensway Quay Marina, waar we op de borrel zijn gevraagd door Sergej & Isabelle Berendsen van zusterschip Seawalk. Ik wacht op de technicus van Sheppard´s en leg ondertussen een beweegbare (ophaalbare) loopplank aan, zodat we wat gemakkelijker naar de wal kunnen. Om vijf uur belt ene Jeremy van Sheppard´s dat het vandaag niet lukt en dat hij morgenochtend om een uur of tien langskomt. In reactie op mijn beschrijving van het euvel denkt hij dat het motherboard stuk is. Hij vraagt precies na welk toestel ik heb, met serienummer en al. Klinkt betrouwbaar. Ik zet een van de vouwfietsjes in elkaar en fiets snel naar Queensway. Sergej & Isabelle varen met hun kinderen Alec en Katie. Ze zijn van onze Vertrekkersgeneratie 2007. Zie verder hier, of op hun website www.seawalk.nl en de foto´s  hierboven en hier. We hebben een gezellige uitwisseling van ervaringen en leerzame dingen, zoals zeilers die meestal met elkaar hebben. Terug aan boord eten we een snelle pasta. Daarna kijk ik in de kuip naar de gesluierde avondhemel. Het is windstil. Een wazig maansikkeltje blikt terug. Vlakbij, naar het noorden voorbij de runway van het vliegveldje, ligt het Spaanse plaatsje La Linea. Vele bewoners gaan dagelijks met scooters en auto´s naar Gibraltar, waar ze werken. Ik zie in La Linea het felle licht van een immens congres- en conferentiecentrum. Het is jaren geleden gebouwd met subsidie van de Spaanse regering in een vergeefse poging om de lokale bevolking tevreden te stellen en werk te bieden. Een poging, bij voorbaat gedoemd te verliezen van de magnetische aantrekkingskracht van het Britse Gibraltar.  Terug naar boven

Gibraltar, Marina Bay. De loopplank die ik improviseerde

Vrijdag 14-03-2008
Bij het opstaan worden we verrast door een onverwachte, zeer vrolijke aria van Lord Byron. Zomaar, uit zichzelf! Toch raken we in mineurstemming, vandaag. Om 11 uur komt Jeremy, de technicus van Sheppard´s. Al gauw concludeert hij dat de Raymarine RL70C radar/plotter inderdaad kapot is. Waarschijnlijk een gebroken printplaat of i.d. Erger is, dat er geen onderdelen van deze serie meer te krijgen zijn. Raymarine is hele nieuwe series gaan produceren en ondersteunt de oude niet meer. Wat een belachelijke strategie! Ons toestel is pas zes jaar oud en kostte veel geld - en nu is het al outdated! We zullen dus een peperdure nieuwe unit moeten aanschaffen, maar....tot overmaat van ramp moeten we dan ook een nieuwe radarscanner kopen, want onze huidige scanner (die het prima doet) is niet compatibel met de nieuwe series. Ons oordeel over de firma Raymarine is kort: wat een hufters en profiteurs! Alle electronica moet steeds vlugger werken en het rendement van de firma moet steeds hoger. Jeremy leeft mee. Hij zegt dat het loodswezen van Gibraltar, dat recent geprivatiseerd is, bezig is hun pilot-boten van nieuwe apparatuur te voorzien. Ze hadden ook RL70C´s op hun boten en misschien kunnen we daar eentje van overnemen. ´s Middags belt hij terug: ze zijn helaas al verkocht.

Ondertussen maken we een lange wandeling door de stad. Niet ver van ons is Casemat´s Square (Kazemattenplein, foto hier) Eigenlijk is er één maar belangrijke straat, Main Street, waar drommen Spanjaarden en overige toeristen belastingvrije drank, sigaretten, parfums en electronica inslaan. We lunchen op een pleintje in de zon, maar de stemming wil niet zo komen. Het geintje gaat ons duizenden euro´s kosten, want zonder radar varen willen we niet. Het is trouwens ook nog waarschijnlijk dat alle peperdure electronische C-mapkaartjes van de hele Middelandse Zee, de Zwarte Zee, de Noordzee, Denemarken, Zweden, Noorwegen en de Atlantische kusten van Frankrijk, Spanje en Portugal,  onbruikbaar zijn, want de nieuwe Raymarine-series werken met Navionics-kaarten. Opnieuw verwensen we de roof-kapitalisten van Raymarine. Ik bel Lowy van Jachtwerf Numansdorp op om even tegen hem aan te praten. Hij deelt de diagnose van Jeremy dat onze unit irreparabel is en dat we niet anders kunnen doen dan het systeem inclusief scanner vervangen. Tenzij er een tweedehands RL70C op de kop getikt kan worden! Hij is zo vriendelijk om a.s. maandag daarnaar te zullen gaan zoeken bij een adres dat hij kent. Wie weet! Ik fiets naar de winkel van Sheppard´s en haal er een catalogus van de verwenste firma Raymarine om in het weekend te bestuderen. Nog later - het maakt me allemaal rusteloos - fiets ik naar de grens met Spanje. Die is eigenlijk vlakbij, ik ben er in een paar minuten. Hoe ziet het er daar eigenlijk uit? Eerst moet je de runway van het vliegveld oversteken. Er staan grote stoplichten en slagbomen. Mensen rijden, brommen, fietsen en lopen in grote getale van en naar de grens. Er staat een file auto´s voor de douaneslagboom. Ik keer met mijn fietsje. Aan de andere kant van de weg staan bustaxi´s te wachten om toeristen over de Rots te voeren langs de grotten, de uitzichten, de kanonnen en de apen. Weer later horen we, ik ben terug aan boord, op de Spaanse klassieke zender een live-uitvoering van de Vier Letzte Lieder van Richard Strauss. De zangeres en het orkest zijn zó beroerd dat we ter genezing de CD draaien van de absolute top-uitvoering die ervan bestaat: die uit 1966 met Elisabeth Schwarzkopf en het Radio-Symphonie Orchester Berlin met George Szell als dirigent (EMI, 1985) Ik had overigens verwacht dat je in Gibraltar de fameuze klassieke zender BBC 4 kon ontvangen, maar dat is niet het geval. Terug naar boven

De decompositie van de Raymarine RL70C.Uren werk levert niks op

Zaterdag 15-03-2008
De wind is vandaag plotseling in de ochtend hard West en dus 180° gedraaid ("Nu de vrouwen nog", roepen de leden van de Deilse Watersportvereniging traditioneel in koor, als je zoiets zegt) Hier betekent het dat er een aardige swell binnenloopt en we met de kont tegen de betonnen steiger dreigen te knallen. We hebben het op tijd door en met behulp van de electrische lier weten we de mooringlijn op de boeg - er staat heel veel spanning op! - op te trekken zodat we voldoende ver van de kant liggen. De boten dansen en springen aan de lijnen. Geen situatie om weg te gaan, we blijven dus aan boord om de zaak in de gaten te houden en af en toe, afhankelijk van het tij, spannen we de mooringlijn nog wat meer. De havens in Gibraltar staan bekend om deze onaangename swell, zeker in Marina Bay, maar we denken dat we het nu goed kunnen hebben. Hier een foto van onze ligplaats. Onze Lord Byron ondertussen is helemaal zijn verlegenheid kwijt. Hij zingt niet alleen bij het landen van een vliegtuig of bij het geluid van de waterkoker, maar ook gewoon onverwacht uit zichzelf. Kijk je hem dan verrast aan, dan lijkt hijzelf ook verbaasd over zijn zingen te zijn. Hij zingt godzijdank niet snerpend luid (dat komt voor bij kanaries) maar levert een beschaafd volume. Maar wat zijn zijn trillers en uitroepen leuk! Nooit gedacht dat deze aanvankelijk zo zwijgzame vogel tot zo´n getalenteerde artiest zou uitgroeien. En zo snel!

In de e-mailbox zitten twee tips van site-lezers over waar je tweedehands Raymarine RL70C radar/plotters op E-Bay kunt kopen. Dat is hartverwarmend! De eerste betreft exact dezelfde unit voor slechts 108 dollar, maar het is in de USA met helaas de restrictie "No international shipping" (De inzenders, Fons & Rita Verpoorten van het jacht Sunshine kon ik geen reply sturen. Die kwam onbestelbaar terug. Vandaar meld ik het hier) De andere tip ga ik verder uitzoeken. Ondertussen voel ik me wat assertiever dan gisteren. Het is te gek dat je al zes jaar na aanschaf geen spare parts voor onze unit bij Raymarine kunt krijgen! Ik ga daar a.s. maandag over bellen met (de veelgeplaagde) Jeanneau-importeur Rob Krijgsman, die me die instrumenten leverde, met Holland Nautic waar ze vandaan kwamen en met mijn verzekering, want Europese wetgeving stelt dat er sprake is van leveranciersverantwoordelijkheid tot minstens zes jaar na aankoop. Tenslotte besluit ik het apparaat maar eens uit elkaar te halen, nu de garantie toch verlopen is. Je weet nooit. Het kost me uren van zorgvuldig demonteren (zie foto boven) Ondertussen komen Sergej Berendsen en zijn zoontje Alec (van zusterschip Seawalk) langs om afscheid te nemen. Ze gaan morgen verder de Med in. Ik sleutel daarna rustig verder. Ik tref geen loszittende verbindingen of schroeiplekken aan, de printplaten zien er allemaal ongeschonden uit. Het valt me op hoe weinig robuust de zaak er eigenlijk van binnen uitziet. Licht materiaal en weinig degelijk voor mijn gevoel. Na een aantal uren zet ik alles weer in elkaar en als ik het toestel inschakel is er niks veranderd. Het scherm heeft dezelfde storing als voordien. In elk geval heb ik dus niks verknald. Maar ik ben ook niks opgeschoten, behalve dat ik een zekere strijdvaardigheid heb ontwikkeld om het niet te pikken dat peperdure apparatuur - die in glossy bladen en folders van Raymarine de hemel in wordt geprezen - bij volstrekt normaal gebruik zo snel kapot kan gaan.

Aan het eind van de middag komt buurvrouw Petra Benning van de Aquamarijn op de borrel. Een Tukkerse uit Enschede! Zij en haar man Ton en hun jonge kinderen Marijn , Senne en Marjolein horen ook tot onze Vertrekkersgeneratie 2007. Op de bijeenkomst van het blad Zeilen in Enkhuizen van eind maart 2007 was alleen Petra aanwezig, maar we hebben haar toen niet ontmoet. Ton werkt als internationaal sleepbootkapitein en keert morgen terug van een karwei. Dan gaan ze verder de Med in. In elk geval is het ineens een vrolijke warboel aan boord als alle drie kinderen vol nieuwsgierigheid ons scheepje verkennen. Terug naar boven

Dit aapje op de Rots van Gibraltar vond de nieuwe ketting van Ans ook mooi!

Zondag 16-03-2008
De verjaardag van mijn liefste. Vannacht heb ik het schip gepavoiseerd, dat wil zeggen een vlaggetjeslijn gehesen (klik hier voor een foto) Vanochtend wek ik haar met thee op bed en met chansons van Charles Aznavour, waar ze veel van houdt. Wie daar ook van blijkt te houden? Lord Byron, je gelooft het niet! Hij kwinkeleert en tureluurt erop los, zodanig dat Aznavour het onderspit delft. Van zo´n verjaardagsaubade heeft Ans niet terug. Als dan ook nog de zon uitbundig schijnt, de ontbijttafel gedekt is met verse broodjes en er een cadeautje op haar bord ligt, is de verjaardag goed begonnen. Het cadeautje? Een mooie, kleurige halsketting en een sleutelhanger met haar naam, uit hout gesneden door de kleine Braziliaan die in Lagos altijd op de boulevard naast de voetgangersbrug bij het havenkantoor zat.

Op de kade wordt Ans gefeliciteerd door Petra en de kinderen van Aquamarijn. Ze hebben alle drie een tekening voor haar gemaakt. De rest van de dag brengen we door op de 430 meter hoge rots van Gibraltar. We lopen door het stadje naar de kabelbaan. Boven staan we meteen tussen de apen. Er leven vijf groepen op de rots. Het zijn Barbarijse Makaken, een soort die afkomstig is van de zuidelijke kusten van de Middelandse Zee, dus van Marokko, Algerije, Tunesië en Libië. Men veronderstelt dat ze door de Moren tijdens de bezetting van het Iberisch schiereiland zijn meegenomen als huisdieren. De kolonies hebben in de Tweede Wereldoorlog zwaar te lijden gehad, maar nu leven er honderden, die bijvoeding krijgen van de overheid. Toeristen mogen ze niet voeren op straffe van zware boetes. Het zijn speelse en zeer brutale diertjes; ééntje had het gemunt op de nieuwe ketting van Ans (zie foto hierbij) De uitzichten van de Rots zijn schitterend. We kunnen er niet genoeg van krijgen. Aan beide kanten liggen tientallen zeeschepen geankerd in het azuurblauwe water. Aan de richting waarin ze achter hun anker liggen kun je fraai het patroon van de wind zien, die aan beide zijden om de Rots heen uiteenwijkt en dan weer samenkomt (zie hier voor een foto) Genietend van de steeds wisselende uitzichten lopen we op ons gemak de slingerende weg terug naar de stad. We kijken over de Straat naar de hoge bergen van Marokko.



Er zijn zoveel in het wild bloeiende planten! Lelies, bougainville (tot onze verbazing), agapanthus, brem, witte irissen en hoge, zeer oude cactussen met een volledig houten stam. Hier samen te lopen is als een droom die uitkomt, voor dit soort ervaringen gingen we op reis. Halverwege de afdaling passeren we nog een groep aapjes. Ook deze tonen belangstelling voor de jarige Jet (zie foto hier) Af en toe komt er een busje vol toeristen langs. We hebben gekozen om dat niet te doen, want voor 25 pond pp word je in anderhalf uur langs alle bezienswaardigheden op de Rots gejaagd. Wij hebben immers alle tijd om het in de komende week op ons gemak te doen. Toch hebben we - eenmaal weer beneden - behoorlijk gevoelige kuiten van de afdaling. We smikkelen van chocoladeijs op een terrasje bij onze jachthaven. In de loop van de dag ontvangt Ans felicitaties van kinderen en vrienden per telefoon, SMS en e-mail (ook een e-card van Piet & Carla van zusterschip Everjoy) Vanavond gaan we lekker uit eten aan de wal, vlakbij in een Mexicaans restaurantje. Terug naar boven

Gibraltar, het havenkantoor van Marina Bay

Maandag 17-03-2008
Lekker en gezellig dineetje, gisteravond, in het Mexicaanse restaurantje op de kade van Marina Bay. Voor het eerst in ons leven eten we Fajitas, pannekoekjes waarin je gegrillde repen kip en/of vlees rolt met saus (sourcream, kaas of salsa) en uien.

Vanmorgen bel ik Holland Nautic in Apeldoorn. Bij de technische dienst doet men nogal nuchter. Het verbaast ze niks dat Sheppard´s hier in Gibraltar zegt dat ze mijn toestel niet kunnen repareren. "De meeste dealers kunnen dat niet, maar wij vaak wel", zegt ene Peter, "omdat we nog veel oude onderdelen hebben liggen" Ik moet het toestel maar opsturen, dan zullen ze er met voorrang naar kijken. Okay! Had ik dat maar eerder geweten. Ik fiets naar het postkantoor, maar daar verkopen ze geen verzendboxen zoals bij ons. Bij een electronicawinkel in de buurt scoor ik een geschikte doos, die we aan boord bekleden met uitgeknipte stukken molton van de strijkplankovertrek (die ik nog over had van de stagbescherming voor de bimini) en uitvoerig intapen. Voor 14 pond gaat het pakje op de post, express mail bestaat hier helaas niet voor pakjes, zegt de dame achter het loket.

We nemen afscheid van de crew van Aquamarijn. Schipper Ton is gisteren gearriveerd en vandaag gaan ze naar Estepona aan de Costa del Sol. Ook Sheer Fantasy vertrekt, een Britse Sun Odyssey 35 van Robert & Diane White, die we eerder ontmoetten in Lissabon en Lagos. Zij gaan naar de Spaanse enclave Ceuta in Marokko. Het wordt stil aan de steiger. In de loop van de middag wakkert de NW-wind behoorlijk aan. Ik ontvang bericht van mijn advocaat dat de zitting van de bestuursrechter van Dordrecht in mijn beroepszaak tegen de Gemeente Papendrecht (inzake het niet-verlenen van een briefadres) is bepaald op 28 april. Voor de achtergronden, klik hier. Van Zeilen krijg ik de lay-out van mijn eerste artikel over De Randen van Biscaje gemaild, met het verzoek de nog ontbrekende fotobijschriften op te sturen. Het ziet er mooi uit, ondanks de weinig foto´s die ik nog kon vinden. De moeder van mijn jongste zoon Bas stuurt foto´s op van zijn optreden als componist/musicus van het schooltheaterstuk "Haat en Liefde" (zie 1 foto hier) Het is jammer dat ik niet bij die gelegenheden kan zijn. Dit jaar doet hij eindexamen HAVO en op 20 maart gaat hij op voor het toelatingsexamen voor de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht om er "Composition for the Media" te gaan studeren. Mijn oudste zoon Rommert studeert daar al een paar jaar. Zijn werk kun je zien op zijn website www.refract.nl. Eind van de maand gaat hij in Utrecht op kamers wonen. Beiden bezig hun weg in het leven te banen. Mijn dochter Floor is ondertussen weer terug als redacteur bij "De Wereld Draait Door" van de VARA. Grappig eigenlijk, dat ze alle drie een creatieve richting gekozen hebben. Terug naar boven

De British Airways vlucht van half twaalf is geland

Dinsdag 18-03-2008
Gisteravond luisteren we, weliswaar een dag na Palmzondag - maar wat geeft dat? - naar de Matthäus Passion van Bach. In de mooie uitvoering op CD van De Nederlandse Bachvereniging met The Amsterdan Baroque Orchestra en het Sacramentskoor Breda onder leiding van Ton Koopman, met Christoph Prégardien en andere topsolisten, een Erato opname uit 1993. De vele emotionele momenten en de wonderschone muziek ontroeren ons opnieuw, feilloos en onontkoombaar. Ik moet denken aan de boeiende lezing die mijn oude schoolvriend Wim Thijs ongeveer een jaar geleden in Delft hield over de verborgen structuur van deze passiemuziek (zie hier) Ooit vroeg iemand waarom een overtuigd atheïst als ik zoveel kon houden van de oerchristelijke muziek van Johann Sebastian Bach. Ik heb zelfs wel eens iemand anders horen beweren dat ongelovigen de muziek van Bach nooit zó diep konden begrijpen als christenen. Tja, dat maken we zelf wel uit, denk ik. Al luisterend komen herinneringen boven. Het is misschien al wel twintig jaar geleden dat ik - nog niet zo lang directeur van het Beatrixziekenhuis in Gorinchem - een lezing hield in de zogenaamde Kerkzaal van het oude ziekenhuis voor de leden van de nogal rechtzinnige Christelijke Stichting, één van de oprichters van het voormalige Streekziekenhuis Prinses Beatrix (zoals het ziekenhuis toen nog voluit heette) Ik sprak gloedvol - herinner ik me - over allerlei wetenschappelijke ontwikkelingen en na mijn verhaal zei de toenmalige voorzitter, een overigens aardige burgemeester uit de Alblasserwaard, tot mijn verwondering: "Durven we hierover te praten?" Eén van de aanwezige dominees keek op en sprak met een haast verontschuldigende glimlach: "Ik mis God in het verhaal" Ik weet niet meer wat ik antwoordde. In elk geval niet zo snedig als de wiskundige Laplace op een gelijkluidende vraag van Napoléon: "Sire, ik heb die hypothese niet nodig" Per slot waren ze in die tijd - we hadden het ziekenhuis nog niet geprivatiseerd - nog mijn broodheren. Geloof en wetenschap zijn niet verenigbaar, dat is mijn stellige overtuiging. Het komt allemaal uitvoerig aan de orde in "Challenging Nature. The Clash Between Biotechnology and Spirituality" (2006) van Lee M. Silver, dat ik met kleine beetjes tot me neem.

Vandaag is er een waarschuwing voor harde wind, Bf 7 uit het westen, voor Alboran. Dat is het uiterste westen van de Middellandse Zee, het gebied waar we nu mee te maken hebben. Er staat een forse swell in de haven, maar door de lengte van ons schip (ruim 13 meter) valt het wel mee. We liggen met de achterkant naar de betonnen steiger, dus het is zaak om voldoende afstand te bewaren. We lezen het grootste deel van de dag. In de Navtex voer ik de nieuwe stations in voor het westelijk deel van de Med. En ik bel met Visa Card in Holland om een maf probleem op te lossen. Hier is het, stap voor stap. Daarbij moet je weten dat we al jaren via de ANWB een credit-card van Visa hebben.
1. In de zomer van 2007 zeg ik bij de ANWB ons lidmaatschap van de Wegenwacht (dus niet het ANWB-lidmaatschap)
2. In december 2007 wordt het volledig bedrag van het ANWB-lidmaatschap van onze bankrekening afgeschreven, dus inclusief de Wegenwacht.
3. Nadat ik de ANWB daarover heb gebeld (uit Lagos) krijgen we bericht dat ons lidmaatschap geheel beëindigd is.
4. Nadat ik opnieuw heb gebeld (uit Lagos) krijgen we bericht dat ze een fout hebben gemaakt en dat we voor 2008 gewoon het kale lidmaatschap hebben (zoals we bedoelden) De teveel betaalde contributie wordt teruggestort.
5. Begin maart 2008 bericht Visa ons dat onze Visa Card eind maart komt te vervallen, omdat we geen lid meer zijn van de ANWB.
6. Ik schrijf meteen - begin maart - aan Visa in een brief dat het niet klopt en dat we nog steeds lid zijn van de ANWB en dat ze onze kaart niet moeten afsluiten.
7. Vandaag - 18 maart - bel ik maar eens met Visa omdat we niks meer gehoord hebben. De aardige jongeman aan de telefoon meldt dat ze van niks weten maar dat onze Visa-card inderdaad eind van de maand wordt afgesloten. Hij zegt dat hij het probleem begrijpt en dat hij alles zal laten nakijken door de afdeling Card-Acceptance. We worden nog teruggebeld. Het hele gezeur toont aan dat automatisering niet goed overweg kan met mutaties. Die moeten door mensen worden aangebracht en die falen veel te vaak. Wordt vervolgd, vandaag zijn we niet teruggebeld.

De rest van de dag. Ik fiets naar de oostkant van de Rots, een gebied waar geen toeristen komen. Meteen om de hoek ben ik uit de wind. Hier is een smalle strook tussen de steile rotshelling en de zee, Catalan Bay genaamd, met een klein en erg schilderachtig vissersdorpje en het enige strandje van Gibraltar. Het schijnt een vestiging te zijn van voormalige Catalaanse huurlingen, die mede de Rots verdedigden tegen de vele Spaanse pogingen om hem terug te veroveren. Er is pas één niet al te groot hotel. Ik fiets verder en kom bij het eind van de weg. Daar is een clubgebouw van een motorclub, een soort Hell´s Angels maar ze heten niet zo. Erachter is een belt voor bouwafval, stof waait hoog op door de af- en aanrijdende vrachtwagens. Je bent hier bijna bij de steile, ontoegankelijke zuidpunt van Gibraltar. Tot mijn verbazing huist hier ook een groep apen, Barbarijse Makaken, rond het bikershome. Misschien worden ze door de leden bijgevoed. Ik fiets terug om de Rots, het laatste stuk tegen de hevige wind in. Nog op tijd om samen een lekkere namiddagborrel op een terras in de zon op de kade van Marina Bay te drinken. Ondertussen kreeg ik nog een foto van het optreden van mijn jongste zoon Bas in het schooltheaterstuk "Haat & Liefde", kijk maar eens hier. Terug naar boven

Oversteek naar Ceuta. Zeeschepen en ferry´s passeren voortdurend

Woensdag 19-03-2008
Om 11 uur vertrekken we naar Ceuta, de Spaanse enclave in Marokko aan de zuidkant van de Straat van Gibraltar. Het is de andere Zuil van Hercules, een strategische plek veroverd door de Spanjaarden om de Straat te kunnen beheersen. Het is echter nooit zo belangrijk geworden als Gibraltar. Het weer is bewolkt. Eerst vullen we nog belastingvrij onze dieseltank bij. We zeilen met een rustige aan-de-windse koers naar de overkant op ZW 3 - 4. Het is redelijk druk met scheepvaart. Eén keer moeten we overstag om uit te wijken voor een enorm, wanstaltig containerschip. Af en toe scheurt er een ferry voorbij. Onze kanarie Lord Byron is al aardig zeevast geworden en concerteert nu en dan vol overgave. Een paar mijl voor Ceuta draait de wind naar ZO en zwakt af. We strijken de zeilen onder de rots van Punta Almina, wachten op nog een ferry en een zeeschip dat door twee sleepboten de haven in wordt gesleept en varen binnen. De Marina de Hércules ligt achterin, langs de binnenstad. Het ziet er allemaal aardig en levendig uit. De havenmeester komt langs op een scooter en wijst ons een plek naast een Canadees jacht en een roestig jacht van onbestemde herkomst. We meren aan met de boeg naar de kant; het aanbrengen van de mooringlijn vanaf de kade naar achteren levert geen problemen op. We leren het nog wel. Met het oog op de roestbak naast ons hang ik een extra zinkanode aan die kant. De zon schijnt inmiddels weer uitbundig. We zijn erg benieuwd naar dit curieuze stukje Europa in Afrika, en naar het hoge hek dat de enclave omsluit en dat een paar jaar geleden massaal bestormd werd door Afrikanen op zoek naar werk en een bestaan als illegalen in Europa. We willen hier een paar dagen blijven, misschien tot en met het Paasweekeinde. Klik hier voor een foto. Terug naar boven

Ans bij de Fossa, de ondiepe kreek die van Ceuta een eiland maakt. Aan beide zijden zijn hoge vestingwallen, bastions en ravelijnen

Donderdag 20-03-2008
Veel regenbuien kletteren over het dek, gisteravond en vannacht. Een enkele keer weerlicht het. Boven de Straat kruipt een lagedrukgebied langzaam naar het oosten. Het brengt de komende dagen slecht weer. We liggen in Ceuta in elk geval heel wat rustiger dan in de swell, die in Gibraltar doorgaans in de haven staat. We kijken knus in de kajuit naar de King Lear verfilming van Brian Blessed uit 1999, waarin hijzelf de hoofdrol speelt. Niet onomstreden want hij trekt alle aandacht naar zichzelf toe, terwijl er ook nog wel andere tragische rollen in het stuk voorkomen (Edmund, Gloucester, Kent, Cordelia, enz.) Tot onze schande moeten we bekennen dat we op zeker ogenblik de ogen niet meer open konden houden.

Vanmorgen is het droog. Ik klim op de fiets om vers brood te halen, maar tot mijn verbazing zijn de supermercado´s allemaal gesloten. La Semana Santa!, verklaart de dame van een benzinestation, waar ik tenslotte een vers stokbrood kan kopen. Morgen, Goede Vrijdag, is alles ook nog dicht. In de stad lopen veel moslims en moslima´s rond, die deze feestdagen niet huldigen. Die hebben weer andere. Allemaal voorbeelden van religieuze dwingelandij. We trekken erop uit. De zon breekt door en al gauw is het warm. Uitgebreid bekijken we de enorme vestingwallen op de isthmus, het smalle stuk land dat Ceuta van het vasteland scheidt. Er loopt een ondiepe kreek tussendoor, de Fossa (zie bijgaande foto) Hier is vreselijk veel gevochten. Ceuta kent door zijn strategische ligging, net overigens als Tanger en Gibraltar, een lange geschiedenis. Het is in bezit geweest van de Phoeniciërs, de Vandalen, de Romeinen en van Byzantium, tot het in de achtste eeuw werd veroverd tijdens de Arabische-islamitische expansie naar het westen. In het begin van de veertiende eeuw werd het veroverd door de Portugezen. Het werd de eerste van hun Afrikaanse koloniën. Later ging het over in Spaans bezit. Veelvuldig probeerden de Arabieren en de Berbervorsten Ceuta terug te krijgen. De berberkoning Muley Ismaïl sloeg van 1694 tot zijn dood in 1724 een 33-jarig bloedig beleg voor de stad. De rotsgrond waar deze muren op staan is dooraderd door gangen, die de belegeraars eronder groeven om met vaten kruit de wallen op te blazen, en door gangen van de Spaanse belegerden, die erin patrouilleerden om dat te verhinderen. De ravelijnen hebben aan de achterkant lage muren. Mocht de vijand ze in handen krijgen, dan kon hij gemakkelijk bestookt worden vanaf de vestingwerken verder naar binnen. Op de de zonbestookte ruimtes tussen de opeenvolgende verdedigingslinies staan reuzengrote amforen, die Ans in gedachten al vol met geraniums in de tuintjes van haar dochters ziet staan (klik hier voor 3 foto´s) 

We lopen langs de zuidelijke rotskust van Ceuta. Beneden is een keurig, geëgaliseerd strand waar de eerste aarzelende badgasten plaatsnemen bij een strandtentje of bijna bloot op een handdoek liggen te zonnen, vanaf de boulevard (misprijzend?) waargenomen door mannen en vrouwen gehuld in lange djellaba´s. Aan de overkant ligt de hoge Marokkaanse kust met daarachter de toppen van het Rifgebergte. We zien hoe er regenbuien vallen. Even verderop langs de boulevard is een Chinese Winkel-van-Sinkel open, Commercial Peng Shen geheten. Die viert tenminste geen Witte Donderdag. Dit soort winkel zie je overal in Portugal en Spanje. Ans koopt er een soort doorzichtige kaftan en een rond droogmolentje en ik...alweer een bakje! Ja! Een mooi donkerrood-bruin Chinees bakje met een deksel, dat ik op mijn garderobekast wil vastmaken om er allemaal losse snoeren en 12V-adapters (van de oude laptop en de opladers van de camera, de baardtrimmer, e.d.) in op te bergen. Die liggen daar maar te slingeren. En ja, ik heb nu eenmaal de bakjesziekte.

We keren terug langs de noordkant van Ceuta. De stad heeft duidelijk slechte tijden gekend, zien we aan de halve krotten en bouwvallen, waar toch mensen in wonen. Anderzijds wordt ook hier veel gebouwd en geïnvesteerd met geld uit de regiofondsen van de EU. Ik vraag me wel af waar deze stad eigenlijk verder van leeft. Ondertussen verslechtert het weer. We hebben een spectaculair uitzicht op de Straat van Gibraltar. Bij de Rots van Gibraltar hangen zware buienwolken. We vinden langs de boulevard een kruidenierszaakje, dat open is en slaan wat boodschappen in voor de rest van de Semana Sancta. Er beginnen grote regendruppels te vallen. Ternauwernood bereiken we op tijd de boot. Er breekt een fors onweer los. Lord Byron, die eerst blij kwinkeleert bij onze thuiskomst, krimpt van angst in elkaar op de vloer van zijn kooi. In de rest van de middag verdiep ik me in een aantal eigenaardigheden van de Straat van Gibraltar en de Middellandse Zee. Dezer dagen zal ik er wat meer over vertellen. Terug naar boven

Caulerpa taxifolia, ook wel Killer-alg genoemd

Vrijdag 21-03-2008
De Straat van Gibraltar is de enige verbinding van de Middellandse Zee (en daarachter de Zwarte Zee) met de rest van de wereldzeeën. Omdat de Med in een droge, subtropische klimaatzône ligt, ontvangt hij veel energie van de zon en is het water gemiddeld warmer (ongeveer 15°) dan dat van de Atlantische Oceaan (± 13°) De verdamping is daarom sterk en het zeewater is zouter dan oceaanwater. De Middellandse Zee en de omringende bergketens ontstonden door botsingen en schuring tussen de continentale platen van Europa en Afrika in de achterliggende 44 miljoen jaar. Vijf miljoen jaar geleden ging de Straat van Gibraltar open en werden de zoute bekkens erachter met vers zeewater aangevuld. Dat ging mogelijk met veel geweld gepaard. Door de verdamping raakt de Med veel water kwijt. Regen en rivieren vullen dat slechts voor een derde deel bij, de rest stroomt via de Straat van Gibraltar naar binnen. De meeste tijd is er dan ook een overheersende oostgaande stroom in de Straat, maar niet altijd: wind (de Levanter) en tij veroorzaken ook wel westelijke stromen. Maar de hoofdrichting van de stromen van het oppervlaktewater in de Med is oostelijk, helemaal tot aan het levantijnse bekken bij Cyprus. Voortdurende verdamping heeft het zeewater in dit bekken erg zout en zwaar gemaakt, het zinkt naar de diepte en keer als westgaande onderstroom terug. Zo is er toch uitwisseling met de Atlantische Oceaan. Want over de drempel bij Tarifa, slechts 280 meter diep, keert de zoute onderstroom in de Atlantische Oceaan terug.

Hierboven staat een plaatje van de alg Caulerpa taxifolia, ook wel "Killer-alg" genoemd. Hij wordt wereldwijd gebruikt als decoratieve plant in aquaria. In 1984 zou er per ongeluk een koudebestendige stam bij het lozen van afvalwater ontsnapt zijn uit het Oceanografisch Museum van Monaco. Het museum ontkent dat nog steeds maar de vroegere directeur Cousteau acht het heel waarschijnlijk (zie o.m. hier) Hij vormt dichte monoculturen die de groei van zeewier en zeegras verstikken. Die zijn het belangrijkste voedsel voor bijna alle levensvormen in de Middellandse Zee. Het gevolg is dat de lokale visserij aanzienlijke schade lijdt. De plant blijft vastzitten aan schroeven, netten en de ankers van schepen, dus ook van jachten, en verspreidde zich eerst langs de Côte d´Azur en vervolgens alle noordelijke kusten van de Med. Hij kan zelfs tien dagen overleven in een ankerbun. Caulerpa scheidt ook toxinen (gifstoffen) uit. Vissen die de alg kunnen eten, zoals de Middellandse Zeebrasem(Sarpa salpa), hopen die gifstoffen in hun lichaamsvet op en zijn voor menselijke consumptie niet meer geschikt. Inmiddels zijn er ook elders uitbraken van de Killeralg geconstateerd, zoals in zuidelijk Californië en bij Sidney in Australië. Of die nu door versleping door schepen of door de aquariumhandel zijn veroorzaakt, is niet duidelijk. Overigens is de alg een gangbare plant in tropische wateren, maar die zou niet in kouder water gedijen. Een studie uit 2005 (Nyberg en Wallentinus) stelt dat Caulerpa bij de top vijf hoort van risicovolle invasieve planten in Europa. Overigens was er in 2001 een studie waarin men concludeerde dat het allemaal wel meeviel, maar die kon ik later niet terugvinden. (Bronnen: Atlas van de Oceanen, Tirion, 2000 en Internet)

Gisteravond keken en luisterden we naar de aansprekelijke DVD "Nights from the Alhambra" van Loreena McKennit. Als Ans naar bed gaat, maak ik een gedicht af dat ik een tijdje eerder was begonnen (klik hier) In de nacht vallen er zware regenbuien. Vanmorgen geeft de Navtex een stormwaarschuwing voor ons zeegebied en de districten oostelijk ervan. We liggen nog lekker wat na te doezelen als een bonk ons uit bed doet springen. Het schip beweegt nogal door de harde wind en stootte met het anker tegen de kade. Gelukkig zit het anker goed vast op de boeg en is er geen schade. Ik haal de mooringlijn met de genualier een stuk verder aan. VisaCard meldt dat het probleem rond mijn ANWB-lidmaatschap is opgelost. De ochtend is verder droog en ik fiets de drie kilometer langs de zuidoostelijke kustlijn naar de grens met Marokko. Het is lang gelden dat ik bij een echte grens was in de verder zo aangenaam (binnen)grenzenloze Europese Unie. Inderdaad, hoge hekken met rollen prikkeldraad erop, autoritair gebarende douaniers en politieagenten, opgewonden mensen met koffers, openstaande kofferbakken en de hele zenuwachtige bedoening van het fenomeen "grens" Ik wou dat ze en masse wereldwijd werden opgeheven! De rest van de dag is heerlijk zonnig en van storm is geen sprake. In de kuip horen we rond het middaguur de zangerige gebedsoproepen van enige muezzins vanaf de minaretten van hun moskeeën: Allahu Akbar! (Allah is groot) De vergelijking met de beierende kerklokken bij ons dringt zich op, en ook de vraag waarom religies toch zo graag luidruchtig blijk willen geven van hun bestaan, maar toch is het mooi en exotisch in dit geval en het stoort ons helemaal niet. Terug naar boven

Ceuta, Semana Santa processie door de hoofdstraat van de oude stad

Zaterdag 22-03-2008
We eten gisteravond om tien uur, zoals we de laatste weken gewoon zijn. We hebben ons weer aangepast aan het Spaanse patroon. Het voortdurend geluid van trommels lokt ons na het eten de stad in. Het is alsof we opeens in de Middeleeuwen zijn beland. Langs de Alcalde Sánchez Prados, de hoofstraat van de oude vestingstad, staan rijen toeschouwers te kijken naar een lange processie voor de Semana Santa. Groepen gemaskerde personen met puntige hoofddeksels, die aan de Ku Klux Klan doen denken, schrijden met fakkels en flambouwen langzaam door de straat (zie foto hiernaast en klik hier) Belletjes rinkelen, sommigen zwaaien met rokende wierookvaten. Het sombere geluid van slaande trommels en pauken klinkt voortdurend en kaatst tegen de hoge gevels terug, afgewisseld met ernstige blaasmuziek. Muziekkorpsen van het leger, de marine, de lokale politie en de Guardia Civil trekken langs, afgewisseld door hoge, van goud en zilverbeslag schitterende reliekenschrijnen met kleden die tot bijna op de grond hangen en waaronder de schuifelende voeten van de tientallen dragers juist zichtbaar zijn. Achter iedere schrijn loopt een groepje deemoedige lieden met neergeslagen ogen, kennelijke zondaars die openbaar boete doen door mee te lopen. Ontelbare malen houdt de processie halt, het duurt uren en er lijkt geen eind aan te komen. Er lopen ook veel gemaskerde kinderen mee, die vol vertedering begroet worden door familieleden en bekenden langs de kant. Lollieverkopers bieden hun zoete waar, rechtop gestoken in vierkante platformpjes, aan op lange stokken. Op een verhoging zitten kerkelijke en civiele magistraten toe te kijken. De scheiding van kerk en staat is even opgeheven. Naast één van de loodzware reliekenschrijnen loopt de Guardia Civil zelfs nog met de dwaze, door de regering afgeschafte lakhoeden op het hoofd uit de tijd van de Franco-dictatuur (zie foto hier) Het valt ons op hoe serieus, in tegenstelling tot het vrolijke publiek, de deelnemers aan de processie zijn. Militairen marcheren met grote precisie in een malle, trage pas waarbij ze afwisselend hun ene en hun andere been omhoog gooien. Officials lopen in hun beste kostuum ernstig en druk aanwijzingen te geven, slaan op de grote reliekschrijnen als er gestopt moet worden, en regelen minutieus ieders positie in de stoet. Een hoge prelaat loopt eenzaam en ongenaakbaar voor één van de schrijnen, zich duidelijk bewust van zijn hoge, unieke waardigheid (klik hier) In onze ogen is het allemaal erg aandoenlijk en lachwekkend en ook wel intimiderend en wat beangstigend, als je beseft hoeveel macht een irrationeel instituut als de kerk hier nog heeft. De tijd van de gevreesde Inquisitie lijkt opeens nog erg dichtbij. Urenlang kijken we onze ogen uit.

Vannacht waarschuwt de Navtex opnieuw: storm Bf 9 uit het westen. Die komt dan ook, in de vroege ochtend zien we Bf 7 op de windmeter, hoewel we tamelijk beschut in de luwte van de stad liggen. De boot ligt goed vast, dus we slapen gerust. ´s Ochtends slaan we voorraden in in de Mercado Central, een overkapte markt bij de haven waar in vele tientallen kramen verse groenten, zuivel en vlees te koop is. Zo´n mercado vind je op veel plaatsen op het Iberisch schiereiland (In Lagos was er ook één) Verder schaffen we kaartjes aan voor een bustrip naar de Marokkaanse steden Tetouan en Tanger, die we morgen gaan maken. ´s Middags blijven we vanwege de storm liever aan boord, het waait de hele dag snoeihard en het schip rukt fors aan de lijnen.

Ceuta is een autonome stad met een eigen regering, net als Melilla, een Spaanse enclave verder naar het oosten. Verder bezit Spanje nog wat rotseilandjes voor de kust, waar niemand woont. De regering van Marokko claimt de souvereiniteit over al die Spaanse restjes, onder verwijzing naar Spanje´s eigen claim op Gibraltar. De autonome regeringen van Ceuta en Melilla en de bevolking verwerpen de claim en willen bij Spanje blijven. Begrijpelijk, ze hebben van Marokko weinig te verwachten. Beide enclaves horen bij de Europese Unie, maar kennen een eigen, zeer vriendelijk belastingregiem. Daar leeft men hier van (plus aanzienlijke EU-subsidies voor achtergebleven gebieden) De winkelstraten bestaan vooral uit zaken met drank, sigaretten, parfums en dure electronica. Net als Gibraltar overigens. Gister bij de grens zag ik nogal wat Marokkaanse automobilisten, die goedkoop kwamen tanken. De enclaves produceren zelf helemaal niets en kosten Spanje en de EU dus alleen maar geld. En dan is er dus dat hek, dat gelukzoekende Afrikanen en anderen moet weren. Een paar jaar geleden was er een stormloop. Nu is er een dubbele rij hoge hekken gekomen, met grote rollen prikkeldraad erop, een weg en een kaal stuk niemandsland ertussen en wachttorens, waar intensief gepatrouilleerd wordt. Er is trouwens ook opvallend veel politie in de stad. Terug naar boven

Tetouan, Marokko. In de oude Medina brengen we uren door. Links hangt een rijtje slachtkippen met de koppen er nog aan

Zondag 23-03-2008, 1e Paasdag
Gisteren, eind van de middag, wakkert de wind aan tot stormkracht, zelfs hier in de haven. Eén keer zien we zelfs 48,7 knopen op de windmeter. Dat is Bf 10! Ik zet wat extra lijnen op de wal, voor het geval een landvast mocht breken. Aan een steiger tegenover ons breekt een fok los en begint hevig te klapperen. De schipper van het Franse buurjacht weet hem in te tomen. Elders waait een kuiptent los. Een affiche zo groot als het scherm in een bioscoop - er waren immers laatst verkiezingen in Spanje - scheurt los van het hek langs de haven en waait als een soort vliegend tapijt over de gebouwen aan de boulevard. Het is ook nog eens een koude wind, al gauw vergezeld van ferme slagregens. Het brengt ons zelfs ertoe om voor het eerst sinds ons vertrek uit Lagos de kachel aan te zetten. Vannacht slapen we desondanks als rozen. Vanochtend is het weer rustig, zonnig - en nog steeds koud.

Vandaag dus naar Marokko. Een overweldigende ervaring! Het komt niet vaak voor dat je je in één klap in een volkomen andere wereld verplaatst voelt. Een wereld die ons bevalt. De bus brengt ons naar de grens. We zijn een gezelschap van ongeveer twintig toeristen, allen Spanjaarden behalve wij en vier keurige jongemannen uit of all places Litauwen. Een oudere dame uit Spanje, weduwe van een Zwitser en thans woonachtig in Marbella, maakt leuk contact met Ans in het Duits. De reisleider heet Achmed, een fors gebouwde Marokkaanse veertiger. De passage van de enige grensovergang, die waar ik eergisteren naartoe fietste, kost ongeveer een halfuur. We rijden Marokko binnen langs een kust waar enorm gebouwd wordt: hotels, resorts, boulevards, een vierbaans autoweg, het houdt niet op. Aan de rechterkant liggen de hobbelige, tamelijk kale bergen van de Rif. De bus stopt op een parkeerplaats bij een klein moerasgebied. Je kunt er voor een euro op een dromedaris rijden (doen we niet) Wat we wel doen is huiveren, zó koud is het ondanks de stralende zon in een strak blauwe hemel. Een klein uur later arriveren we in de oude stad Tetouan en bezoeken de Medina, het oude ommuurde centrum. Hier begint de andere wereld. Het is een onoverzichtelijk labyrinth van steegjes en straatjes, overvol met mannen en vrouwen in djellaba, de traditionele lange gewaden van katoen, druk pratend en gebarend. Het is er overvol met handel, met zaakjes, winkeltjes, uitstallinkjes, doorkijkjes, alles over en door elkaar gebouwd (zie foto hierboven en 2 foto´s hier) Druk, druk, druk! En toch ontspannen. Anders dan we verwachtten dringt niemand zich op met koopwaar. Een wezensvreemde wereld, maar op één of andere manier voelen we ons hier volkomen op ons gemak. We bezoeken een traditionele drogisterij - en je weet dat ik niets van al die traditionele kruiderij moet hebben - en kopen voor een prikje muntthee, Ras El Hanout-kruidenmengsel (met bijna 50 bestanddelen, zoals kruidnagel, kaneel, zwarte peper, rozeknoppen, Spaanse vlieg, paradijskorrels en nigella) en een klein flesje jasmijnolie omdat Ans vindt dat het zo lekker ruikt en tegen een kater zou helpen (die ik eigenlijk nooit heb) Rond half drie eten we een traditionele maaltijd met harrira (bonen/groentesoep), spiezen geroosterd lamsvlees met harissa, couscous met kip en groenten en mierzoete muntthee met een dadelkoek toe. Het restaurant heeft muren en plafonds met ingewikkelde patronen in  tegels en houtsnijwerk. In de Islam is door het verbod op het afbeelden van personen e.d. een cultuur onstaan van abstracte vormen, die ongelooflijk ingewikkeld en zinrijk is en doet denken aan de oneindig repeterende vormen van wat we tegenwoordig fractals noemen. Een klein deel van de Medina is volgens Ahmed joods, maar we zien het nergens aan. Nee, ze willen niet opvallen, zegt Ahmed, maar ze leven hier in vrede met de moslims. Enfin, we willen hier wel de hele dag doorbrengen maar we moeten weer in de bus die ons over een bergpas door het Rifgebergte naar Tanger brengt. Ook hier bezoeken we de (kleinere) Medina. Tanger is anders dan Tetouan:
internationaler, mondainer en vooral Franser. Via het grote plein van de 9e april, waar de grootvader van de huidige koning Mohammed VI in 1947 de onafhankelijkheid van Frankrijk uitriep, lopen we door een botanische tuin waar - o toeval - een prachtige kathedraalboom staat (Ficus Macrophylla, klik hier voor de foto, klik hier voor onze geschiedenis met wat we kathedraalboom noemen) De talloze verkopers zijn er veel opdringeriger. In een mooie zaak kopen we allebei een djellaba, Ans een korte met wijde broek en ik een traditionele lange met een mooie rode fez (niet zoals Tommy Cooper) Even later - ik heb namelijk niet alleen een bakjesziekte maar ook een petjesziekte - koop ik voor 5 euro ook nog een mooi wit-blauw, rond hoofddekseltje (klik hier voor foto) We zien dat de haven hier nog geen echte marina heeft. Dat is wel het plan, want de zeescheepvaart wordt verplaatst van Tanger naar de grote, nieuwe containerhaven TangerMed in het oosten van de Straat van Gibraltar. Later rijdt de bus er langs. De uitzichten over de Straat zijn spectaculair. We zien de hele Spaanse kant tot en met de Rots van Gibraltar, alsof het een nabije en volledig andere wereld is - en dat is het ook. Niettemin, ook aan deze kust wordt enorm geinvesteerd in nieuwe resorts, wooncomplexen en hotels, door investeerders in Saudie-Arabië, Engeland en Spanje. We rijden over een gedeeltelijk voltooide vierbaans-autoweg, die zich als een achtbaan plooit over het robuuste kustgebergte. De mensen moeten duidelijk nog wennen aan dit wegtype. Men rijdt veel te snel. De bus wurmt zich twee keer langs grote verkeersongevallen. De doden liggen nauwelijks toegedekt langs de weg. Een andere keer lopen er plotseling drie koeien over het brede asfalt. De bus weet ze ternauwernood te ontwijken. Rond kwart voor negen zijn we vanavond aan boord terug. Lord Byron is allang in slaap. Ik moet bekennen dat Marokko grote indruk heeft gemaakt. De indrukken zijn vers, we hebben tijd nodig om ze te verwerken, maar we zijn enthousiast over Marokko en wat we gezien hebben.

Op Internet lees ik op de site van NRC/Handelsblad dat Eckart Wintzen is overleden, slechts 68 jaar oud. De grondvester van het automatiseringsbedrijf BSO en een man die zich nooit bij de arrivé´s heeft willen voegen. Hij was iemand met wie ik wel eens had willen praten, ondanks dat hij er altijd zo blij, zeg maar eufoor uitzag. Of was hij dat echt alsmaar? De ziel sterft tegelijk met het lichaam af, hoe blij hij ook leefde. Toch meen ik vrijwel zeker te weten dat Wintzen graag nog wat langer had willen leven om te kunnen zien of er wat terecht kwam van zijn vondsten. Terug naar boven

Ceuta. We luieren en lezen de hele dag in de voorjaarszon

Maandag 24-03-2008, 2e Paasdag
We brengen de dag luierend en lezend door (zie foto) Het is rustig en warm weer. In Nederland valt sneeuw, lezen we. Mijn enige activiteiten bestaan uit het doen van boodschappen bij de Lidl verderop, het aanbrengen van een stukje slang op de spuitmond van de waterslang, zodat je hem beter vast kunt zetten in de vulopeningen van de watertanks, en het plaatsen van ons neustrapje op de boeg, zodat we gemakkelijker het schip op en af kunnen. Ans doet vandaag de was. Dat is alles voor vandaag.

In "Southern Winds. Escaping to the heart of the Mediterranean" (Penguin, 2004) vertelt Sebastian Smith over de Straat van Gibraltar dat er iedere seconde een miljoen kubieke meter water doorstroomt van de Atlantische Oceaan naar de Med. Het zeeniveau in Tanger, net ten westen van de Straat, is 2 tot 3 meter hoger dan zo´n 25 mijl verder naar het oosten, als gevolg van de enorme verdamping in het Middellandse Zeebekken. Ook Graham Hutt noemt dit feit in de gereviseerde, derde editie van zijn pilot "North Africa" (Imray, 2005) Ongelooflijk, je kunt je dan wel iets voorstellen bij de hevigheid van de stroming in de Straat. Maar daarna houdt het op. Net als de Oostzee kent de Middellandse Zee door zijn beslotenheid en nauwe toegang geen tijverschillen en tijstromen.

Ik heb in beginsel overeenstemming met de aanbieder van een tweedehandse RL70C radar/plotter over de prijs. Het toestel wordt aangeboden door een zeiler die komend seizoen ook naar de Med wil en een nieuw, geavanceerdere radar/plotter heeft gekocht. Het toestel zal worden opgehaald door mijn zwager Cees of diens zoon Bob. Wel moeten ze eerst kunnen zien dat hij goed functioneert. Waarschijnlijk varen we morgen naar Smir, een haven vlakbij in Marokko. Er schijnt niet veel te beleven te zijn, dus mogelijk steken we een dag later de Straat van Gibraltar weer over om richting Costa del Sol te gaan. Terug naar boven

Marina Smir, Marokko. We zijn het enige schip in de jachthaven en mogen luxe langs de kade liggen

Dinsdag 25-03-2008
Het is even na elf uur als we de haven van Ceuta uitvaren. Buiten staat Bf 5 uit het westen. We zetten alleen de genua en ronden met ruim 6 knopen en stroom mee vlot de Monte Hacho, de zuidelijke Zuil van Hercules (voor foto klik hier) De zon schijnt stralend. Achter de rots had ik gerekend op luwte, maar dat is niet het geval. Ik leg de boot op een koers van 205° en wissel het Spaanse voor het Marokkaanse gastenvlaggetje. In twee uur zeilen we naar Smir, waar een nieuwe jachthaven is. Een mijl of vijf van Smir trekt de wind opeens hard aan en hebben we zomaar 30 knopen op de windmeter staan. We spuiten vooruit. Bij de haveningang liggen zes kleine rode tonnetjes, die niet in de pilot genoemd worden. Kennelijk is de ingang bezig te verzanden. Ik houd ze voorzichtig aan bakboord. Er is maar een smalle strook tussen de tonnetjes en het oostelijk (groene) havenhoofd. De dieptemeter toont even 1,0 meter, maar dan zijn we de drempel over. Met enige moeite vanwege de harde wind leggen we bij het havenkantoor aan. De formaliteiten vallen mee, het is niet erger dan in Spanje of Portugal, men spreekt Frans en Engels en is erg vriendelijk. We zijn het enige jacht in de haven en mogen gaan liggen waar we willen. Ik moet wel apart langs de politie, maar ook daar is men vriendelijk.

We willen netjes op de Med-manier aanleggen (boeg naar de kant, mooringlijn achter), maar een man op de wal gebaart dat we gewoon langszij mogen. Opeens zien we dat er inderdaad helemaal geen mooringlijnen liggen. Juist. Klik hier voor foto. Even later wandelen we door het complex. Het is het gebruikelijke geheel van appartementen, restaurantjes, vastgoedbureautjes en winkeltjes, als elders. Grotendeels leeg en gesloten en overigens ook al wat verwaarloosd, maar wel in een aardige, Moorse stijl opgetrokken. Tuinlieden zijn aan het werk in de uitbundige tuinen rond en tussen de gebouwen van het complex. Ans wil hier niet wonen maar wel hangen (klik hier) Het seizoen is duidelijk nog niet begonnen. Er is een kleine supermarkt, die eveneens gesloten is, maar die schijnt ´s avonds open te zijn. Enfin, we zijn toch maar in Marokko met onze Dulce! Ik vind zelfs liefst drie onbeschermde draadloze netwerken. Het is, nu we achter de bebouwing uit de wind liggen, behoorlijk warm: liefst 26°, zie ik op de thermometer. Daar moet Lord Byron ook van profiteren! Kanaries houden van zon, zegt Ans, dus plaatsen we de kooi op de kuiptafel (zie foto hier) Het eerste halfuur wipt hij wat nerveus heen en weer, kijkt verbaasd hoe een windvlaagje zijn veertjes opwaait, gaat wat eten en kijkt daarna aandachtig naar de vele tsjilpende mussen en zwaluwtjes, die aan de wal ijverig in de weer zijn. Ze inspireren hem tot lange, virtuoze fluitconcerten, waarin hij smeltende lokroepen verwerkt. Niet te geloven, die vogel kan er wat van!

We besluiten om hier niet te blijven. Er is hier weinig te beleven en we hebben ook niet veel zin om nog een keer naar Tetouan of een andere stad te gaan. Het wordt onderhand tijd om uit te zoeken vanaf waar Ans over een maand het beste even naar Holland kan vliegen. We hebben namelijk besloten dat ik aan boord blijf, vanwege de kosten en om op Lord Byron te passen. Morgen zullen we opnieuw de Straat van Gibraltar oversteken en naar de Costa del Sol zeilen. Terug naar boven

Dromedaris bij de Oued Smir, een lagune met moerassen met de status van vogelreservaat, direct naast een snelweg

Woensdag 26-03-2008
Later. gisteravond in Smir, blijkt de kleine supermarkt inderdaad open. Iedere avond tot elf uur, vertelt de eigenaar in vloeiend Frans. Ik koop er spaghetti en macaroni, gister vergeten te kopen in Ceuta, en twee flessen kruidige Marokkaanse wijn. Na het eten aan boord draaien we muziek van een vroege telg uit de rijk getalenteerde Bach-familie. Ondermeer de cantate "Herr, wende dich und sei mir gnädig" van Johann Christoph Bach, een voorzaat van de grote Johann Sebastian Bach. Het is een wonderschone uitvoering door de fameuze Rheinische Kantorei en Musica Antiqua Köln onder leiding van de welhaast onsterfelijke Reinhard Goebel (Archiv Produktion, 1986) Met ingehouden adem luister ik naar een prachtige bariton:

"O Gott, nimm mich doch nicht weg"

Dit is de oergrond, de reden voor het bestaan van religie. Vreemd en aandoenlijk, al dat smeken, flemen en prijzen van de almachtige maar immer zwijgende God. Walgelijk eigenlijk en tegelijk zulke prachtige muziek! Een beter doel waardig, zou je haast zeggen...pardon, zeg ik eigenlijk.

Ik lees - weer later - het slot van Sebastian Smith´ boek "Southern Winds" Hij kan goed schrijven, vind ik. Lange tijd doorkruist hij met zijn Franse vrouw Adèle de hele Middellandse Zee. Tenslotte keert hij terug naar de Straat van Gibraltar in het spoor van de eerste zeevaarders uit de Middellandse Zee:

"Already this was the sole opening from the inland sea, edge of terra incognita, border of the Ocean Stream and the location, some say, of Hades"

Eeuwen later zeilen de eerste schepen tóch verder, de Straat uit en de enorme, onbekende Oceaan op. In de woorden van Euripides "de zee achter de Zuilen van Hercules, nooit overgestoken, het einde van alle reizen, waar de Heer van de Oceanen niet toestaat dat zeelieden verder zeilen over de paarsblauwe oceaan" Toch gebeurt dat, zoals ook in de toekomst vrijwel alles zal gebeuren wat we nu niet voor mogelijk houden. Ne plus ultra, was het oude motto, "verderop is er niets meer" Nee, zegt Sebastian Smith als hij na een lange omzwerving de Straat nadert, zo is het niet. A lesson of travel and life:

"That each sea only leads to the next"

Nog weer later loop ik een ommetje over de kade. Er is hier niet veel licht, dus een prachtig oplichtende sterrenhemel. Ik zie ze allemaal, de sterrenbeelden, voorzover ik ze ken. Als de mensheid erin slaagt te overleven, zullen die misschien ooit bereisd worden. En dan? Geen idee, maar wat zou ik toch allemachtig graag meegaan!

Vannacht geeft de Spaanse Meteo op de Navtex een stormwaarschuwing voor de Zee van Alboran (waar wij liggen) en andere districten. Een check van de weerkaartjes wijst uit dat het klopt: vandaag en morgen storm uit het westen in de Straat en het hele westelijke bekken van de Middellandse Zee. We blijven wijselijk in Smir, waarschijnlijk tot vrijdag. In de loop van de ochtend gaat het steeds harder waaien. Hoewel we mooi achter de bebouwing in de luwte liggen, kunnen we net voorkomen dat de kuipkussens overboord waaien. De zon schijnt overigens stralend. Deze wind staat bekend als de Poniente. Duurt meestal een paar dagen, vooral in het najaar en de vroege lente, als er een depressie over Spanje en Zuid-Frankrijk trekt, aldus de pilot "Costas del Sol and Blanca" (Imray, 5th ed, 2005) van John Marchment. In de Straat zweept de harde wind de westgaande stroom extra op tot 4 of meer knopen. We gaan maar eens wat nuttige dingen doen. Ans draait de witte was en ik poets beginnende corrosie van de metalen deurknoppen. Dan bel ik Holland Nautic in Apeldoorn met de vraag of mijn RL70C radar/plotter al is gearriveerd (verzonden uit Gibraltar op 17 maart) Nee, helaas, ze zullen het in de gaten houden. Zwager Cees meldt dat zijn zoon Bob morgenavond de via Ebay aangeschafte extra RL70C bij de verkoper en zeiler Wim van den Berg gaat ophalen. Wim en zijn vrouw Margriet vertrekken eind april uit Lelystad voor een tocht naar de Middellandse Zee (zie hun website www.zeiljachtursus.nl)

Daarna maak ik een lange fietstocht in zuidelijke richting langs de drukke kustweg naar Kabila en M´Diq, plaatsjes met allebei een haven. Het fietsen langs deze weg is niet erg aangenaam. Een fietspad of -strook is er niet (zie foto hier) Zoals ik eerder zei: Marokkanen rijden veel te hard, de auto´s suizen soms rakelings langs je heen. Vrachtwagens veroorzaken een enge zuiging. Vaak stap ik maar gauw af en wacht in de berm tot het weer rustig is. Bovendien wordt er riolering langs de weg aangelegd, dus de berm is modderig en afgegraven. De harde wind waait bruine zandwolken de weg over, die je gezicht striemen. Tja, andere wegen zijn er niet. Aan beide kanten verrijzen grote hotelcomplexen en gated communities, terreinen met appartementenflats en bungalows achter hoge muren met bewaakte toegangspoorten. Dit moet de apotheose van het leven zijn: altijd hard gewerkt en nu kun je je ver van de armoede en de strijd om het bestaan eindelijk opsluiten met andere, gelijkgezinde pensionado´s in een kunstmatig dorp met groene, versgemaaide grasvelden en iedere avond een barbecue. De vastgoed-investeerders maken trouwens ook wel eens vergissingen: de ingang van Marina Kabila is na een paar jaar volledig verzand. Het nieuwe complex is verlaten, de rustieke toren voor het havenkantoor en politie en douane staat leeg, de ramen zijn afgeplakt, deuren staan open, zand hoopt zich op achter de drempels. Naast onze eigen haven is ook zo´n vergissing: een groot zwembadcomplex met glijbanen, afgesloten en totaal overgroeid met verwilderde plantengroei alsof het een overwoekerd Inca-stad in het oerwoud is. Failliet gegaan, waarschijnlijk. Onderweg loop ik voorzichtig, fiets aan de hand, over een smalle brug. Het verkeer dendert langs. Een bruine stroom gorgelt onder de brug door naar zee. Het stroompje is afkomstig van een verbazend grote lagune aan de westkant van de brug, een stille bruine binnenzee omgeven door donkere moerassen. Het is de Oued Smir en het is - zo vlak naast het razende verkeer en de talloze bouwplaatsen - volkomen misplaatst. Nota bene een beschermd vogelreservaat, meldt een bordje. Er leven zeldzame vogels. Hoe houden die het hier uit? Om de absurditeit nog wat aan te dikken, staat een eenzame dromedaris aan de oever peinzend te herkauwen alsof het hem allemaal niet aangaat (zie foto hierboven en hier)

Vandaag is het overigens onze 4e trouwdag.  We trouwden vanuit ons huis in Deil op het gemeentehuis van Geldermalsen. (Een foto staat hier) We gaan echter pas morgen samen uit eten om het te vieren, want we hebben nog zoveel pasta over van gisteren. Terug naar boven

We hangen Lord Byron in zijn kooi buiten, onder de bimini

Maandag 31-03-2008
Een echte Middellandse Zee dag: stralend zonnig, nauwelijks wind en een grote luiheid die onherroepelijk bezit van je neemt. Een groot filosofisch besef van relativiteit, het gevoel voor de futiliteit van ieder menselijk streven, zeg maar voor de vraag: waarom zou je vandaag iets doen als dat bijvoorbeeld morgen ook kan? We gaan daarom vandaag geen mijl, geen meter en zelfs geen millimeter verder. Ans belichaamt dit levensgevoel veel beter dan ik. Desondanks doet ze de was en vult ze de drinkwatertanks bij. We zetten de bimini op vanwege de zon, die al snel behoorlijk begint te branden. Lord Byron hangen we in zijn kooi eronder, een geste die hij zózeer waardeert dat hij uitbarst in een lang en dankbaar concert met vertolkingen van een aantal nieuwe noten (op zijn zang) Er is telefoon van Holland Nautic in Apeldoorn: de twee weken geleden uit Gibraltar opgestuurde RL70C radar/plotter is aangekomen. Ik verzoek ze hem, als ze hem kunnen repareren, op te sturen naar het adres van zwager Cees in Papendrecht, zodat Ans hem over een maand mee terug kan nemen (samen met de tweede die ik van Wim van den Berg kocht)

Verder is er weinig te vertellen. We lopen langs het strand naar het stadje verderop om boodschappen te doen. Tussen de kiezels en de schelpen vinden we op de waterlijn veel kleine en wat grotere steentjes en stenen, mooi rond geslepen en diep zeegroen van kleur. We denken dat het stukjes flessenglas zijn, die door de voortdurende inwerking van de branding zijn bewerkt en afgerond. Natuurlijk kunnen het ook diamanten of stukjes jade zijn, maar daar gaan we maar niet van uit. We verzamelen er een hoop, want Ans wil er een halsketting van maken.

Aan het eind van de middag schroef ik het 230V-paneel op het instrumentebord eens los en kijk erachter: zitten er bij de zekeringautomaat van de boiler draden los? Nee, dat is niet het geval. Ik bel Lowy voor advies. Hij leert me dat de boiler twee aparte manieren heeft om heet water te maken, die volledig los van elkaar staan:

1. Via het 230V gelijkstroom-circuit dat, gevoed door de walstroom of stroom van de dieselgenerator, een verwarmingselement in de boiler heet maakt (als bij een wasmachine)
2. Via het koelwatercircuit van de motor, dat in pijpjes door de boiler circuleert en zijn warmte aan het water in de boiler afgeeft.
Mooi! Ondertussen is mijn multimeter stuk: de soldeer van de rode en zwarte pennen heeft losgelaten en de bedrading is los. Ik kan niet solderen (vast niet moeilijk maar nooit geleerd) dus kan ik niet bepalen of er echt spanning is bij de boiler (Een halfhartige poging met de draadjes gelast ik af, lijkt te gevaarlijk) Enfin, het meest waarschijnlijke euvel is dat het verwarmingselement kapot is en vervangen moet worden. Dat regelen we verderop dan wel een keer.

Na al deze inspannende werkzaamheden drinken we in de kuip, in de lengende zonnestralen van een dankzij de zomertijd langdurige avond, een heerlijke, koude Retsina (witte Griekse wijn met harssmaak), die ik nog in Gibraltar kocht. Dit in verwachtingsvolle anticipatie op alle heerlijkheden die ons nog in de Med staan te wachten. Op de SSB-radio heb ik even contact met Jaap & Diana van Kiara, die al op Ibiza zijn. Voor ons hoeft het allemaal niet zo snel - zie het begin van dit verslag. In het Gastenboek lees ik wat beschaamd de reactie van mijn schoonzusje Marina hoe ik inzake Ans´ gisteren weggewaaid petje, de naam SportService Noord-Holland verbasterde tot ZorgService Noord-Holland. Oef... Excuus! Ik heb het natuurlijk meteen verbeterd. Zo zie je maar: je eigen achtergrond verraadt zich altijd! Morgen gaan we weer een stukje verder langs de Costa del Sol, we zien wel waar we belanden. Terug naar boven

De Puerto Deportivo de Benalmádena is een niet onaangenaam pretpark voor toeristen

Dinsdag 01-04-2008
Een zonovergoten dag begroet ons bij het opstaan. Ik reken af op het havenkantoor en neem op de terugweg verse broodjes mee. Om 9.45 uur steken we van wal, zonder ook maar enig zuchtje wind. Vanwege de blakerende zon laten we de bimini boven de kuip staan. De zee is een vlakke, blakke spiegel waar ons bootje een scherpe vore door trekt. De koers is pal oost. De mijltjes tikken weg terwijl we af en toe achterom kijken. Daar zien we de ingang van Straat Gibraltar op ongeveer 15 mijl afstand, schuin vanuit het noordoosten. De kustgebergten van Marrokko en Spanje buigen naar elkaar toe. Aan de ene kant de Monte Hacho, aan de andere de Rots van Gibraltar. Het is een uitzicht met een groot, mythisch gehalte. De Zuilen van Hercules, we zien ze voorlopig voor de laatste maal. Daar was in Oude Tijden het einde van de wereld. Tussen deze rotsen stroomde de zee van de zeevaarders uit de antieke wereld naar de Hades, naar de hel en de ondergang. Toch herinner ik me gelezen te hebben dat oude zeevaarders, de Phoeniciërs bijvoorbeeld, na de Straat de kusten van Afrika langsvoeren naar Mauretanië en Guinee en langs die van Europa naar Cádiz en Engeland. Ik zit over die oude wereld te peinzen. Hoe het geweest zou zijn als ikzelf in die tijd leefde en deze kust langsvoer, die veel minder bebouwd geweest zal zijn dan nu. Een enkele nederzetting, misschien een kleine stad. Dezelfde kale bergen voor me, dezelfde zon over mijn hoofd. Een zwerver, een zeevaarder, angstig misschien voor het onbekende bij die hellepoort, die nu wel erg dichtbij is. Ondertussen piept de Navtex (we zijn meteen weer in het heden) een stormwaarschuwing voor de Estrecho (de Straat) van Bf 8 - 9 uit het oosten in de loop van de middag. Bij ons is niks mis, hoe verder we van de Straat afvaren. Natuurlijk zijn er in die oude tijden zeevaarders door zulke plotselinge oostelijke stormen ver de Atlantische Oceaan op geblazen, niet in staat om ooit nog terug te keren. Velen zullen zijn vergaan of zijn omgekomen van honger ven dorst. Misschien hebben enkele schepen ooit Amerika bereikt, voortgeblazen door de passaatwinden, maar hoe hadden ze dat moeten communiceren? Misschien hebben ze zich vermengd met de lokale bevolking of werden ze gedood.



Opeens wekt plotselinge beroering in het water me uit die dromen. Dolfijnen! Een groepje van 7 kleine, donkere dolfijnen trekt een halve mijl ten zuiden van ons naar het westen. Even lijkt het of ze onze kant opkomen, dan zwenken ze en gaan weer verder. Vermoedelijk achter een school vis aan.

De kust is als die van België: een aaneengesloten rij van stranden, flatgebouwen, strandtenten en marina´s. Plaatsen met namen uit de brochures van populaire vakantiebestemmingen trekken voorbij, zoals Marbella en later Fuengirola. Dan hebben we Cabo Pino en - een half uur later - de Punta Ladrones al gerond (is ladrones niet dieven?) We schieten snel op want we hebben de hele tijd 2 - 2,5 knopen stroom mee. In dit gebied moet het zeeniveau, als ik het goed heb, ongeveer 2 tot 3 meter lager zijn dan in de Straat. Het zal nog niet meevallen hiertegenin te varen als je weer naar het westen wilt. In het oosten doemen hoge bergen op met witte toppen. Ligt daar sneeuw? Kan best, zo vroeg in het voorjaar. Achter ons zakken Monte Hacho en de Rots van Gibraltar, zo´n 30 mijl verwijderd, samen eindelijk langzaam achter de horizon. Om half vier leggen we bij de oficina aan van de Puerto Deportivo de Benalmádena, niet ver van Málaga. We tanken diesel en krijgen een ligplaats in de grote marina, die vooral bevolkt is door motorjachten. We wurmen ons tussen twee van die hoge plastic dozen in. ´s Avonds slenteren we door een waar Disneyland, dat Harbour Village heet. Een volledig toeristisch paradijs van futuristische Duizend-en-één-Nacht achitectectuur, grachtjes, binnenhaventjes, wooncomplexen, wandelpromenades, steigertjes, terrassen, shops, toerboten (in de vorm van piratenschepen, een chinese jonk en een raderboot) die gegarandeerd Dolphin-watching beloven (zie foto bovenaan en - groter - hier) We drinken op een loggia-terrasje een kruik sangria en we worden daar heel vrolijk van. Niettemin slaagt de liefste erin om aan boord een heerlijke maaltijd te serveren. We zakken erna lekker onderuit en beloven niks, helemaal niks, voor morgen. Terug naar boven

Donderdag 03-04-2008
Zoals gisteren beloofd staat hiernaast een foto van de opgezette haaienkop, die ik gisteren in een rariteitenwinkeltje in Benalmádena op de kop tikte. Toch mooi? Er direct onder zie je aan de muur een apart beeldje. Het is uit zeehondenbot gesneden door een eskimo. Ik kocht het in 1990, toen ik de oostkust van Groenland bezocht. Het is een putilak, is me verteld. Er huist een kwade geest in. Als je hem verkoopt of weggeeft, dan neemt hij wraak en loopt het slecht met je af. Hoe het met die eskimo is afgelopen, weet ik niet. Toen we de boot inrichtten, vorig jaar, heb ik hem maar op de wand geschroefd. Nu waakt de geest van de haai dus over de geest van de putilak, zou je haast zeggen, en houdt hem in bedwang. Zo brengen wij veel betekenisloze onzin in de wereld. Op Internet heb ik overigens nooit iets gevonden over de putilak. Nadere informatie is welkom.

Vandaag varen we verder langs de Costa del Sol naar het oosten. De eerste twee uur zeilen we een mooi aan-de-winds koersje, daarna valt de wind dood neer (putilak?) en motoren we verder. We zitten uren te kijken naar de voorbijschuivende kust, naar Torremolinos en later naar Málaga. Daar landt iedere minuut een vliegtuig, ze komen laag over de baai aanvliegen. De zon schijnt stralend, ieder mijmert voor zich heen. Lord Byron is eveneens in zijn sas. Hij kwinkeleert en tureluurt vaak en langdurig, kennelijk vaart hij ook graag. De sneeuwbedekte bergtoppen, die ik eergisteren meende te zien, blijken toch uit louter kaalbleke rotsgesteenten te bestaan. De hoogste is de Santo Pitar, 1024 meter hoog. Om 15.00 uur leggen we aan aan de muelle de espero (wachtsteiger) van het visserhaventje Puerto de Calete de Velez. De steiger is bedekt met een dikke, wituitgeslagen en stinkende laag uitwerpselen van meeuwen (zie foto hier) Dat heb je in vissershavens nu eenmaal. Een smerig, bedorven stuk vis bedekt met vliegen, schuif ik het water in. Na een uur is de oficina open, na het middagslaapje. Er is geen plaats voor ons maar we mogen aan de wachtsteiger overnachten. We kijken wat bedenkelijk, de stank is een mengeling van beschimmelde, ongewassen babyluiers en uilenzeik. Maar voor slechts 17 euro voor een overnachting moet je niet mopperen. (Benalmádena was met 28 euro overigens ook niet echt duur) Nu pas valt op dat op veel van de vissersbootjes om ons heen een dikke, plastic kerkuil is bevestigd om de meeuwen weg te jagen. We besluiten de boot in elk geval goed af te spuiten en onze schoenen op de steiger te laten. Met zorgvuldig richten van mijn onvolprezen Canopii-externe WiFi-antenne krijg ik zelfs hier een onbeveiligd draadloos netwerk en tik dit verslagje. We nemen een douche aan boord en gaan zo eens op de wal kijken. Terug naar boven

De putilak uit Groenland, die een tupilak blijkt te zijn

Vrijdag 04-04-2008
Vanmorgen, bij het ophalen van de weerkaartjes, zit er een goed bericht in mijn e-mailbox.    Mijn jongste zoon Bas is geslaagd voor de test en toegelaten tot de basisopleiding Compositie van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU)! Weliswaar nipt, maar toch! Je wordt er niet zomaar toegelaten, als ze niks in je zien. Nu moet hij er natuurlijk wel voor zorgen dat hij in mei slaagt voor zijn eindexamen HAVO, want anders verknalt hij het.

We motoren verder langs de kust naar het oosten over een spiegelgladde zee (zie foto hier) Er is nul-komma-nul wind. Voor vanmiddag waarschuwt de Spaanse Meteo op de Navtex echter voor Oost Bf 6, recht op de kop. Maar we hoeven niet zó ver, een kleine 30 mijl. We varen langs een steil kustgebergte. Op de hellingen worden gewassen verbouwd onder enorme lappen plastic. Die waaien regelmatig in zee. Je komt fiks vast te zitten als je erin vaart. De zee is hier trouwens tamelijk vuil: slierten bruingeel slijmerig schuim, flessen, plastic zakken, e.d. Achter het kustgebergte zien we de hoge toppen van de Sierra Nevada, nu écht met sneeuw (zie foto hier) De hoogste toppen zijn bijna 3500 meter. Daarachter ligt de oude stad Granada met het wonderschone Alhambra. Mogelijk komen we ertoe het te bezoeken.

Als we tegen 15.00 uur de grote industriehaven van Motril binnenvaren, begint de wind net aan te halen. We kunnen langszij vastmaken op de kop van een steiger en hangen alle beschikbare stootwillen tussen schip en kade, want de boot danst een poolse polka tegen het beton. De oostenwind en de ermee gepaard gaande swell staat recht de haven binnen, maar als het hierbij blijft (inderdaad Bf 6) dan houden we het wel. Zie ook deze foto. Verderop ligt een groot, zeilend cruiseschip afgemeerd. Als je goed kijkt op de foto, zie je het liggen.

Een paar site-lezers vroegen om een foto van de putilak. Die staat hierboven. Maar de herkomst wordt ontraadseld door mijn vroegere schoolgenote Carla Bagchus in het Gastenboek. Het is geen putilak, schrijft ze, maar een tupilak. Ze komen inderdaad uit Groenland maar hebben geen magisch doel (meer?) en worden verkocht aan toeristen. Voor de achtergronden kun je hier kijken: http://www.museumkennis.nl/lp.rmv/museumkennis/i002403.html   Ik heb het destijds gewoon verkeerd verstaan of onthouden. Mooi zo. bedankt, Carla! Ik kan dus in elk geval, als ik dat wil, zonder gevaar het ding weggeven. Terug naar boven

De besneeuwde top van de Mulhacén, met zijn 3482 meter de hoogste top van de Sierra Nevada, gezien vanuit zee.

Zaterdag 05-04-2008
Het is inderdaad ontzettend onrustig op deze plek. Ik heb een extra lijn op de wal gezet. De oostenwind blijft doorstaan en de swell in de haven neemt verder toe. De boot stampt op en neer. Om de paar minuten geeft hij een grote ruk aan de lijnen. In bed worden we heen en weer geschud. We doen geen oog dicht en om half drie ga ik er maar weer eens uit. Dat blijkt nodig: één landvast is losgegaan en een stootwil is verdwenen. Ik herstel de lijn en herschik de stootwillen. Tot vijf uur houd ik wacht op de steiger. In het donker steigeren de boten om me heen wild op en neer. De masten slingeren als dronkemannen, het is een wonder dat ze niet in elkaar haken. Soms een dreun, als een schip tegen een ander wordt geworpen. Dulce houdt zich goed, de lijnen staan niet te strak zodat de boot zijn wilde bewegingen kwijt kan. Toch wordt ze af en toe fors tegen de betonnen kade gesmeten, maar de stootwillen vangen het goed op. De ballen krijgen het voor het hun kiezen, om zo te zeggen. Om vijf uur maak ik een praatje met de nachtwaker van de haven. Ze zijn deze swell wel gewend, zegt hij, en ze kunnen helaas geen extra zeewering maken want dan kunnen de zeeschepen er niet meer in. Tegen half zes wordt de zeegang rustiger en duik ik mijn bed in. Maar hier blijven we geen nacht langer!

We vertrekken vroeg, om negen uur zijn we al op zee. Er is helemaal geen wind meer, dus varen we op de motor. Als we Cabo Sacritif ronden krijgen we echter wind, Oost Bf 4 - 6 maar liefst, precies op de kop. We motoren er tegenin langs de bruingele, bergachtige kust. Een nieuwe vierbaans autoweg overspant met spectaculaire bruggen de ravijnen en de diepe kloven, lange tunnels zijn door bergruggen ertussen geboord. Het moet een feest zijn om over die weg te rijden, maar het landschapsbeeld is er niet mooier door. Achter en boven het kustgebergte duiken opnieuw de besneeuwde hellingen van de Sierra Nevada op. De indrukwekkende top van de Mulhacén, de hoogste top met 3484 meter, rijst boven alles uit (zie foto hierboven of - groter - hier) Op de noordelijker hellingen van deze bergen ligt veel meer sneeuw en kan nog steeds geskied worden! Allengs verlaten we de Costa del Sol en varen de Costa de la Luz binnen, de Kust van het Licht. Mooie naam. De zeegang was al behoorlijk door de wind van gisteren, maar neemt door de harde oostenwind fors toe. Lord Byron is de hele dag al stil en dat is ongebruikelijk voor hem. Hij zit ineengedoken op de bodem van zijn (cardanisch opgehangen) kooi. We zwoegen voor bij de haven van Adra. Geen alternatief, want eveneens open naar het oosten en dus net zo onrustig als Motril.

Na Adra wordt het minder diep. Het kustgebergte maakt plaats voor een vlak landschap, dat volledig bedekt is met enorme - werkelijk gigantische - lappen plasticfolie. Het is de Spaanse variant van het kassengebied van ons Westland. Hier komt een groot deel van de wintergroente vandaan, die we in noordelijker streken van Europa eten. We knokken ons langzaam in de richting van de kaap, Punta de los Baños, die de zuidelijke punt vormt van de kustvlakte. Er is geen schip op zee. Brekers stromen af en toe over het voordek, schuim vliegt ons om de oren. Na de kaap is er een vervelend gebied met ondiepe banken. Met de blik voortdurend gevestigd op de dieptemeter navigeer ik er voorzichtig omheen. Op zeker moment loopt hij op tot 3,4 meter. Ik maak me snel uit de voeten en stuur verder zuidelijk totdat we eroverheen kunnen, richting Almerimar. Om 16.00 uur leggen we tegen de wind in aan bij de oficina, dankbaar dat een marinero onze lijntjes aanneemt. We krijgen een mooi, luw plekje in de eerste van drie darséna´s, haventjes omzoomt  met - jawel - terrasjes, winkeltjes, restaurantjes, vastgoedkantoortjes en appartementengebouwen. Tot onze verbazing is het liggeld spotgoedkoop! Er is een grote supermercado waar we de voorraden aanvullen. Lord Byron, zijn kooi in lekker in het zonnetje gehangen in de kuip, haalt de verloren zangtijd in met blije, virtuoos tierelierende aria´s. Je kunt hem tot ver in de haven horen. Spanjaarden houden van kanaries en we zien overal mensen even stilstaan om te luisteren en tegen elkaar te zeggen: hoor, een kanarie! Om tien uur houden we het voor gezien en nokken af voor een goede lange nacht slapen. Terug naar boven

Eén van de vele rijk gedecoreerde muren in de paleizen van de Nasridische sultans in het Alhambra

Maandag 07-04-2008
Op deze bewolkte, winderige dag huren we een auto en bezoeken het Alhambra in Granada. We rijden de - inderdaad - spectaculaire kustweg af naar Motril. Vandaar nemen we een brede autoweg naar het noorden door de westelijke uitlopers van de Sierra Nevada. Op de noordelijke hellingen van het hooggebergte ligt veel meer sneeuw dan op de zuidelijke hellingen, die we vanuit zee zagen. Borden leiden ons direct over een rondweg langs Granada naar de parkeerplaatsen bij het Alhambra. Er staat een lange rij bezoekers voor de kassa´s. Hier maken we voor het eerst kennis met het "toegangs-doseringssysteem" dat de Spaanse autoriteiten hanteren. De stroom toeristen - vandaag gelukkig niet zo groot - wordt zorgvuldig geleid en aantallen bezoekers aan de onderdelen van het Alhambra-complex worden nauwkeurig gerantsoeneerd met behulp van barcodes op de tickets. Ons ticket schrijft voor dat we pas om half vijf naar de paleizen van de Nasridische sultans mogen. We bezoeken daarom eerst het oudste deel in het noordwesten, dat vanaf de 11e eeuw werd gebouwd, toen Granada werd beheerst door de dynastie van de Zirids, één van de talrijke, steeds elkaar bestrijdende fracties (taifa) na de val van het westelijke kalifaat van Cordoba. Door de Poorten van Rechtvaardigheid en de Wijnpoort (Wijnpoort?)bereiken we de Alcazaba, een soort versterkte mini-stad binnen een ring van hoge wallen en torens (zie foto hier) Daarna bezoeken we het enorme paleis dat Keizer Karel V middenin het complex liet bouwen "alsof er een meteoor was ingeslagen", aldus critici, omdat het met zijn Spaanse renaissancestijl, zijn formaat en zijn lokatie de overige paleizen wegdrukt en volledig detoneert met zijn omgeving. Tja, de gemeentelijke welstandscommissie, daaraan liet Karel zich niets gelegen liggen. Eerlijk gezegd valt het ons eigenlijk allemaal wat tegen: de bebouwing is kaal, het is guur weer en je mag nergens naar binnen. Oostelijk van Karels´paleis ligt een beeldschoon tuinengebied, waarin alleen nog de grondvesten liggen van verwoeste moorse paleizen, zoals dat van Yoessoef III, met vlakbij het Patio van de Waterlelies, een rechthoekig bassin met sinaasappelbomen eromheen. Er staan geen waterlelies in het bassin. Op de achtergrond staan de resten van het bevallige Pórtico Paleis, ofwel het Paleis van de Galerij (zie foto hier) met een apart paviljoentje ernaast, een gebedshuisje georienteerd op de heilige stad Mekka. Vanaf de borstweringen hebben we - als eerder vanaf de verdedigingstorens van het Alcazaba - schitterende vergezichten over de stad Granada, die aan onze voeten ligt, midden in een wijde vlakte met bergen omzoomd. Op een berghelling tegenover ons ontdekken we een aantal grotwoningen, die nog bewoond worden! Ze hebben voordeuren met ingemetselde deurposten en naar boven geboorde schoorstenen voor ventilatie in de donkere ruimtes, die in de rots zijn uitgehakt. Vreemd, in deze tijd in dit Europa. We lopen verder. Overal in de tuinen zijn gootjes, ook langs de trappen, waardoor water gorgelt voor de bevloeiing van de bomen- en plantenrijkdom. Hier kun je gerust uren zitten peinzen over die merkwaardige, verdwenen Iberische moslimwereld. Ondanks al deze schoonheid en harmonie een hachelijke mengelmoes van factiestrijd, intriges en vorstenmoorden, waar eenieder voortdurend op zijn hoede moest zijn. Ons gevoel van teleurstelling ebt geleidelijk weg en verdwijnt volledig als we dan eindelijk de paleizen van de Nasridische heersers mogen betreden. Die zijn onbeschrijflijk mooi, woorden en foto´s schieten te kort (zie toch maar de foto boven en klik toch maar hier voor een drietal foto´s) De verbijsterend mooie, harmonische verhoudingen, de eindeloze details waarmee koran-teksten en poëzie zijn afgebeeld op de wanden, de abstracte en haast fractale vormenrijkdom - en temidden van al die schoonheid voltrokken zich de meest lafhartige, gemene drama´s en stond men elkaar naar het leven terwijl tegelijkertijd wetenschap en kunst een bloeiperiode doormaakten als zelden tevoren vertoond in de Islamitische wereld. We blijven een tijdje in het Leeuwenpaleis, gebouwd in de tweede helft van de 14e eeuw voor de Nasridische sultan Mohammed V ter gelegenheid van de Moorse herovering van Algeciras, tegenover Gibraltar. Het paleis ontleent zijn naam aan de wereldberoemde, ontelbare malen geschilderde, getekende en gefotografeerde Leeuwenfontein. Maar helaas, de Hof van de Leeuwen is leeg, want de fontein is weg voor reparatie. Weinig is hier trouwens nog origineel. De ruimtes zijn voortdurend verbouwd, verbonden en weer van elkaar gescheiden door de Moorse en latere christelijke heersers. Ook Karel V heeft in deze ruimtes gewoond tijdens de bouw van zijn eigen enorme paleis. Wonderschoon is een area die Aixa´s huis en (binnen)tuin heet. Wie was Aixa? Eén van de vrouwen van de sultan? Een concubine? Zie 2 foto´s hier.
 
Het is al 18.00 uur voor we er erg in hebben. We moeten nog terug. Anderhalf uur lang zoeken we naar een andere weg terug, die ons door de Sierra Madre naar Almerimar moet voeren. Tenslotte lukt het. De weg stijgt in haarspeldbochten en kurketrekkers naar grote hoogten. Om ons heen is het grijs, mistig en regenachtig, de machtige toppen krijgen we niet te zien (klik voor foto hier) Het lijkt soms of we zelf over de toppen rijden. Flarden wolken trekken onder ons door de diepe dalen. Toch wonen hier mensen. In de vallende donkerte zien we op de steile hellingen aan de overzijde de lichten van geïsoleerde dorpen, als arendsnesten spectaculair gebouwd op de randen van peilloos diepe ravijnen en kliffen. De mensen leven er van olijven- en schapenteelt. Op ongeplaveide weggetjes moet je halsbrekende toeren uitvoeren om er te komen. Ondertussen wordt het steeds donkerder. Het is koud, maar 8°. Regen vlaagt tegen de autoruit, het zicht wordt slechter. Al een paar uur geen ander verkeer gezien. Je moet hier verdorie geen autopech krijgen! Op sommige stukken zijn er omleidingen, omdat de weg nog niet klaar is. Eindelijk vinden we, opgelucht, een zijweg die met spectaculaire bochten over een traject van 30 kilometer naar de kust voert. Het is al tien uur als we in Almerimar arriveren. Dankzij de Spaanse gewoonte om laat te tafelen vinden we  vlakbij op de haven, ondanks het laagseizoen, toch nog een visrestaurant dat open is en ons een smakelijke paella serveert. Terug naar boven

Plus Ultre (=Nog verder), de tekst in het Wapen van Spanje, gekozen door Karel V en aangebracht op de muur van een ruimte in het Alhambra, in het Moorse paleis dat Karel gebruikte

Dinsdag 08-04-2008
De foto hiernaast maakte ik gisteren in het Alhambra. Het is een tegeltableau op de muur van een ruimte in één van de Nasridische paleizen in het Alhambra. Het is het paleisgedeelte dat gebruikt werd door Keizer Karel V, in de tijd dat men het grote renaissance-paleis ernaast voor hem bouwde. De tekst "Plus Ultre" werd door Karel zélf gekozen als wapenspreuk in het officiële Wapen van Spanje. Een gulzige tekst. Zijn keizerrijk had door erfopvolging, slimme allianties, omkoperij en koloniale veroveringen een enorme omvang gekregen: het Rijk waarin de zon nooit onder gaat. Het betekent zoiets als: "nóg meer", of "nóg verder" en zou door Karel zijn ontleend aan de tekst "Nec Plus Ultra" of "Non Plus Ultra", die volgens de Romeinse mythologie de held Hercules op de Zuilen van Hercules heeft gebeiteld, om aan te duiden dat de wereld erachter ophield. Overbodig te zeggen dat er noch op de Rots van Gibraltar noch op de Monte Hacho ooit zo´n tekst is gevonden. De wereld hield hier dan ook niet op.

Omdat we de huurauto nog tot half elf kunnen gebruiken, haal ik er vanmorgen een heleboel boodschappen mee bij de supermarkt. In de schappen vind ik een potje met "Nisperos", oftewel loquats, de vruchten van de Japanse Wolmispel, bij Ans en mij beter bekend als De Foute Kathedraalboom (wie de achtergrond niet kent, klikke hier) Die zullen we dezer dagen eens proeven.
De rest van de dag besteden we aan schoon schip maken, het bijwerken van de website en de e-mail en lezen. De barometer is verder gezakt. Het weer is beroerd: harde zuidwestenwind, grijze bewolking en af en toe regen. Dat blijft de komende dagen zo. Sommige stations voorspellen voor a.s. vrijdag zelfs een storm Bf 9.

Vraag: Op de muur van het entree-gebouw van het Alhambra zag ik de tekst staan van een gedicht in twee strophen van de Argentijnse schrijver/dichter Jorge Luis Borges, getiteld "Alhambra":

"Grata la voz del agua
a quien abrumaron negras arenas,"

luiden de eerste regels. Borges is al tientallen jaren één van mijn favorieten, maar dit gedicht ken ik niet. Ik vond de Spaanse tekst op Internet (www.poema-de-amor.com.ar/mostrar-poema.php?poema=364) Kent iemand er een Nederlandse of Engelse vertaling van?
Terug naar boven

Tóch gevonden: flamingo´s in het natuurgebied Las Entinas

Vrijdag 11-04-2008
Het waait vannacht hard en het waait vandaag overdag nog harder. In de middag is het permanent Zuidwest Bf 9. De windmeter komt een paar uur lang nauwelijks onder de 40 knopen. We slaan nieuwe voorraden in bij de Mercadona-supermarkt (zie foto hier) voor als we overmorgen verder kunnen varen (hopen we) We worden doodmoe van het onafgebroken uithalen van de wind. Het is alsmaar onrustig om je heen: de boot schommelt, de wind loeit, water klotst tegen het achterschip, touwen klapperen, plastic zwerfzakken waaien in het want, en dat duurt al dagen! Niettemin prijzen we ons gelukkig dat we in deze beschutte haven liggen.

´s Middags trek ik erop uit. Ik wil proberen tóch de flamingo´s in het natuurgebied van Las Entinas te vinden. Er is bijna niemand op straat. Eerst loop ik de buitenste golfbreker van de haven op. De zee is ontzettend wild, de branding slaat er regelmatig overheen, schuimwolken vliegen de haven in. Hier zie je een foto. Verderop zijn de echt grote brekers, maar daar schuilde ik toch maar schielijk achter de muur. Daarna loop ik langs de appartementencomplexen in aanbouw (foto´s hier en hier) naar het zuidelijke strand. Een deel is opgeleverd maar staat leeg, een ander deel wordt kennelijk niet afgebouwd. Failliete boedel? Verkeerde investeringen? Teveel complexen gebouwd? De rollers van de branding donderen over het smalle strand heen vrijwel tegen de boulevard aan. Het strandtentje aan het eind staat er verloren bij, de potsierlijke tropische zonnedakjes roffelen een eenzame, rauwe roemba in de felle wind. Er is niemand (foto hier) Verderop langs het strand loop ik het natuurgebied van Las Entinas binnen. Ik vind een aantal sepia-schelpen, waar Lord Byron dol op is. Sepia-schelpen, ook wel zeeschuim genoemd, zijn de witte, inwendige skeletschijven van inktvisjes, ongeveer 10 - 20 centimeter lang. Ook in Nederland vind je ze langs het Noordzeestrand of de oevers van de Oosterschelde. De branding dondert met groot geweld op het strand, dat bestaat uit kleine kiezels en grijs zand. Ik heb de wind lekker schuin in de rug. Op veel van de plaatsen waar we eergisteren liepen, links van me in het natuurgebied, staat nu water tussen de stoppelige bosjes. De zee is hier vannacht over het strand heen geslagen. Een kaal boompje heeft het overleefd en houdt moeizaam stand, de uitlopers van de golven spoelen er tot vlakbij uit (zie foto hier) Ik buig af naar links en loop het gebied van kleine duinen en watervlakten binnen. Steekmuggen zijn er vandaag niet, mogelijk vanwege de storm. Allengs kom ik in de luwte, achter de duintjes en de stoppelige bosjes. Hier en daar staan kleine, donkergele bloemetjes (foto hier) De geur van Maggi is minder dan eergisteren; verwaaid misschien? In het noordoosten ontdek ik een lange lagune. Daar zal het zijn! Het kost me moeite er dichterbij te komen, watertjes en dichte, stekelige bosschages dwingen tot lange omwegen. Er staan ook dichte, witgrijze kluwens van dode struiken en bomen in de weg. Het lijkt of ze in brand hebben gestaan. Geleidelijk nader ik de lagune en dan zie ik ze: verschillende groepen flamingo´s staan op zo´n honderd meter afstand in ondiepe gedeelten van de lagune. Wat zijn ze mooi! Stom dat ik de kijker niet heb meegenomen. Ze zijn kleiner dan ik dacht. De poten zijn oranjerose, het lichaam is witrose en daarboven de sierlijke hals, gekromd in de vorm van een vraagteken. Ik maak wat foto´s (zie foto boven en hier en voor een uitvergroting hier) Dan vliegt er één traag op en tot mijn verbazing lijkt het wel of de onderkant van zijn vleugels zwart is. Dichterbij kan ik niet komen, beneden me is de grond moerrassig en bovendien wil ik ze niet verstoren. Ik installeer me op een duintje en zit stil een tijd te kijken en te genieten. Ik heb iets dergelijks ooit eerder gezien, bijna twintig jaar geleden, in een natuurgebied aan de Duitse grens bij Winterswijk. Daar in de vennen huisde destijds een grote groep flamingo´s die, naar werd gezegd, uit dierentuinen in Europa waren ontsnapt. Zouden die er nog zijn? Met enige tegenzin aanvaard ik de terugtocht. Na een uur ben ik weer terug op de geheel verlaten boulevard. De wind lijkt nóg harder geworden en af en toe houd ik me met moeite op de been.

´s Avonds toont het Spaanse TV-nieuws beelden van de storm uit het nabije Almería: woedende golven die op de boulevard breken. De verslaggevers spreken van een "tornado" met windsnelheden van meer dan 90 km/uur. Er zijn gewonden gevallen en er is hier in de buurt veel schade aangericht, er zijn daken afgewaaid, muren ingestort en ondermeer 2000 olijfbomen omgewaaid. In het binnenland waren er wolkbreuken die 24 uur duurden. We zien beelden van overstromingen en gezwollen rivieren. Tegelijkertijd bericht men dat de stuwmeren, die voor drinkwater worden gebruikt, maar op 44% van hun capaciteit zijn. Zoveel water in één keer tegelijk kan men kennelijk niet vasthouden. Op de Navtex vraagt men nog steeds uit te kijken naar de RIB, die met een aantal mensen aan boord op drift is in de Alboran Zee. Dat kan na zoveel dagen storm niet goed aflopen. In het dagelijks SSB-radionetje hebben we contact met J&B (in Alvor) en Schoonheyt (in Lagos) Ook daar slecht weer geweest.  Terug naar boven

We naderen Cabo de Gata, de zuidoostelijke punt van het Iberisch schiereiland. een stuk van de onderkant van de rots is witgekalkt voor herkenbaarheid bij mist en slecht zicht

Zondag 13-04-2008
Het is kwart voor tien als we uit Almerimar vertrekken. De zon staat stralend aan de hemel, de wind is minimaal en vrijwel op de kop: OostZuidOost Bf 2. We varen op de motor met het grootzeil als steunzeil, want de oude swell van de storm van eergister staat nog aardig. Het beetje druk in het zeil maakt alles wat comfortabeler. Op de toppen van de Sierra Nevada is tijdens de storm heel wat verse sneeuw gevallen, zien we. Tot mijn ergernis zie ik dat het log vastzit. Nul komma nul voortgang op het display. Ik herinner me de lessen van Fons van Jachtwerf Numansdorp, dat je hem eruit kan trekken zonder dat het schip zinkt. Ik deed het al eerder. Maar...kan je hem er ook uitttrekken tijdens het varen? In de gebruiksaanwijzing staat daarover niks. Ik wik en weeg: de druk is waarschijnlijk wel hoger, maar als je snel bent met de stop, kan het niet mis gaan. Okay, ik neem de gok en trek hem eruit. Het water spuit binnen maar de stop heb ik er meteen op en de rest is even dweilen. Het logwieltje zit inderdaad vast door wat aangroei en een wit draadje. Ik verwijder het ongerief en plaats het log terug en zie: we maken weer voortgang! We steken de Golf van Almería recht over naar Cabo de Gata, de uiterste zuidoostpunt van het Iberisch schiereiland. In het noorden zien we van grote afstand het enorme Moorse kasteel, de Alcazaba, boven de stad Almería uittorenen. We schieten lekker op want we hebben 2 knopen stroom mee én de wind ruimt wat meer naar het Zuiden en trekt aan. Er kan gezeild worden! En er wordt gezeild. Hoe heerlijk legt het scheepje zich schuin op haar kant op zo´n aan-de-winds koersje en hoe smeuïg klieft ze de baren, achterop gezeten door de oude deining uit het westen. Zó was alles bedoeld, te culmineren in een zalige zeildag als deze! Ach, hier een gedicht over maken... Om 14.00 uur ronden we na 32 mijl de gevreesde Cabo de Gata (zie foto boven) Er is wel meer wind door het Kaap-effect, maar niet dramatisch. Een stuk van de onderkant van de rots is witgekalkt voor de herkenbaarheid tijdens mist en slecht zicht. Je ziet het op de foto. Na de kaap ruimt de wind nog meer. We naderen onze bestemming, de kleine jachthaven Puerto de San José. Klein en vaak vol, dus voor alle zekerheid bel ik de havenmeester. Hij overlegt en meldt terug dat er geen plek is. We moeten nog een 30 mijl door voor de volgende haven, want de ankerplaatsen aan deze kust zijn allemaal ongeschikt. We zeilen bijna pal voor de wind met de fok te loevert (de zeilstand die ook "Zeeuws meisje" wordt genoemd) langs een dor berglandschap zonder veel tekenen van bewoning. Zo jakkert het scheepje lekker door, maar de stuurautomaat heeft er wat moeite mee. Om een klapgijp te vermijden neem ik het roer over en bovendien zet ik onze Walder giekremmer preventief goed vast. De wind ruimt verder en neemt nog toe. We surfen op de oude deining af en toe met grondsnelheden boven de 9,5 knopen, want we hebben nog steeds een forse stroom mee. Het is heerlijk om het scheepje op de hand te sturen terwijl de rollers het optillen, even voortstuwen en eronderdoor golven. Opeens zien we een groep dolfijnen aan bakboord. Ze springen en zijn meteen weer weg. Geen interesse voor ons. Het waait steeds harder, ruim 25 knopen, maar omdat de wind van achteren komt merk je er weinig van. Tot de boot oploeft. Vandaar dat ik liever zelf stuur. Ondertussen zoeken we met de kijker naar de ingang van de haven van Garrucha. Een haven met weinig voorzieningen, die bij de huidige wind en swell niet de meest comfortabele is. We hopen er aan de dieselsteiger te mogen overnachten. Een mijl voor de ingang rollen we de genua in om snelheid te minderen. Volgens het kaartje in de pilot is er binnen genoeg ruimte en diepte om achter de golfbreker het grootzeil te strijken. We varen binnen langs een paar aangemeerde zeeschepen en achterin valt de wind opeens anders in en vat het zeil en wil het naar de andere kant kiepen. We bukken voor de klapgijp maar...de Walder giekremmer staat strak genoeg en langzaam en geleidelijk komt het zeil naar de ander kant. Dan stuur ik in de wind en Ans klauwt het zeil snel naar beneden. De haven is een geweldige klotskelder. Op de dieselsteiger staat een man die roept dat de haven vol is - "Completo!" - en dat we ook niet aan de dieselsteiger kunnen liggen. Dat zien we zelf ook wel, de ervaringen in Motril nog vers in het geheugen. Maar dit is erger. En er is veertig mijl in de omtrek geen andere haven. "Pescadores!", roept hij en wijst de vissershaven in, waar meer luwte is. "Barco verde!" We zien inderdaad een groene trawler en na een paar mislukte aanlegpogingen lukt het Ans om met een lijn erop te springen en vast te maken. (Klik hier voor twee foto´s) De Guardia Civil komt met een busje kijken, maar ze tonen geen interesse in ons. Per slot liggen we aan zeven vissersboten en je hebt geen zin om daaroverheen te klimmen en je uniform vuil te maken. We liggen dus vannacht gratis en ongeregistreerd. Voelt dat fijn om niet geregistreerd te zijn! Maar laten we eerlijk zijn, we zijn erg blij dat we veilig liggen, ook al gaan ze misschien morgenochtend om vier uur vissen. Ans braadt verrukkelijke kippenpoten in de oven en we vallen daarna als een blok in slaap.  Terug naar boven

Restauratie van een Romeins amfitheater

Dinsdag 15-04-2008
Wat vinden we het toch iedere keer weer leuk: samen voor het eerst een nieuwe stad inlopen. Cartagena is de moeite waard. Toch is niet alles fraai. Het mooie havenfront wordt voor een groot deel geblokkeerd door de bouw van een groot, modern museum voor archeologie, tussen stad en haven gelegen. Jammer! Ernaast bouwt men aan een nieuw theater, dat deels in de grond wordt ingegraven. Al die projecten worden gefinancierd door de EU. Cartagena is trouwens een stad van theaters. We stuiten op een oude arena voor stierengevechten, dichtgetimmerd en kennelijk al jarenlang in onbruik (zie foto hier) De bovenste gaanderijen maken met hun afgeronde boogvensters een Moorse indruk. Door een kier tussen de schotten die de ingang afsluiten, zien we dat de basis ervan een oude Romeinse arena is. Ervoor staan de planken schotten om de stieren tegen te houden, de bovenste gaanderijen zijn op de antieke resten opgetrokken (zie foto hier) Alles in staat van ernstig verval. Eromheen wordt de stad opgeknapt, maar hier moet nog aan begonnen worden. We bestijgen met een lift de steile heuvel waarop het Castillo de la Concepcíon ligt, midden in een complex van prachtige tuinen. In nóg een kasteel hebben we geen zin, maar in de tuinen wel. We horen een rauwe schreeuw van een vogel. Een pauw? Er blijkt aan de westkant een beboste helling te zijn, onder de kasteelmuren, waar tientallen pauwen vrij rondlopen. Ze zitten in de bomen (veel enorme ficussen) en de mannen vechten schreeuwend met elkaar en zetten dreigend hun verentooien omhoog. Er is een groot terras waar je prachtige uitzichten hebt op de haven en de stad (zie foto hier) Aaan de westkant ligt onder de muren een stuk theatergeschiedenis: een modern openluchttheater en erachter een oud Romeins amfitheater, dat gelukkig wel gerestaureerd wordt (zie foto hier en foto bovenaan)

We keren terug naar het niet-geblokkeerde deel van het havenfront. Op één van de terrassen nemen we een pizza als lunch. Er zijn affiches en borden, die melden dat er een balletfestival aan de gang is. De 7e editie van het Festival Mudanzas (zie www.festivalmudanzas.com) We zullen eens zien of we er iets van kunnen bijwonen.

De rest van de middag brengen we door aan boord. Ik heb een probleem met de Canopii-externe WiFi-antenne, die jl. januari kocht. Hij doet het niet! De kleine Senao externe antenne doet het wel, dus het ligt niet aan de adapter. Het kan in de coax-kabel zitten of in de antenne zélf. Ik bel met Marco, de technische man van de Wlan-Shop in Hilversum, waar ik de spullen kocht (www.wlan-shop.nl) Hij kan zich niet voorstellen dat de antenne kapot kan gaan, dat heeft hij in zeven jaar nog niet meegemaakt. Zit er misschien vocht in de coax-kabel? Ik haal de aansluitbus uit elkaar: geen vocht. Voor alle zekerheid demonteer ik ook de bus aan de andere kant: idem geen probleem. Met behulp van de multimeter stel ik vast dat er geen breuk in de kabel zit. Dus het moet tóch de antenne zijn. Ik zie geen corrosie op de aansluitbus. Tja, Marco snapt het niet. Hij bezweert me het ding niet uit elkaar te halen ("Dan gaat hij zeker stuk") en we spreken af dat Ans hem meeneemt naar Holland, dan zullen ze hem testen. Ondertussen laten de weerkaartjes en de barometer zien dat er voor de komende dagen inderdaad slecht weer op komst is ("Inderdaad", vanwege de hoge sluierbewolking van gisteren en ook vandaag, die vaak aan een weeromslag voorafgaat) Vanavond gaan we opnieuw de stad in om ergens lekker te gaan eten. Terug naar boven