sailing-dulce.nl

Logboek 2018/4 Herfst in Gorcum

De Lingehaven met sluis, circa 1916.
De Lingehaven met sluis, circa 1916.

Direct naar

het laatste

verslag

 

Het laatste kwartaal van 2018. Het lijkt alsof ieder jaar vlugger voorbij gaat. Over een dag of tien zal onze boot de wal op gaan in Numansdorp. Wij maken ons op voor de komende winter in Gorcum.

    De foto hierboven is van ons deel van de Lingehaven en de sluis. Ons huis staat. rechts verscholen achter de bladeren van de bomen op het Eind. Een mooie zomerdag zo te zien, windstil want het zeil van de zalmschouw op de voorgrond hangt slap. De foto moet op zijn laatst in 1916 genomen zijn, want de mooie oliemolen De Eendracht staat er nog op. Die werd in dat jaar gesloopt tot verdriet van velen. Daarvoor is de bierbrouwerij ZHB, ook gesloopt. Voor de trappen aan het Eind liggen wat schuiten. Een verstild beeld van een lang vervolgen zomer.

Gorinchem (48)

...en Gorcum rijst van ver. Foto vanaf de 'Niets Zonder Gods Zegen'.
...en Gorcum rijst van ver. Foto vanaf de 'Niets Zonder Gods Zegen'.

Maandag 01-10-2018

Anna bracht me gisteren naar Wijk bij Duurstede, waar de Niets Zonder Gods Zegen van buurman Lourens in de stadshaven lag. Voor de Wijkse havendagen waren er een flink aantal historische schepen verzameld, waaronder ook de bekende stoomsleepboot  Jan de Sterke uit Gorcum. Anna keerde weerom naar huis en Lourens en ik gingen in de leuke binnenstad eten bij een Grieks restaurant., Later brachten we een bezoek aan de kroeg  'Ome Ko' in de Maleborduurstraat. Dat straatje telt een flink aantal café's, maar waarom heeft het zo'n rare naam? Enfin, het was erg gezellig in die kroeg en we vermaakten ons geweldig met de autochtonen. Verder deed ik aan de bar pogingen om de tijd te laten stilstaan, zoals in het gedicht van Charles Bukowski dat ik gisteren citeerde. Dat lukte aardig, zo goed zelfs dat het ertoe leidde dat we veel later gingen slapen dan de bedoeling was. Ik sliep in de bedstee in het roefje van de 'Niets Zonder'. Prima geslapen.

     De volgende dag - vandaag dus - vertrokken we om kwart voor tien. Vanwege de stremming van de sluis bij Hagestijn moesten we door het Amsterdam-Rijnkanaal. Alles ging vlot en de sluis bij Tiel stond vanwege de lage waterstanden in Rijn en Waal volledig open. Op de Waal veel drukke scheepvaart. Twee keer gingen vrachtschepen stuurboord/stuurboord langs ons aan de bakboordwal. Je kunt dat zien aan het blauwe bord dat ze dan uitklappen. Goed opletten! Het weer was goed, overwegend zonnig met veel wind en af en toe een fikse bui. Hier twee foto's en hierboven zie je hoe 'Gorcum rijst van ver'. Om een uur of twee meerden we het schip af op zijn ligplaats bij het Gorcums station. Buurvrouw Joke stond ons al op te wachten. Terug naar boven

Gorinchem (49)

Dinsdag 02-10-2018

Gisteren is hij dus overleden: Charles Aznavour, 94 jaar oud. In zijn slaap, lees ik. Een mooie dood, zeggen velen. Ook ik hoorde tot het enorme, internationale legioen van liefhebbers. Zijn dood verwachtte je al jaren, maar hij bleef optreden en tournees maken door de wereld. Toevallig schreef ik twee jaar geleden nog een kort stukje over zijn liefdesleven. Dat was nogal conventioneel, evenals zijn opvattingen over vrouwen. het was in de tijd dat mijn dochter Floor als kortstondig uitgever, het boekje van Matthijs van Nieuwkerk over de zanger uitbracht (lees hier). Als dat boekje nog in de handel is, dan zal het nu wel goed lopen. In dezelfde tijd bracht hij zijn laatste CD uit, 'Encores'. Je kon goed horen dat hij nauwelijks nog de kracht bezat, maar er staat in elk geval één van zijn beste chansons op: 'Avec un brin de nostalgie'. Geschreven op hoogbejaarde leeftijd.

     Ik herinner me dat Anna en ik jaren terug naar een concert van hem gingen in de Rotterdamse Doelen. Anna houdt erg van een tamelijk onbekend chanson van hem, Armeniër, over de Armeense genocide in 1915. 'Ils sont tombés' (hier op YouTube), maar dan in het Engels :'They fell'. Hartverscheurend, ze kon het niet met droge ogen aanhoren.

     Zelf leerde ik Aznavour al op mijn 17e kennen, als ontvankelijke middelbare scholier in Breda. Een francofiele periode, ik vond dat Frans wel artistiek, zo rond 1963/1964. Het was de tijd dat ik voorgoed verslingerd raakte aan Camus, Sartre en het existentialisme. De laatsten droegen nauwsluitende zwarte coltruien; Aznavour droeg ze ook vaak. Maar ze zaten niet lekker en je ging erin zweten, dus ik droeg ze niet. We hadden thuis pas kort geleden een platenspeler gekregen. Op een 45-toerenplaatje stond zijn bekende 'Il faut savoire' (hierboven een uitvoering op YouTube in 1962). Ik moet het zelf gekocht hebben, maar dat herinner ik me niet meer.

 

Il faut savoir quitter la table
Lorsque l'amour est desservi.

 

'Je moet weten van tafel op te staan, als de liefde niet meer wordt opgediend...' Tja, een waar woord. Kon ik het? Dat gaat je niks aan.

 

Wat een miezerige dag vandaag! Wolken van fijne regenduppels waaien horizontaal langs de ramen in de vrij stevige westenwind. Herfst. De kachel is aan. Existentialistisch weer, zou ik haast zeggen. Anna heeft haar oppasdag bij Tessa. Na het middaguur klaart het op. Wandeling door de stad. Terug naar boven

 

Gorinchem (50)

Woensdag 03-10-2018

Weinig verandering in de gemiddelde wereldtemperatuur in de maand september (gemeten in de lagere atmosfeer). Met +0,14 graden Celsius iets lager dan de +0,19 van augustus. Het zou op wereldschaal de koudste september zijn in de laatste tien jaar (niet in Nederland), beweert klimaatscepticus Roy Spencer op zijn website. Misschien, maar zijn eigen grafiek (hierboven) weerspreekt dat volgens mij. Maar ik kan het mis hebben.

 

Er is iets aan de gang met onze zon. Zijn activiteit is momenteel minimaal. Er zijn dit jaar nog nauwelijks zonnevlekken te zien geweest, en ook de intensiteit van de extreem-ultraviolette straling van de zon is sterk afgenomen, wordt gemeld in nieuw onderzoek, gepubliceerd in de Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics (JASTP) (artikel hier). Een populaire samenvatting is deze: The Chill of Solar Minimum. Het activiteitsminimum heeft gevolgen voor de hoogste lagen in de atmosfeer. De temperaturen zakken daar naar recordlage waarden en de dikte van die lagen neemt af. We zullen daar overigens weinig tot niets van merken. De remmende invloed van zonneactiviteit op het klimaat is echter een favoriet onderwerp van klimaatsceptici, want de lagere temperaturen werken (met vertraging) door naar de onderste luchtlagen - en koelen dus af. De voortdurende toename van broeikasopwarming wordt er echter niet door onderbroken. Angst voor een global cooling hoeven we beslist te niet te hebben. Een heel diep zonneminimum zou de opwarming aan het eind van deze eeuw met slechts 0,3°C kunnen temperen, schreef klimaatwetenschapper Hans Custers in april van dit jaar. En zelfs als het minimum door zou doorgaan tot het eind van de 22e eeuw, dan zou het verschil op kunnen lopen tot niet meer dan 0,6°C, ofwel een kwart van de geprojecteerde opwarming (vanaf het gemiddelde over 1986-2005, dus niet vanaf de pre-industriële tijd). Dan noem ik nog niet eens het feit dat er aan een zonneminimum uiteraard ook weer een einde komt. De invloed van zonneactiviteit op atmosferische chemie betekent daarnaast ook dat een zonneminimum het herstel van de ozonlaag zou kunnen vertragen.

 

Deze woensdag vangt aan met zon. Het wordt een graad of 15 - 16. Oktober is altijd de natste maand van het jaar, maar nu hebben we een aantal droge en tamelijk warme herfstdagen voor ons, meldt Weeronline. Volgende week zullen we onze boot op de wal zetten. Vanmiddag is het eerste college van de mijn nieuwe cursus bij de KLU in het Gorcums Museum: de 2e helft van de lessen over moderne kunst. Daarna ga ik onze buren Wiger & Arina van het vliegveld in Eindhoven halen. Ze hebben een dikke maand bij de Balearen rond gezeild. Anna zal voor ze koken. Terug naar boven

Gorinchem (51)

Vandaag even bij de boot wezen kijken.
Vandaag even bij de boot wezen kijken.

Donderdag 04-10-2018

Na een grijs begin wordt het een zachte dag met redelijk wat zon. We gaan boodschappen doe en even langs de boot. We zijn slecht bij de les en vergeten een krat voor de boodschappen mee te nemen. Terug naar huis. Daarna vergeten we de sleutels van de boot. Terug naar huis. In Numansdorp blijkt dat we het toegangspasje voor de marina niet bij ons hebben, maar we kunnen omlopen via de jachtwerf. Aan boord is er veel lekkage aan stuurboord, waar bij zuidwestenwind de regen tegenaan slaat. Aan bakboord is er weinig gelekt. We vervangen de natte handdoeken. Het dek en de opbouw zijn totaal niet vies of stoffig, dankzij de regen van de achterliggende week.

     Tot en met zaterdag blijft het zacht herfstweer, alleen zondag zal er wat regen komen. Eigenlijk een kasn voor een laatste weekeinde aan boord, volgende week gaan het schip immers de wal op. Maar de buiskap is er al af en we hebben afspraken staan. Niet dus, het zij zo. We doen boodschappen bij de AH in Numansdorp. Voor vanavond een vegetarische rookworst, want het is werelddierendag. Verder niets te vertellen.

 

Mooi wetenschapsnieuws. Voor het eerst werd een maan ontdekt bij een exoplaneet. Astronomen van Columbia University ontdekten de maan bij exoplaneet Kepler-1625b, een grote planeet (formaat Jupiter). Dientengevolge heet de maan Kepler-1625b-i. Het is een grote maan, van het formaat van onze Neptunus. Interessant is dat de exoplaneet zich in de buurt van de bewoonbare zöne van zijn ster bevindt. De gasreus zelf is niet bewoonbaar, maar zijn maan misschien wel. De moederster staat op 4000 lichtjaren van de aarde. De waarnemingen van de eerste exomaan moeten nog wel bevestigd worden met nieuwe. Terug naar boven

Gorinchem (52)

De sterk excentrische baan van de ijsdwerg 2015 TG387.
De sterk excentrische baan van de ijsdwerg 2015 TG387.

Vrijdag 05-10-2018

Al eerder schreef ik over de mogelijkheid dat er zich ergens diep voorbij de uitgestrekte donkerten van de Oort Wolk een grote - negende - planeet van ons zonnestelsel verborgen houdt. Dat zou blijken uit specifieke eigenaardigheden in de banen van kometen en andere objecten. Ik schreef er al vaker over, onder andere hier bijna drie jaar geleden. Sommigen gaven de geheimzinnige planeet (of een uitgeblust rode dwergster) de naam van een Griekse wraakgodin, Nemesis.  Volgens deze hypothese zou de zon een kleinere ster als begeleider hebben die elke 26 miljoen jaar in de buurt van de Oort Wolk zou komen en daar de baan van kometen zou verstoren, waarvan een deel op Aarde inslaat en zo verantwoordelijk zou zijn voor een uitstervingsgolf. Denk aan de dinosaurussen, 66 miljoen jaar geleden.

     Amerikaanse sterrenkundigen hebben nu een ijsobject ontdekt met een zeer langgerekte baan. Het verste punt van zijn baan ligt maar liefst op 345 miljard kilometer afstand van de zon.  Dat is bijna zeventig maal zo ver als de huidige afstand van de verre dwergplaneet Pluto. De naam van de ijsdwerg is 2015 TG387, wat betekent dat hij al in 2015 werd waargenomen, maar wegens zijn zeer trage baanbeweging was er langere observatietijd nodig om zijn baan met voldoende zekerheid vast te stellen. Die baan zie je op het plaatsje hierboven. Het object kreeg de bijnaam The Goblin - de Gnoom - omdat het toen bijna Halloween was. In 2003 werd al eerder een ijsdwerg ontdekt met een excentrische baan - Sedna - genaamd. Ook daarover schreef ik in 2015. Je ziet haar baan ook op het plaatje hierboven. Die van de Goblin is nóg beduidend excentrischer. Helemaal rechts zie het binnenste deel van het zonnestelsel ('Giant Planets') met de Kuipergordel eromheen.

     Van dergelijke objecten zoals de Goblin en Sedna zouden er talloze in de ijzige buitengebieden van ons zonnestelsel voorkomen, allemaal met die typische, sterk excentrische banen. Maar waar is de wraakzuchtige Nemesis? Die is nog altijd niet gevonden. Niet vreemd, want het zoekgebied is immens en het zonlicht reikt nauwelijks tot daar. Maar nog steeds vermoeden sterrenkundigen dat zich in de verre, koude regionen nog een relatief grote planeet schuilhoudt. Nemesis. Zonder de aanwezigheid van zo'n groot hemellichaam zijn de vreemde, overeenkomstige banen van objecten zoals Sedna en 2015 TG387 niet goed te verklaren.

 

Vandaag hebben we een verrassend warme nazomerdag. Meteen vanaf de vroege ochtend schijnt de zon overdadig in een staalblauwe hemel, doortrokken van vliegtuigsporen. We doen boodschappen, gaan sporten en ik loop daarna naar De Colvenier voor foto's van de netvliezen van mijn ogen, in verband met de diabetescontrole. Voor mijn ongeoefend oog zien ze er prima uit.

     Het nieiuws staat bol van lachwekkende en tegelijk zorgelijke verhalen. De gotspe van Unilever en de afschaffing van de dividendbelasting. Britse aandeelhouders zetten de Nederlandse premier in zijn hemd, terwijl de CEO van het bedrijf zegt dat het aan de politiek ligt. De gotspe van de Russische hackers/spionnen, betrapt in Den Haag bij het OPCW. De gotspe van de op handen zijnde benoeming van de ultraconservatieve rechter Kavanaugh in het Amerikaanse hooggerechtshof, tegen de wil van de helft van de volksvertegenwoordiging en de bevolking zelf. De gotspe van de roetveegpieten die toch zwart kunnen zijn. Het houdt dezer dagen niet op, je lacht je rot. Je zou weg willen zijn, willen dat je op Nemesis zat, maar dat kan niet.

 

Om 15.10 uur komt het bericht dat Rutte door de knieën is. Het kabinet gaat de afschaffing van de dividendbelasting heroverwegen.  Terug naar boven

Gorinchem (53)

Zou een foto van de schaduw van een zwart gat er zo uitzien? (Illustratie Andy Gilmore, NYT)
Zou een foto van de schaduw van een zwart gat er zo uitzien? (Illustratie Andy Gilmore, NYT)

Zaterdag 06-10-2018

Stel: je wilt een foto maken van een kosmisch zwart gat. Het zal je niet lukken, want er komt geen licht uit. Een zwart gat is een oneindig geconcentreerde vorm van materie, een singulariteit, waaruit niets kan ontsnappen, geen materie, geen electromagnetische straling, en dus ook geen licht. Zwarte gaten zijn per definitie onzichtbaar. Toch gaat men er een foto van maken, althans van de schaduw ervan. Want als zo'n zwart gat zich voor een helverlichte achtergrond bevindt, dan werpt het een schaduw en die kan iets vertellen over de structuur van het raadselachtige object. Maar hoe krijg je zo'n situatie voor elkaar? Met een telescoop zo groot als de aarde, die tijdens heldere nachten opnames maakt van de schaduw tegen de achtergrond van bijvoorbeeld de felle straling van het centrum van een sterrenstelsel - en de foto zou er zo uit kunnen zien als de afbeelding hierboven. Maar dat weten we pas over een aantal maanden.

     Het 'fototoestel' is de Event Horizon Telescope (EHT) waaraan al tientallen jaren wordt gewerkt. De telescoop heeft acht lokaties in Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Hawaii en op de Zuidpool, die extreem nauw met elkaar samenwerken. Het gezamenlijk instrument heeft de hoogste resolutie ooit bereikt. De New York Times had er eergisteren een mooi artikel over, waar ik voor verdere details naar verwijs. De gebruikte straling is niet zichtbaar licht, maar microgolfstraling met hoge frequentie. Microgolven gebruikt men ook in magnetrons. De microgolffrequentie wordt nauwelijks tot niet gestoord of anderszins beïnvloed door de atmosfeer van de aarde en van de insterstellarie ruimte. Het zwarte gat waar men de schaduw van wil afbeelden is Sagittarius A*, het superzware monster, met de omvang van miljoenen zonnen in het centrum van onze Melkweg, een monster dat alles in zijn omgeving opslokt en vernietigd. Ook maakt men opnames van het nóg grotere zwarte gat in het centrum van het sterrenstelse Messier87 (M87) op 4900 lichtjaren afstand in het sterrenbeeld Maagd.

 

De achtergrond van het project ligt erin dat in de fysica twee basale theorieën bestaan, die strijdig met elkaar zijn. Ensteins relativiteitstheorie gaat op voor het macroscopisch niveau terwijl de quantumtheorie de werkelijkheid op microniveau beschrijft. Ondanks honderd jaar theorieontwikkeling en onderzoek konden beide theorieën nooit verenigd worden. Daarom denkt men dat er een diepere theorie moet bestaan en dat de vereniging zich daadwerkelijkheid voltrekt in het binnenste van zwarte gaten. Volgens de calculaties van Einstein moet dat binnenste een vacuüm zijn, en dat alle materie die ooit in het zwarte gat viel, er oneindig dicht opeen geperst is. Oneindigheid is in de fysica altijd problematisch en kan erop duiden dat er iets mis is met de theorie. Om het te begrijpen zou een quantumtheorie van de zwaartekracht nodig zijn, een nioeuwe theorie die beschrijft wat er gebeurt in singulariteiten, waaronder de allergrootste die ons heelal tevoorschijn bracht: de Oerknal. De waarnemingen van de EHT kunnen ons daarover meer leren.

     Als de relativiteitsformules kloppen zouden de EHT-foto's van Sagittarius A* en M87 een ronde schaduw moeten tonen, met eromheen een ronddraaiende, compenserende rand van superhete materie (zie de afbeelding hierboven). Maar als dat niet gebeurt, of als er helemaal geen schaduw van het zwarte gat te zien is, dan is dat een sterke aanwijzing dat Einsteins' calculaties daadwerkelijk tekort schieten en slechts een benadering zijn van een veel diepere natuurwet. Ook geven de observaties indicaties over hoe die wet eruit zou kunnen zien.

     Bij de run van EHT in april 2017 verzamelden de astronomen 65 uur aan gegevens op 1,024 acht-terabyte hard drives. Voor de verwerking zette men vier onafhankelijke werkgroepen in, die geen contact met elkaar mochten hebben, om iedere vorm van beïnvloeding te vermijden. De verwerking duurt meer dan een jaar en zal ergens in de komende maanden afgerond en gepubliceerd worden. En dan - zien we iets. In navolging van wijlen Stephen Hawking noemen sommige betrokken wetenschappers dat het 'de neus van God-scenario', maar de beelden kunnen ook te vaag zijn voor zinvolle interpretatie, of ze tonen iets volstrekt onverwachts.

 

het is een prachtige nazomerdag. Het is ruim 20 graden en ik loop gewoon in een poloshirt buiten. In Limburg wordt het zelfs 25 graden. Normaal is het begin oktober 16 graden. Zomerse dagen in oktober zijn niet uniek, maar wel bijzonder, schrijft Weeronline. Helaas heeft Anna weer veel hoofdpijn. Gaat gelukkig in de loop van de dag over. Vanavond gaan we uit met Wiger & Arina. Eerst bij hen thuis eten en dan met zijn vieren naar een voorstelling in Theater De PeeriscoopTerug naar boven

Gorinchem (54)

Circus Renz International vanmiddag op Buiten de Waterpoort.
Circus Renz International vanmiddag op Buiten de Waterpoort.

Zondag 07-10-2018

Gisteravond naar De Peeriscoop na lekker eten bij Wiger & Arina. De cabaretvoorstelling was kort en matig. De nazit in het gezellige theater was echter erg leuk (foto hier). Toen we na elf uur terugliepen naar huis viel er lichte regen.

     Daar is vanochtend niks meer van over. Het is beduidend kouder dan gisteren, maar overwegend zonnig. 's Middags gaan we met Jeff & Tessa's dochter Vajèn naar de laatste voorstelling van Circus Renz International op Buiten de Waterpoort. We genieten van hoe het kind geniet. Zie de foto hierboven en 2 andere hier. Wie zat er als kind niet met rode konen van opwinding in een circus? Wie wilde er toen niet met het circus meereizen als artiest? Ik wel. Toen nog met olifanten en tijgers, maar dat mag niet meer. Maar met paarden, kamelen en pony's is het ook prima. En de clowns zijn altijd leuk. Terug naar boven

Gorinchem (55)

Maandag 08-10-2018

De komende dagen worden weer warm. 'Een oudewijvenzomer voor de deur', schrijft Weeronline.  Als dat geen sexisme is! Tja, het schijnt iets te maken hebben met spinnenwebben. Zuidenwind zal warme lucht vanuit het Middellandse Zeegebied aanvoeren, waardoor we de komende week zelfs temperaturen boven 25 graden kunnen krijgen. 'Door de opwarming van de aarde wordt het in Nederland steeds later in de herfst nog warm, terwijl vroege winterkou juist steeds zeldzamer wordt.' 

     Het orkaanseizoen is nog lang niet voorbij. Tropische storm  Michael in de Golf van Mexico ontwikkelt zich snel tot een zware orkaan in de zeestraat tussen Cuba en de Mexicaanse stad Cancún. Zware regenval en harde windstoten teisteren het westen van Cuba. Daarna bedreigt hij de pannensteel van Florida (zie hierboven). Tegelijk lijkt de tropische storm Leslie ten zuiden van de Azoren eveneens tot een orkaan uit te groeien. Hij beweegt zich in de richting van het Iberisch schiereiland.

     Des te pijnlijker is de boodschap van het VN-klimaatpanel IPCC, bijeen in Zuid-Korea. Het is zo goed als uitgesloten dat de opwarming van de aarde beperkt blijft tot de 1,5 graad die de wereldleiders in 2015 in Parijs hebben afgesproken. Om die 1,5 graad te halen, zijn er zo ongeveer wonderen nodig, noteert het IPCC. Zo moet de werelduitstoot van broeikasgassen in 2030 al 45 procent lager zijn dan nu, en mag er rond 2050 zelfs helemaal geen netto uitstoot meer zijn. In werkelijkheid liggen we nu op koers naar een desastreuse opwarming met 3 graden in 2100. Arme generaties na de onze! Je wordt onderhand murw van zulke voortdurende  sombere berichten. Sombere waarheden. 'Wij doen meer dan het IPCC wereldwijd nodig acht', schept Ed Nijpels op bij de NOS. Dat is omdat in het vaderlandse klimaatakkoord een doelstelling staat van 49% reductie in 2030. Vier procent méér dan het IPCC dan nodig vindt. Het moet nog wel waar gemaakt worden, want over de noodzakelijke maatregelen steggelen de overheid, bedrijfsleven, milieuorganisaties, politici en banken zwaar. De vereiste harde energietransitie kan banken, verzekeraars en pensioenfondsen wel 160 miljard euro kosten, waarschuwt de De Nederlandse Bank (DNB) vandaag. Een kleine bemoediging: de econoom William Nordhaus ontvangt een gedeelde Nobelprijs voor zijn onderzoek naar klimaatverandering. Hij is een fervent voorstander van een wereldwijde belasting op CO2.

 

We hebben een mooie herfstdag, alweer een paar graden warmer dan gisteren. De ochtend is voor sport en boodschappen, de middag voor oppassen bij Tessa (Anna) en lezen (ik). De dag is voorbij voor je er erg in hebt.

     Het is weer allemaal (politieke) ellende. In Brazilië wint een ultrarechtse populist de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, er zijn opnieuw kritische journalisten vermoord: Viktoria Marinova in Bulgarije en Jamal Khashoggi (waarschijnlijk) door het Saoedische regime in het consulaat in Istanboel, in Bosnië/Herzegowina wint een pro-Russische populist de verkiezingen en in ons land ondervinden de 24 Friese pro-Zwarte Piet-activisten, die op 18 november vorig jaar de snelweg A7 bij Joure blokkeerden, massale steun, zelfs van rechtse politici en journalisten. (#blokkeerfriezen worden ze op Twitter genoemd). Mensen die nota bene anderen het recht belemmerden om voor hun mening uit te komen. Joligheid bij de verdachten, boosheid bij de tegendemonstranten. Een rechter wordt onwel, maar dat had er geloof ik niks mee te maken. Terug naar boven

Gorinchem (56)

Dinsdag 09-10-2018

Orkaan Michael is vannacht boven het recordwarme water van de Golf van Mexico (>28,5 graden) verder versterkt. Hij kan uitgroeien tot een categorie 3 orkaan, de op twee na sterkste categorie. Woensdagavond (onze tijd) gaat hij in het westen van Florida aan land. De beelden van eerdere orkanen herhalen zich: mensen versterken hun huizen, barrikaderen hun ramen, hamsteren in supermarkten of verlaten het gebied.

 

Ondertussen goed (lokaal) klimaatnieuws: het gerechtshof in Den Haag heeft uitgesproken dat het kabinet meer moet doen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Het hof handhaaft daarmee een spraakmakende uitspraak van de rechtbank, die ruim drie jaar geleden klimaatorganisatie Urgenda in het gelijk stelde. De Nederlandse staat moet de uitstoot van broeikasgassen in 2020 is teruggedrongen hebben met 25 procent ten opzichte van 1990. Het Rijk heeft een 'zorgplicht' om de burgers te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals 'overstromingen, ziektes van de luchtwegen, infectieziektes, droogte, bosbranden, verstoring van de voedsel- en drinkwatervoorziening en de aantasting van ecosystemen.' Het kabinet overweegt 'om principiële redenen' in cassatie te gaan tegen het arrest. Volgens minister Wiebes gaat het om de vraag 'of je vindt dat de rechter het mag overnemen van politici'. Hij doet zijn best maar. Het is een steun in de rug voor de realisatie van de klimaatakkoorden van Parijs 2015. Wat de rechter helaas niet zegt (en het IPCC gisteren ook niet) is dat het huidige kapitalisme, verantwoordelijk voor het uit de hand lopen van het broeikaseffect, ontmantelt moet worden.

 

Vandaag is de wekelijkse oppasdag van Anna; ik heb het rijk alleen. Het is opnieuw overwegend zonnig, een luttele paar graden warmer dan gisteren en eergisteren. Ondertussen zal de tropische storm Leslie morgen ook uitgroeien tot een orkaan. Eind van de week ligt Leslie in de omgeving van de Azoren en Madeira. Hierdoor kan met een zuidenwind extreem warme lucht naar West-Europa worden aangevoerd. Dan kan het bij ons komende zaterdag zelfs tot een recordlate officiële zomerse dag komen. Een officiële zomerse dag (25 graden of meer in De Bilt) op zaterdag 13 oktober zou uniek zijn Tegelijk ontwikkelt zich zuidelijk van Leslie, ter hoogte van West-Afrika, een stormdepressie zich tot de tropische storm Nadine. Voor de westkust van Mexico, dus in de Stille Oceaan, trekt de orkaan Sergio naar het langgerekte schiereiland California.

 

Opvallend nieuws op de valreep: het persbureau AP bericht dat opnieuw een belangrijke, naaste medewerker van de grillige president Trump gaat vertrekken: Nikki Haly, de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties. Haar vertrek is onverwachts; zelfs voor haar directe medewerkers komt het als een complete verrassing. Politieke meningsverschillen, maar welke? Dat krijgen we misschien nog te horen. Ze is trots om in deze regering gediend te hebben, schrijft ze in haar ontslagbrief, 'but I don’t agree with the president on everything'Terug naar boven

Gorinchem (57)

Woensdag 10-10-2018

In de ochtend enige nevel, die snel verdwijnt door de opkomende zon. Opnieuw een warme herfstdag. De bomen op de wal hebben gele bladeren die ze nu snel verliezen. De bladval heet dat. Zaterdag aanstaande kan het meer dan 25 graden worden, een hoogzomers dag. Neemt het aantal zomerse dagen aantoonbaar toe? Inderdaad, het KNMI heeft er een grafiek over (hierboven). Sinds 1930 is het aantal verdubbeld; de huidige warme zomer is geen incident maar onderdeel van een duidelijke trend. Je ziet een duidelijke versnelling vanaf 1990. Volgens de KNMI-klimaatscenario’s kan het aantal zomerse dagen in De Bilt verder toenemen naar 35-60 per jaar. De kans op extreme hitte neemt eveneens toe en dus de kans op absolute hitterecords van 40 graden en meer. Dat is minder leuk. De winters worden alsmaar zachter en natter. En de Elfstedentocht? Ach, de Elfstedentocht...niet het ergste om kwijt te raken.

 

Vandaag is de landfall van orkaan Michael in Florida. Hij zal dan zijn toegenomen tot een categorie 4. Tropische storm Leslie heeft opnieuw orkaankracht gekregen boven het warme oceaanwater en lijkt op de Canarische eilanden af te gaan. Ten westen van de Kaapverden is TS Nadine in kracht toegenomen. In de Pacific trekt TS Sergio nu snel op Baja California af. Midden op de Arabische Zee ligt tropische storm: Luban. Op weg naar de Golf van Aden of Jemen zal hij zich naar verwachting tot orkaan ontwikkelen. In de Golf van Bengalen neemt de TC Titli in kracht toe. Het is de eerste keer sinds het begin van de satellietwaarnemingen in 1979 dat er in de Indische Oceaan twee orkanen tegelijk zijn. Elders zijn momenteel geen orkanen. Volgens klimaatwetenschappers neemt het aantal orkanen niet toe door global warming, maar wel hun kracht (lees hier).

 

Bezorgd voor de toekomst, dat ben ik al jaren - en steeds meer. Charles Bukowski was ook altijd bezorgd, maar anders:

 

ouder en ouder wordend, bezorgd dat

je rijbewijs misschien niet wordt

verlengd, bezorgd dat de katers

langer zullen duren, bezorgd dat je

de leeftijd van 85 niet zult halen,

bezorgd dat de gedichten niet meer

zullen komen.

bezorgd dat je bezorgd bent.

(...)

bezorgd dat je zult vergeten wie

de vijand is.

(...)

bezorgd dat je zult vergeten hoe je moet

lachen.

(...)

bezorgd dat er niets te drinken valt

in de hel.

(...)

en de nacht nooit zal

komen.

 

Uit: 'De vervloeking van Buk' in 'The Last Night of the Earth Poems', 1992, Ned. vert. Lebowski 2014)

Charles Bukowski overleed in 1994. Daarna heeft hij niets meer gezegd.

 

Vanmiddag twee uur college in het Gorcums Museum over de ZERO-beweging in de kunst (1958 - 1966), door Barry Heinrichs van de KLU. Erg leuk. In Nederland heette de beweging de NUL-beweging, met kunstenaars als Armando en Jan Schoonhoven. Ondertussen zet Florida zich schrap voor de aanlanding van Michael.

 

'...CORE OF EXTREMELY DANGEROUS HURRICANE MICHAEL CLOSING IN ON THE COAST OF THE FLORIDA PANHANDLE......LIFE-THREATENING STORM SURGE...HURRICANE FORCE WINDS...AND HEAVY RAINFALL IMMINENT...'

 

meldt het National Hurricane Center (NHC) zojuist. Men meet extreme windsnelheden: 145 mijl/uur, ofwel meer dan 230 km/uur. Terug naar boven

Gorinchem (58)

De bomen op het Eind in herfsttooi.
De bomen op het Eind in herfsttooi.

Donderdag 11-10-2018

Orkaan Michael bereikte gisteravond het Amerikaanse vasteland als categorie 4 orkaan. Michael heeft veel mensen overdonderd. Binnen veertig uur groeide hij uit van een tropische storm tot een zware orkaan. Veel mensen namen niet de wijk naar veiliger oorden. Hij liet een spoor van verwoesting en overstromingen na. In de zuidelijke staten Florida en Georgia zitten bijna een half miljoen huishoudens zonder stroom. Er viel één dode door een omgewaaide boom. Windsnelheden oplopend tot 250 kilometer per uur lieten een spoor van vernieling achter. De orkaan trekt nu afgezwakt tot categorie 1 verder noordoostwaarts over Georgia, richting South Carolina.

 

Wij hadden gisteravond een vergadering van onze Vereniging Van Eigenaren (VVE) bij ons in de kamer. We heetten onze nieuwe mede-bewoners Bart & Urmila de G. welkom en de buren van Datema, de nautische boeken- en kaartenwinkel op de hoek. Een gezellige bijeenkomst waarop ook enkele belangrijke besluiten vielen, onder andere om ons te gaan oriiënteren op de afbouw van de gasaansluitingen en het plaatsen van zonnepanelen op het dak.

 

Opnieuw een wonderlijk zachte nazomerdag. We hebben het druk, eerst sport en boodschappen en daarna gaat onze boot in Numansdorp de wal op. het is er goed weer voor. Daarover morgen, want we zullen waarschijnlijk vrij laat thuis komen. Terug naar boven 

Gorinchem (59)

Dulce hangt in de kraan van Scheepswerf Rexwinkel te Numansdorp.
Dulce hangt in de kraan van Scheepswerf Rexwinkel te Numansdorp.

Vrijdag 12-10-2018

Gisteren reden we na de sport naar Numansdorp. We vonden nauwelijks lekkage aan boord, maar het had dan ook weinig geregend. We rekenden twee maanden liggeld af in de marina en dat hakte er flink in. Om half drie startten we de motor maar dat lukte niet: te weinig spanning in de startaccu. Medewerker Peter van Jachtwerf Rexwinkel kwam met een booster. Dat lukte wel. De oorzaak was ook duidelijk, ik had vergeten de aan/uitknop van de accu uit te zetten. Daardoor schijnt de motor toch geleidelijk de accu leegt te trekken. Stom, vroeger was het vaste prik, gaan leeftijd en vergeten tellen? Enfin, we voeren naar de bunkersteiger om de tank af te vullen voor de winter (voorkomt vocht door condensatie) en daarna het kraangat in. Toen de boot omhoog ging zagen we dat het onderwaterschip tamelijk schoon was (foto hierboven en een andere hier). Verrassend. Waar was de lange draderige aangroei uit Engeland gebleven? Mogelijk de geest gegeven in het zoete water van het Hollands Diep. Met de boot nog boven het kraangat hangend werd alles winterklaar gemaakt: de motor, de generator, de waterleidingen, de toiletten, de wasmachine, het bilgeputje enzovoorts. Laat nu de vorst maar komen! Op de wal is vorst een groter risico dan als de boot 's winters in het water blijft. Maar komen er nog wel strenge winters? Ons land heeft tegenwoordig het klimaat als in een stad als Bordeaux, las ik onlangs.

      Vóór het afspuiten begon lieten we de genua zakken en vouwden hem op om mee naar Gorcum te nemen. dat was flink transpireren in het warme weer, het was eerder weer om nog een keer lekker het water op te gaan. Maar het is goed dat het polyester na twee jaar varen weer eens goed uitdroogt. Op de schroefas en diens bevestiging zaten wel veel zeepokken (foto hier). De offeranodes op de schroef en de schroefas waren aardig aangevreten. De scheepshuid zag er goed uit; geen spoor van osmose. We haalden de laatste lijnen binnen (foto hier) en de fenders. Nostalgische blikken in de kajuit; het duurt weer zeven maanden. Toien de boot op zijn plek stond, sloten we voor een paar dagen de walstroom aan om de startaccu helemaal bij te laden

     Eind van de middag reden we weg en belandden uitgerekend in drukste avondspits van het jaar vanwege vele ongelukken, aldus Rijkswaterstaat. Op grond van de fileberichten maakten we de keus voor de slimste route. We besloten niet langs Rotterdam te rijden, maar door Brabant. Op de Haringvlietbrug was een aanrijding geweest met als gevolg files aan beide kanten, dus pakten we het parallelweggetje erlangs, naar de afrit Willemstad. Ook op de A27 was het hommeles. Er was een botsing van twee vrachtwagens op de Merwedebrug, die ook al in beide richtingen dicht was. Dus verder over de A59 door Brabant rijden was geen optie. We kozen daarom bij Moerdijk voor de A16 noordwaards. Toch zaten we in de file op het laatste stukje A59, maar daarna bleef het verkeer rijden, ook op de A15. In de binnenstad van Gorcum vind je om deze tijd moeilijk een parkeerplaats; het is ook nog koopavond. Tenslotte konden we op de Kalkhaven terecht. De genua lieten we maar achterin liggen. Bij thuiskomst waren we flink moe, de leeftijd eiste zijn tol. Anna maakte snel was lekkere fishburgers, die we opaten bij een aflevering op Netflix van de boeiende serie Outlander.

 

Vandaag weer zo'n verrukkelijke nazomerdag. Bij ons dan. Ik haal het autootje op en parkeer het naast de deur. Met een steekkarretje haal ik de genua op (foto hier) en breng hem naar de kelderberging.

     Orkaannieuws: orkaan Michael heeft veel verwoestingen aangericht aan de Amerikaanse oostkust. Er vielen 12 doden, vooral door vallende bomen. Dat aantal kan nog stijgen als men meer slachtoffers vindt in het spoor van vernieling van de orkaan. Michael is nu weer boven zee. Hurricane Leslie lijkt nu naar de kust van Marokko te trekken. Tropische storm Nadine lijkt uit te blussen. Noodweer trof gisteren Sardinië, waar door zware regenval rivieren buiten hun oevers traden. In de stad Cagliari, die we goed leerden kennen, kwam al het openbare leven tot stilstand. In de Golf van Bengalen richtte de cycloon Titli grote schade aan in India. Vijf mensen kwamen om door vallende bomen en een omgewaaide muur. Er dreigt een tekort aan drinkwater voor een half miljoen mensen, omdat de stroom is uitgevallen. Het wrede gruwelgezicht van de voortgaande opwarming van de aarde.

     Morgen gaan we op en neer naar Friesland, waar de jongste zus van mijn moeder, de laatste van de drie, op sterven ligt. Terug naar boven

Gorinchem (60)

Zaterdag 13-10-2018

We maken ons op voor de lange rit naar Veenwouden, Friesland, op deze vreemd warme, hoogzomerse dag. De temperaturen kunnen vandaag oplopen tot 25 - 27 graden. In 97 jaar is het zo laat in de herfst niet zo warm geweest, aldus Weeronline. Het is tegelijk een dag waarop de orkaan Leslie, intussen afgezwakt tot tropische storm, zich opmaakt om de Atlantische kusten van Spanje en Portugal te gaan teisteren (zie hierboven). Daar verwacht men de komende nacht en zondag stormwinden met Bf 10 - 11, een sterk verhoogde vloed en branding, en zware regenval. De huidige warmte in ons land danken we aan Leslie, die warme lucht uit Marokko naar het noorden slingert. Orkaan Michael blijkt het dorp Mexico Beach in de Amerikaanse staat Florida bijna compleet van de kaart te hebben geveegd. Veel gebouwen in het dorp met 1000 inwoners zijn totaal verwoest of zwaar beschadigd door de harde wind en overstromingen. het dodental van Michael staat ondertussen op 17.

 

Zometeen om half tien zullen we vertrekken voor een triest bezoek aan mijn tante Hinke, de jongste en enige nog levende zus van mijn moeder. Drie zussen en een broer, zij is de laatste. Een generatie sterft uit. Maar haar geest heeft haar al veel eerder verlaten, ze hoeft alleen nog maar te sterven. Naar verwachting komt de dood haar een dezer dagen verlossen. We zullen vandaag laat terug zijn, vandaar dat ik deze post nu vast plaats. Terug naar boven

Gorinchem (61)

Vredige avond over de Lingehaven.
Vredige avond over de Lingehaven.

Zondag 14-10-2018

Het bezoek aan mijn tante in het verpleeghuis in Veenwouden, Friesland. Keep sadness to yourself. De ritten heen en terug verliepen vlot. Ik kan die route naar Friesland wel dromen, zo vaak reed ik hem. Het grootste deel van mijn directe familie woont er en mijn dochter woonde er jaren.

     Gisteravond kleurde de hemel licht rood. Avondrood, mooi weer aan boord. Ik maakte er de foto hierboven van. We kunnen nog een voortzetting verwachten van deze sterk verlate nazomer. De uitzonderlijke warme dagen houden nog even aan en warmterecords worden massaal gebroken. Het is vandaag de warmste 13 oktober ooit gemeten. In De Bilt werd het 26,3 graden en dat is ruim meer dan het vorige record van 23,6 graden. Dat warmterecord stamde uit 1990. Bovendien was het in De Bilt nog nooit zo laat in het jaar zomers warm.

 

Slecht nieuws over klimaatverandering blijft zich ophopen. Na orkaan Michael veroorzaken niog twee (ex-)orkanen grote vernielingen. Leslie laat een ravage achter in Portugal. Bomen en elektriciteitspalen zijn omgewaaid, daken zijn van huizen geblazen en straten zijn overstroomd. Mogelijk zitten honderdduizenden mensen zonder stroom. De storm trekt nu door Spanje. In India geselde de krachtige orkaan Titli de oostkust. Er vielen acht doden in Andhra Pradesh, honderden huizen werden vernield en een half miljoen mensen is verstoken van electriciteit. Daardoor werken pompen niet en is er een ernstig tekort aan drinkwater.

     Alsof het niet op kan.

     Alsof het steeds erger moet worden.

     De NRC publiceert een verontrustend artikel over het vergeten broeikasgas methaan in de sloten in Nederland. Anaerobe bacterieën broeien en bubbelen methaan uit in de modder van de talloze ondiepe sloten in ons land. Methaan is een veel krachtiger broeikasgas dan CO2. Onze uitstoot wordt maar liefst 15 procent hoger als de sloten meegeteld worden. Het broeikaseffect van methaan 30 keer groter is dan van koolstofdioxide. De afwatering van mest (voedingstoffen) uit de weilanden en akkers naar de sloten geeft een boost aan de uitstoot. 'Maar de sloten, totaal 330.000 kilometer in lengte, worden nu niet meegenomen in de jaarlijkse Nederlandse rapportage over de uitstoot van broeikasgassen.'

 

Vandaag wordt het 24 graden. In de stad is het druk. Op de Langendijk staan tientallen rekken met kleding. Mensen schuifelen erlangs in zomerkleren. Het heeft iets beangstigends om iedereen zo vrolijk en zorgeloos te zien genieten van ongewoon hoge temperaturen in het najaar. Ook naast ons huis drommen mensen achter elkaar over de sluis heen. Er liggen veel jachten van passanten in de haven. Mannen zitten met ontbloot bovenlijf met een biertje in de zon, alsof er niets vreemds aan de hand is. Ben ik de enige die er iets ongerijmds in ziet? Alsof de wereld nog een keer mag genieten van zijn oude staat van evenwicht, een evenwicht dat in de komende jaren met veel misbaar en ellende in elkaar zal storten.

     Morgen zal de temperatuur opnieuw oplopen naar 22 tot 25 graden. Ook dinsdag is het nog warm, zo'n 21 tot 25 graden met veel zon, daarna wordt het iets koeler maar niog steeds te warm voor deze tijd van het jaar. We krijgen bezoek van Tessa en Vajèn, en van Barbara & Michel. Ze zijn allemaal van huis komen lopen. Terug naar boven

Gorinchem (62)

De luchtkwaliteit in Nederland voor N2O en fijnstof. Het wordt beter, maar niet genoeg (bron: De Volkskrant, 22-08-2017)
De luchtkwaliteit in Nederland voor N2O en fijnstof. Het wordt beter, maar niet genoeg (bron: De Volkskrant, 22-08-2017)

Maandag 15-10-2018

Gorcum hoort bij de 8% gemeenten van Nederland met de meeste luchtvervuiling. Ik schreef er een paar keer eerder over. Meer fijnstof en meer roet van vuile diesels dan elders. Bovendien zorgen auto's voor bijna 20% van de CO2-uitstoot. Iedere Gorcummer in de binnenstad rookt dagelijks het equivalent van 9 sigaretten op. Over de longen. Maar helaas, ook het nieuwe college van B&W pakt het niet aan, vrees ik. Goede bedoelingen zijn er wel. Ik stelde op Facebook een vraag erover aan een van de voormannen van coalitiepartij Democraten Gorinchem ('Minder politiek, méér doen'), Kees van Willigen. Die 'pakte de handschoen op' en antwoordde helaas rijkelijk vaag: 'De fiets is het aangewezen vervoermiddel in Gorkum en dat draagt Democraten Gorinchem nadrukkelijk uit. In het beleid is dit ook onze leidraad. Een beter milieu start bij jezelf dus wacht niet op de overheid!' Mooie woorden maar niks concreets over het weren van vuile diesels, zoals in steeds meer andere steden. Misschien mag het niet van de autominnende coalitiepartij Stadsbelangen. In het Programma 2018 van de Democraten wordt fijnstof slechts even genoemd: 'Aanpak van fijnstof verdient aandacht bij nieuwe bouwprojecten'. Geen woord over het weren van vervuilende diesels. 

     Een paar jaar geleden leek het niet zo erg met de luchtkwaliteit. 'Lucht steeds schoner in de Arkelstad', schreef AD/Rivierenland in april 2017. Maar dat ligt toch anders. Wetenschappers luiden de noodbel. De huidige luchtkwaliteitsnorm voor fijnstof en stikstofdioxide blijkt te zorgen voor grote gezondheidsrisico’s. 'Met deze norm accepteert de overheid veel meer ziekte- en sterfgevallen door deze stoffen dan door andere stoffen'zegt campagneleider Anne Knol van Milieudefensie. Ze spreekt van 'fopnormen die nergens op slaan'. Het RIVM stelde al eerder dit jaar vast dat in Nederland jaarlijks duizenden mensen overlijden door luchtvervuiling. Hetzelfde AD bericht vandaag dat naar de mening van Milieudefensie de overheid veel te soepel is met de normering voor schadelijke fijnstof. 'Een strengere norm kan jaarlijks duizenden vroegtijdige doden en chronisch zieken schelen.' Liefst 170 longartsen drongen eind vorig jaar al aan op strengere eisen ten aanzien van de uitstoot (ook in het AD). Maakt dat indruk? Al vele tientallen jaren waarschuwen alle longartsen tegen het roken, maar toch rookt nog 30% van de mensen. Enfin, we wachten even af; wie weet pakt politicus Kees de handschoen alsnog op.

 

Tamelijk moedeloos verzamel ik nieuwsfeiten, die steeds duidelijke de effecten van de groeiende opwarming laten zien. Een greep. Opeens signaleren mensen overal in huis lieveheersbeestjes. 'Normaal kruipen ze vanaf september in hoekjes en spleten om daar te overwinteren, maar door de warmte van de afgelopen dagen zijn ze weer actief geworden', zegt een bioloog. Veelvuldig verschijnen berichten over een late geboortegolf van jonge eendjes, over magnolia's en andere planten die weer gaan bloeien, en dergelijke. Bij overstromingen door noodweer in het zuiden van Frankrijk zijn zeker zes doden gevallen. De oorzaak? Volgens meteorologen is de Middellandse Zee dit jaar uitzonderlijk warm. Nooit eerder stond het water in de grote rivieren van ons land zo laag.

     Zelfs Trump lijkt in de gaten te hebben dat er iets niet klopt. In het TV-programma '60 Minutes' zei hij: 'Ik denk wel dat er iets aan het gebeuren is, er verandert iets en het zal ook wel weer terug veranderen. Ik denk niet dat het een hoax is, ik denk dat er waarschijnlijk een verschil is, maar ik weet niet of dat door mensen in gang is gezet.' Het komt dus vanzelf weer goed, we hoeven niks te doen, want het komt niet door ons.

 

Vandaag is het opnieuw ongewoon warm. We sporten 's ochtends, Anna gaat naar de kapper (héél klein stukje eraf) en doet erna boodschappen, en past de rest van de middag ook nog op Lina-Mea. Er wordt opnieuw een warmterecord gebroken. Niet eerder was er zo laat in het najaar een aaneengesloten reeks van vijf of meer warme dagen. Terug naar boven

Gorinchem (63)

Mannen van de groendienst halen de bakken met geraniums op de sluis leeg.
Mannen van de groendienst halen de bakken met geraniums op de sluis leeg.

Dinsdag 16-10-2018

Weer een nazomerse dag, weer een record. Het wordt in ons land liefst 22 tot 26 graden. De Bilt telt deze herfst tot nu toe dertien mooi-weerdagen tegen zes normaal. Meer dan een verdubbeling. Tot aan het weekeinde blijft het warm en droog, zij het met iets lagere temperaturen. Bij de zware regens in Zuid-Frankrijk vielen tot nu toe 12 doden bij overstromingen. Dergelijke regenstormen komen daar in de herfst vaker voor, maar lijken nu vergergert door het recordwarme water van de Middellandse zee. Bij Callantsoog ontdekte een amateur-duiker een achtarmige octopusNaturalis (het nationaal onderzoeksinstituut op het gebied van biodiversiteit) zegt dat nooit eerder een kleine achtarmige octopus levend werd gespot in de Noordzee. Is dat ook opwarming? Mogelijk, want het diertje leeft normaliter in warmere, subtropische wateren, maar kan in alle wereldzeeën en oceanen voorkomen. Op veerponten in de IJssel en de Lek (Culemborg) mogen geen vrachtwagens meer mee. De waterstand is te laag. In 2020 komt er een grote klimaattop in Nederland, die vergelijkbaar moet zijn met die in Parijs in 2015.

 

Anna heeft haar vaste oppasdag. Buiten zijn mannen van de groendienst langs de haven en de sluis bezig de bakken met (bijna) uitgebloeide geraniums op te ruimen (foto hierboven). Vanmiddag zetten ze er winterharde violen voor in de plaats. Is winterhard nog nodig? Wie het weet mag het zeggen, misschien heeft het niks met temperatuur te maken maar met daglengte.

     Ik lees verder in  de dikke bundel 'The Last Night of the Earth Poems' (1992, Ned. vert. Lebowski, 2014) van de Amerikaanse dichter/zuiper Charles Bukowski. aandoenlijk en topzwaar van zelfbeklag.

 

niet schrijven is niet goed

maar proberen te schrijven

als je het niet kunt is

erger.

 

(pagina 195)

 

Teveel soms, moet ik bekennen.  Bukowski was meer dan elf jaar postbode, waar je ook niet vrolijk van wordt (hoewel je wel buiten bent). Later onderhield zijn uitgever hem. Hij overleed niet door de drank, maar stierf aan leukemie. Pechvogel. Als je hem leest is het soms alsof je naast hem zit:

 

weer een late zomeravond

weer een vel papier in deze machine,

meer insecten, meer sigaretten op

deze plek, in deze tijd, hoera hoera, verdwaald

in de weerzinwekkende stroom van dagen

de luidspreker in de radio vibreert, trilt

terwijl de componist tegen me aanzwelt, die

klootzak is goed

zo dapper ondanks zijn beperkingen

terwijl de katten wachten onder de jenever-

struiken en ik meer wijn, meer wijn,

meer wijn inschenk.

 

(pagine 239)

 

Er volgt een rustige middag (voor mij). Geen wijn. Een wandeling door de stad. Aanschaf van een nieuw batterijtje voor de barograaf, die ik van boord heb meegenomen. Vanavond zijn we in Utrecht, waar in Tivoli/Vredenburg de manifestatie van Nederlandse musea History in Concert plaats heeft. Die wordt georganiseerd door evenementenbureau Buro Extra van mijn dochter Floor.  Terug naar boven

Gorinchem (64)

Uit de Eurobarometer 2018.
Uit de Eurobarometer 2018.

Woensdag 17-10-2018

Het staatje hierboven is het overdenken waard. Te zien zijn de resultaten van peilingen over het EU-lidmaatschap in alle lidstaten. Allereerst is het verrassend positief: 66% van alle ondervraagden wil in de Unie blijven, slechts 16% zou voor het verlaten van de EU stemmen. In Nederland is zelfs 80% vóór. Een tweede verrasing is dat de dissidente Polen en Hongaren toch wel in meerderheid in de Unie willen blijven: resp. 75 en 61%. Tot zover het goede nieuws. Het onderzoek - de Eurobarometer - wordt jaarlijks verricht in opdracht van het europarlement. Het rapport over 2018 staat hier.

     Uitermate zorgelijk is natuurlijk dat Italië op de laatste plaats staat, samen met Tsjechië en Kroatië. In elk geval zijn er in laatstgenoemde twee landen nog (kleine) meerderheden vóór, in Italië is dat slechts 44%, alhoewel die meerderheid in Tsjechië (47%) ook niet stevig is. Italië was nota bene na de Tweede Wereldoorlog een van de oorspronkelijke oprichters van de Europese Gemeenschap. Het toont hoe diep het land bezig is weg te zinken in zelfzuchtig rechts-populistisch cynisme. De regering van de halve fascist Salvini en Luigi Di Maio van de protestpartij Vijfsterrenbeweging ligt op een gevaarlijke ramkoers. In de begroting 2019 schofferen ze de Unie en geven geld uit als water, geld dat er niet is in een land met een staatsschuld van 130% en die volledig in strijd is met Europese afspraken en het Stabiliteitspact. Een volgende, zeer diepe crisis dreigt in Europa. Anders dan Griekenland is Italië too big to fail. De rente op Italiaanse staatsleningen begint op te lopen en is dit jaar al verdubbeld. Maar het land is eenvoudig te groot voor Europa om te redden. Het gevolg is ondermeer dat de waarde van de euro sterk zal teruglopen en dus zullen alle Europeanen getroffen worden.

     Volgens adjunct-hoofdredacteur Pieter Klok in De Volkskrant zal het voorlopig nog wel meevallen. Het Stabiliteitspact werd immers in het verleden zonder veel problemen ook geschonden door Frankrijk en Duitsland. Boetes werden nooit gegeven, dus waarom dit keer wel? Tja. Het laat zien hoe zwak de EU in feite is - ondanks al die positiviteit in de Eurobarometer 2018. En hoe lang duurt 'voorlopig'? De geleidelijk afbouw van het opkoopprogramma voor staatsobligaties door de ECB zal geldlenen steeds duurder maken voor de Italianen. Op de langere termijn houden ze dat niet vol.

 

Salvini is overigens een kwalijke figuur. Hij wordt geheel in deze tijd paasend gesteund door agressieve online knokploegen, een trollenleger dat hij zelf schijnt aan te sturen. Lees hier.

 

De manifestatie History in Concert, een presentatie van talrijke musea in Nederland, was gisteravond leuk. Het was een avond met  geschiedenis, muziek en gesprekken onder leiding van Matthijs van Nieuwkerk, rond de Canon van Nederland uit 2006. De zaal zat vol. De organisatie was bij Buro Extra van mijn dochter Floor. Knap hoe zij en haar collega het voor elkaar hebben gekregen! In de wandelgangen hadden musea uit het hele land kramen met presentaties opgesteld. De gebeurtenissen op het podium waren niet altijd even verstaanbaar, want veel te luid. Op een of andere manier hoort dat erbij vandaag de dag, of ligt het aan ons? De hoogleraar Herman Pleij, frequente gast en spraakwaterval in DWDD, was weer niet te stoppen. We kwamen enige bekenden tegen, mensen die ik sinds de jaren 70 niet meer had gezien. We bleven echter niet na de pauze, want Anna had een slechte nacht gehad en was erg moe. Om half twaalf waren we thuis.

 

Vandaag na een mistige ochtend de laatste warme dag in een recordreeks van acht warme oktoberdagen. Het aantal warme dagen in 2018 was 132 tegen normaal 85. Het oude record dateert ook van deze eeuw: 116 in 2003. Het aantal dodelijke slachtoffers van orkaan Michaël staat nu op 27; er zijn echter nog honderden mensen vermist.

     Anna heeft een redelijk goede nacht. Vanmorgen doe ik boodschappen en vanmiddag is het derde KLU-college Moderne Kunst II, over de Nieuwe Wilden. De docent was geïnteresseerd in de catalogus van de Kunstmanifestatie BRAIN/Internal Affairs, die we in 1992 organiseerden in de oudbouw van het Beatrixziekenhuis, voordat het gebouw gesloopt werd. Van die catalogus, de Encyclopedie van het AHHA-effect, had ik er nog een paar liggen, dus kreeg hij er een. Een collectors item; ik zag dat hij voor 45 euro aangeboden wordt bij Boekwinkeltjes.nl.  Aan die manifestatie deden ook enige Nieuwe Wilden mee, zoals Marlene DumasTerug naar boven

Gorinchem (65)

Jan Knap, Untitled, 2015, 25 x 33 cm, oil on canvas
Jan Knap, Untitled, 2015, 25 x 33 cm, oil on canvas

Donderdag 18-10-2018

Een vredig tafereeltje hierboven. Het is geschilderd in een tamelijk naïeve stijl. Als je goed kijkt zie je dat het Maria met kind voorstelt. Ze zitten in een boomgaard met knalrode appels aan de takken. Een rare moeder, de vrouw houdt de baby zo'n knalrode appel voor. Twee engelen met heel kleine vleugeltjes komen het kind vereren. Rechts aan de rand staat een erg jonge herder met zijn staf; de schapen van de kudde liggen in het rond, en verder zijn er een hond (met bot), een ezel en...konijntjes aanwezig. Ach, hoe schattig. In de verte nog meer konijntjes en nog verder een tweede ezel. Toch is er iets vreemds in de afbeelding, haast alsof het een parodie is op het verhaal van de geboorte van Jezus. Maar als het een parodie is, dan is het geen wrede parodie, er is voor mijn gevoel geen spoor van cynisme, maar er klopt iets niet. Misschien beeldt het wel de naïviteit uit van religie zelf in een verloren wereld van vrede en sereenheid. Of een wereld die nooit bestond, want eenieder kent de intolerantie en de wrede geschiedenis van eigenlijk alle geloven.

     De kunstenaar is een Tsjechisch/Duitse schilder: Jan Knap (1949). Hij kwam gisteren aan bod in mijn KLU-cursus Moderne Kunst. Hij maakte deel uit van de schildersgroep Gruppe Normal, een collectief dat eind jaren 70 werd opgericht door ex-studenten van de kunstacademie van Düsseldorf. Ze waren leerlingen van Joseph Beuys en Gerhard Richter. De groep zette zich af tegen de heersende abstracte richtingen en wilde 'begrijpelijk' schilderen. Oordeel zelf. Knap maakte veel van dit soort vervreemdende schilderijen zoals het bovenstaande. Hier vind je er een aantal.

     In de jaren 80 werd Knap in Rome opgeleid tot priester. Een merkwaardige priester, want hij zou later trouwen met een non uit een klooster. Samen zouden ze 13 kinderen krijgen. Misschien hebben die ook allemaal van die kleine engelenvleugeltjes.

 

Gisteren is de narrow boat aangekomen, al jaren de vaste overwinteraar in de Lingehaven. Vanmorgen is het bewolkt maar niet mistig als gisteren. Het wordt een dag van zon en wolken met wat lagere temperatuur dan de voirige dagen. Toch nog steeds te warm voor deze tijd van het jaar. Normaal is 13 - 14 graden, vandaag wordt het zeker 17 - 18. Fenomenen van opwarming: in Japan bloeien de kersenbloesems altijd in de lente. Ieder jaar een nationale gebeurtenis. Nu bloeien ze voor het eerst op grote schaal in de herfst.

     Anna had geen beste nacht, dus ik ga alleen sporten. Ze slaapt uit en gelukkig knapt ze genoeg op voor het geplande bezoek van vanmiddag aan onze vrienden Herman & Marjan U. in 's Hertogenbosch. We gaan een rondvaart door de stad maken op het riviertje De Binnendieze. Terug naar boven

Gorinchem (66)

Met Herman & Marjan U. in de binnenstad van 's Hertogenbosch, boven het riviertje de Binnendieze.
Met Herman & Marjan U. in de binnenstad van 's Hertogenbosch, boven het riviertje de Binnendieze.

Vrijdag 19-10-2018

Met een rondvaartbootje varen over de Binnendieze is een spectaculaire ervaring. Je vaart grotendeels onder de Bossche binnenstad door. Het lijkt op een rondvaart door Dordrecht, maar die in 's Hertogenbosch is veel langer, smaller en middeleeuwser, als het ware. We deden het gisteren met Herman & Marjan U. (foto hierboven en een andere hier). Erg de moeite waard! De tocht in een fluisterstil electrisch bootje door de catacomben van de stad duurde ruim een uur. Het bootje bracht ons langs vele oude muren, overkluizingen, oude huizen, vaak over het riviertje gebouwd, met talrijke bochten en onderdoorgangen. Een ware doolhof. Er was veel te zien: bloeiende plantjes op de oude muren, nesten voor vleermuizen, vreemde objecten en dieren, beelden van objecten uit schilderijen van Jeroen Bosch (2 foto's hier). We genoten van alles wat er te zien was, mede door de zeer spraakzame gids/schipper. Te bedenken dat men nog in de jaren 60 dit unieke netwerk van beken en stromen door de stad had willen dempen voor meer parkeerplaatsen in de stad. In dezelfde tijd protesteerde men ook in Gorcum tegen dergelijk plannen, namelijk om de Lingehaven te dempen. Allemaal op tijd gered. Daarna genoten we een zeer gezellig en smakelijk diner in restaurant De Zevenden Hemel in de Korte Putstraat. Het was al laat  toen we naar huis reden, een omweg door de Bommelerwaard omdat er werkzaamheden waren op de A2. Onderweg zagen we de schitterende conjunctie van de maan met schuin rechts er onder de planeet Mars.

 

De ochtend brengt opnieuw zon, maar het is meteen flink kouder. Het is de verjaardag van mijn dochter Floor. Ze wordt 40. Komende maand geeft ze een groot feest; je wordt maar één keer veertig. Anna gaat vanmorgen op bezoek bij haar jeugdvriendin Jannie. 's Middags doen we samen boodschappen in de stad. Fleurig weer met een vrolijk zonnetje.

 

Vorige maand zouden de Haringvlietsluizen op een kier opengaan. Het zogenaamde kierbesluit. Maar Rijkswaterstaat stelt het uit. De waterstanden in de grote rivieren zijn te laag. Het zoute zeewater zou daardoor stroomopwaarts te ver binnendringen en de drinkwaterwinning in gevaar brengen, dus eerst moet er veel regen vallen om het water weer op peil brengen. Dat zit er voorlopig niet in. Terug naar boven

Gorinchem (67)

De narrowboat, vaste overwinteraar, kwam van de week weer tegenover ons liggen.
De narrowboat, vaste overwinteraar, kwam van de week weer tegenover ons liggen.

Zaterdag 20-10-2018

Na weken van ontkenning en gedraai is nu een bevestiging van de Saudische overheid dat de kritische journalist Jamal Kashoggi in het consulaat in Istanbul is gedood. Een soort doodseskader was er speciaal uit Riyadh voor afgereisd. Namen en gezichten van vier verdachten, lijfwachten uit het gevolg van kroonprins Mohammed bin Salman. De details zijn gruwelijk: marteling, afgehakte vingers, een beenzaag, een patholoog-anatoom die zijn medeslagers aanried naar muziek te luisteren tijdens het werk. Nu zeggen de Saudi's: 'Uit het eerste onderzoek blijkt dat een gesprek met staatsburger Jamal Khashoggi in het consulaat niet verliep zoals bedoeld. Het resulteerde in een gevecht tussen burger Jamal Khashoggi, dat tot zijn dood leidde en pogingen om de waarheid te verdoezelen.' Niemand gelooft er ook maar een zak van, behalve Trump. Hij is blij met de verklaring. 'Ik wil dit liever niet vergelden door 110 miljard aan werk te schrappen. Dat zijn 600.000 banen', stelde Trump. 'Bovendien hebben we Saudi-Arabië nodig als tegenwicht voor Iran.' De wapenleveranties ter waarde van 110 miljard moeten doorgaan. Zo komt de Saudische kroonprins weg met een schofterige moord.

 

Een zonnige ochtend met weinig bewolking, dankzij het volgende hogedrukgebied boven ons land, de zoveelste in een lange reeks over een ongekend lange zomer. Met ruim 2000 uren zon is 2018 al het op twee na het meest zonnige jaar. Met nog bijna 2,5 maanden te gaan zal het vrijwel zeker de tweede plaats overnemen van 1959 (1956 zonneuren), en dicht eindigen bij nummer 1: 2003 met 2100.

     Boodschap in de stad gedaan. Bij De Mandarijn het postume boek van Stephen Hawking aangeschaft, 'De antwoorden op grote vragen' (Spectrum, 2018). Jammer van die titel. Zal wel door een uitgever bedacht zijn. Zelfs Hawking wist dat we de antwoorden op de grote vragen niet kennen. Straks naar Arkel, waar aan de muur van het station het gedicht 'De Reiskameraad' van Ida Gerhardt wordt onthuld (kijk hier voor meer informatie). Vanavond komen Rommert & Loïs bij ons eten. Terug maar boven