www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/1 Winter in Gorinchem

Lingesluis met op de hoek ons huis, circa 1973. R. Becht.
Lingesluis met op de hoek ons huis, circa 1973. R. Becht.

Direct naar

het laatste

verslag

 

De eerste drie donkere maanden van het nieuwe jaar: ik zie er altijd tegenop. Ze duren zó lang! De overige maanden in het jaar vliegen altijd voorbij, zeker als we met de boot weg zijn, maar die eerste wintermaanden duren eindeloos. Enfin, het is niet anders en ze komen wel om.

 

Het schilderij hierboven toont het huis waarin we wonen. Het is van voor de grondige verbouwing van 1991, maar je ziet dat de contouren en de opzet van beide panden intact is gelaten. Het schilderij zou uit 1973 zijn, van de hand van R. Becht, een schilder van wie ik niets afweet en die ik ook niet op internet vindt. 

Gorinchem (138)

Vuurwerk op en boven het Eind na middernacht.
Vuurwerk op en boven het Eind na middernacht.

Dinsdag 01-01-2019, Nieuwjaarsdag

Om tien uur ploppen we een fles champagne open. Met kerstmis van Floor gekregen. Bubbels en oliebollen. Oudjaarsavond voor de televisie. De show van M-M. Huijbregts is niet om aan te zien. We belanden op NPO 3 in een megaconcert van het Nederlandse lied. Wuivend publiek bij een bibberende Rob de Nijs. Parkinson, denken we, de zanger werd dezer dagen 76. Op andere netten is ook al niks te vinden. Toch wordt het 12 uur, we omhelsen elkaar en kussen. Klinken op een gelukkig en gezond 2019. Daarna schuiven we de gordijnen open om naar het vuurwerk te kijken. Op het Eind blijft het redelijk rustig (foto hierboven). het is bewolkt maar droog. Niks te zien van de Boötiden. Er staat een vuurkorf te branden bij het terras van de 3e Waterkering. Die wordt gebruikt door enige mannen om vuurpijlen aan te steken. Maar verderop, boven de huizen, flikkert licht als bij een onweer. De buitenwijken van de stad, vermoeden we. Men gaat zich te buiten in de buitenwijken. Opeens is er een enorme knal of beter, een bomexplosie die het raam doet trillen alsof er ergens een gewapend conflict uitbreekt. Een explosie van een kaliber dat welhaast een heel huizenblok in puin kan doen storten. Syrië ligt om de hoek. De ironie is dat juist nu een groepje gesluierde moslima's op het Eind met hun mobieltjes foto's maakt van de lieden bij de vuurkorf. We hebben geen behoefte op straat te gaan kijken en toasten met de buren. Die zijn overigens ook binnen gebleven.

     De eerste die me belt om nieuwjaar te wensen is Bas, vlak na 12 uur. Hij viert het bij vrienden in Den Haag. Een halfuur later belt Rommert. Hij en Loïs vieren het in hun nieuwe huis in Utrecht. Heel veel krachtig knalvuurwerk, daar in Zuilen, zegt hij. Om kwart over één gaat Anna slapen. Op de televisie verzeil ik met de Toppers weer in het Nederlandse lied. Elders wordt M-M. Huijbregts herhaald. Weer elders is een potpourri van hits uit de jaren 70. Mariska Veres, Golden Earring, enz. Om twee uur houd ik het voor gezien.

 

Motregen bij het opstaan. Onze kanarie heeft het allemaal overleefd. Deze jaarwisseling kostte vier mensen het leven, zien we op het nieuws. In Breda zijn twee kinderen gewond geraakt door zwaar vuurwerk. Het dorp Scheveningen vloog bijna in brand door de vonkenregen van een vreugdevuur van een gigantische stapel pellets op het strand, aangewakkerd door harde wind van zee. De straten, tuinen en daken zijn liggen nu bezaaid met zwarte troep van natte roet en verbrande houtskoolschilfers. Hier en daar staan verbrande fietsen. Naar de schuldige wordt gezocht, want welke dwaas heeft dit goedgekeurd? Hier in onze stad waren er veel containerbranden, waarvoor de brandweer moest uitrukken. Er waren in het hele land meer incidenten en branden dan in voorgaande jaren, bijna de helft meer. Deze jaarwisseling is er in ons land voor 70 miljoen euro vuurwerk weggeknald, twee miljoen meer dan vorig jaar. Daarnaast veroorzaakt vuurwerk ieder jaar voor miljoenen euro's schade. Streeds meer mensen willen een verbod, volgens mij is het onderhand zelfs een meerderheid van de mensen in Nederland. Medici, gemeenten, hulpdiensten en politie dringen er al allang op aan. De OVV, de Onderzoeksraad voor Veiligheid,  adviseerde eind vorig jaar om vuurpijlen en knalvuurwerk voor consumenten te verbieden "om letsel te voorkomen, omdat het grote overlast veroorzaakt en uitnodigt tot roekeloos gedrag". Het aantal voorstanders van vuurwerk is geslonken tot een kleine minderheid. Straks zijn alleen de gele hesjes nog over; die houden immers zo van tradities.

 

Na het middaguur is het droog. Bij de koffie eten we een oliebol en een appelbeignet. Anna houdt ook van tradities en kijkt naar het nieuwjaarsconcert. Ik worstel me weer door tien bladzijden Frank Close. In de feestdagen ben ik een kilo aangekomen van alle spijs en drank. Die kilo moet er snel weer af, maar vandaag nog niet. Straks komen de dochters van Anna met hun aanhang nieuwjaar zeggen.

     Onderwijl vloog vanmorgen om half zeven (NL-tijd) de ruintesonde New Horizons langs de ijsdwerg Ultima Thule, ver aan de rand van het zonnestelsel. Vanwege de enorme afstand doen de eerste foto's er 6 uur over om ons te bereiken. Dat zal aan het eind van de middag zijn. Terug naar boven

Gorinchem (139)

Beeldmateriaal van de NASA over de ijsdwerg Ultima Thule. Linkse foto van de nadering, rechts een artist's image.
Beeldmateriaal van de NASA over de ijsdwerg Ultima Thule. Linkse foto van de nadering, rechts een artist's image.

Woensdag 02-01-2019

Ruimtesonde New Horizons heeft in de nieuwjaarsnacht met succes zijn verkenningsvlucht langs Ultima Thule gemaakt. De ijsdwerg was toen op 6,5 miljard kilometer afstand. Dat is ver voorbij de dwergplaneet Pluto, in de Kuipergordel. De scheervlucht vond om 6.33 Nederlandse tijd plaats op een afstand van 3500 kilometer van het ijzige hemellichaam. Hierboven staat een van de eerste foto's, nog onscherp, van de tweelobbige structuur van het object. Het lijkt op een bowling pin. Ernaast staat een schematische weergave; de pijl laat de draaiingas zien. Betere foto's zijn onderweg. Ik zit er vandaag op te wachten, maar ze doen er ruim 6 uur over om de aarde te bereiken.

     In dezelfde nacht, maar dan eerder, om 20.43 Nederlandse tijd, werd de ruimtesonde OSIRIS-REx in een nauwe baan rond de kleine planetoïde Bennu gebracht. Bennu is maar 500 meter in doorsnede en de sonde draait er nu op een afstand van 1,5 kilometer omheen. De komende tijd zal de sonde het oppervlak in kaart brengen, om een plek uit te zoeken voor een landing in 2020 om bodemmonsters te vergaren. Die gaan mee terug naar de aarde. Dan is het 2023.

 

noaa shutdown redirect

 

Een merkwaardig gevolg van de shutdown van de Amerikaanse overheid is dat er niemand aanwezig is om de maandelijkse satellietgegevens van NOAA CLASS over de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer door te geven. Zie hierboven. Geen grafiek zoals iedere maand, dus, maar Roy Spencer, de klimaatscepticus die ieder keer de grafiek samenstelt, denkt een andere manier te hebben gevonden om eraan te komen. Dat zou in de loop van vandaag al kunnen.

 

De zoveelste grijze, tamelijk zachte dag brengt wat natte aanslag in de morgen. Ik verdiep me opnieuw in Frank Close zijn 'The Infinity Puzzle', (Oxford Univ. Press, 2013) om mijn dagelijkse tien bladzijden door te worstelen. Het gaat vandaag om een glimp van begrip te grijpen van de manier waarop deeltjes massa krijgen, zelfs als ze geen massa hebben zoals het foton. Allemaal vooruitlopend op de theorie van het Higgs-mechanisme, zoals het later genoemd werd. Maar dat kun je nét denken: de geliefde beslist dat de kerstspullen opgeruimd moeten worden. Dat gaat met zoveel misbaar gepaard dat ik niet verder kom dan vijf bladzijden en geen enkele flinter van begrip verwerf. Dan kan ik net zo goed mee opruimen. Ach, het is wel gezellig en met een uurtje zijn we klaar.

 

In de middag is het overwegend droog en ruim zes graden. Ik knok me door de resterende vijf bladzijden van Frank Close en zie om kwart voor vier dat Roy Spencer er inmiddels toch in is geslaagd vanuit een andere bron zijn grefiek te updaten. Morgen zal ik hem afbeelden. Terug naar boven

Gorinchem (140)

Donderdag 03-01-2019

Nauwelijks vertraagd door Trumps' shutdown is-ie er dan: de maandelijkse update van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer, over de maand december 2018. Opnieuw een plus van 0,25 graden Celsius ten opzichte van het gemiddelde over 1981 - 2010. Hoe zit het eigenlijk met de El Niño die zich een maand geleden leek te ontwikkelen? Ik berichtte er hier over op 10-11-2018. Toen gaf de ENSO Evolution Staus van de NOAA een kans van 70 - 75%. De laatste prognose, nét voor de shutdown, is van 31-12-2018 (zie hier) en geeft een kans van ongeveer 90%. 'El Niño is expected to form and continue through the Northern Hemisphere winter 2018-19 (~90% chance) and through spring (~60% chance).' National Geographic noteert op 6 december jl. dat - versterkt door een nieuwe El Niño - '2019 may be the hottest year in recorded human history.' 

 

Vandaag geen sport. Anna had een bar slechte nacht. Bijna niet geslapen van een hoofdpijn die niet weg te krijgen was. Ze blijft wat langer in bed vanmorgen. Het is een aardige dag, wat frisser dan gisteren en met nu en dan zonnige periodes. Na het middaguur doen we samen de boodschappen bij de Coöp in de Westwagenstraat. Morgenochtend gaan we wel sporten.

     Het grootste deel van de dag weer bezig met Frank Close. Het verbreken van een verborgen symmetrie. Het Higgs-mechanisme. Dat was in 1964. Pas in 2012 werd het Higgs-deeltje bij CERN gevonden. Ik ben twintig bladzijden gevorderd. Terug naar boven

Gorinchem (141)

Vrijdag 04-01-2019

Gisteren publiceerde het KNMI de update van de warmste jaren in Nederland vanaf 1901. 2018 is met een gemiddelde temperatuur van 11,3 graden Celsius geëindigd op de tweede plaats, achter 2014 (11,7). Duidelijk is dat de hoogste acht jaren allemaal in deze eeuw vallen.

     Voor de UAH-satellietmetingen is er ook zo'n (voorlopig) overzicht, gemaakt op 20 december jl. door klimaatscepticus Roy Spencer (zie hierboven). Daar eindigt 2018 wereldwijd op de zesde plaats. Alle tien warmste jaren zijn uit deze eeuw, met uitzondering van 1998, het jaar met een zware El Niño. Spencer ontkent de opwarming niet en ook niet dat die manmade is. Dat geldt niet voor een aantal lokale klimaatontkenners, zoals emeritus-hoogleraar Guus Berkhout, lid van de Koninklijke Academie van Wetenschappen (KNAW). In de Elsevier van 13 oktober jl. schreef hij met collega-emeritus Dick Thoenes (chemicus) een artikel met als kop: '‘Bekijk opwarming positief. Weg met doemscenario’s’'. Hier kun je leren hoe je feiten kunt wegmoffelen, verdraaien en selectief weergeven. Wie een kritische bespreking van het artikel wil lezen, verwijs ik naar deze post op de website Klimaatverandering en naar de brief die acht echte klimaatwetenschappers in november jl. als reactie in Elsevier publiceerden.

     Ik kan er af en toe niet bij hoezeer mensen met behulp van drogredeneringen in staat zijn hun ogen te sluiten voor de ophanden zijnde klimaatkatastrofe. Veel van die ontkenners houden glashard vol dat tienduizenden klimaatwetenschappers decennia geleden hebben afgesproken om collectief te gaan liegen tegen de wereld. En te blijven liegen. En dat ze al die alarmerende berichten recent verzonnen hebben om maar meer geld voor hun onderzoek te krijgen. De waarschuwingen voor een klimaatramp zijn werkelijk niet van vandaag of gisteren. In zijn State of the Union-toespraak voor beide huizen van het Amerikaanse Congres zei president Lyndon B. Johnson al meer dan 50 jaar geleden, dus in 1965: 'This generation has altered the composition of the atmosphere on a global scale through...a steady increase in carbon dioxide from the burning of fossil fuels.' Zolang is het al bekend! Ik was 18 en het is me toen nooit opgevallen. Twee jaar later demonstreerde ik in Utrecht tegen zijn Vietnamoorlog en hing de tekst 'Johnson moordenaar!' op het raam van mijn studentenkamer. Maar met het klimaat zat hij dus goed.

 

Anna had een betere nacht, dus vanmorgen gaan we sporten. Het is zwaar bewolkt en somber. Bij terugkeer is even de vraag waar we ons autootje moeten parkeren. Per 1 januari is het nieuwe parkeerbeleid ingegaan, dat de binnenstad verdeelt in boven- en benedenstad. Onze straat ligt in de benedensta, maar is (begrijpelijk) ingedeeld bij de bovenstad. Alhoewel we nog een vergunning voor de hele binnenstad hebben (onze nieuwe vergunning gaat pas in februari in) oordelen we het raadzaam - gelet op de incidentele ongenuanceerdheid van sommige parkeerwachters - om vanaf heden op de Kriekenmarkt aan de overkant te gaan parkeren en niet meer op het Eind. Het parkeren op het Eind is over een maand of wat toch afgelopen, als de herinrichting aangevat wordt.

 

De Volkskrant heeft veelbelovend nieuws voor het lijdende deel van de mensheid. Amerikaanse gewastechnologen zijn er in beginsel geslaagd om de de opbrengsten van veel landbouwgewassen met 40% op te voeren, door een cruciale verbetering van de fotosynthese in planten. Dat is natuurlijk gelukt via genetische manipulatie door het inbouwen van enkele bacteriegenen. De efficiëncy van fotosynthese gaat er enorm van omhoog. Ik herinner me die rare omweg in de fotosynthese die de evolutie aanlegde, uit het boeiende boek 'De Tovenaar en de Profeet' van Charles C. Mann (Nieuw Amsterdam, 2018), dat ik in het najaar las. Daar heb ik het geprinte knipsel in gelegd. Het is een nieuwe stap in de voortgaande strijd tussen conservationisten, doemdenkers en natuurbeschermers enerzijds en techologische fixers anderzijds, in het voordeel van de laatsten.

     'De vinding zet andermaal het debat rondom genetische manipulatie op scherp', schrijft De Volkskrant. Dat vrees ik ook. Hoewel de landbouwopbrensten straks honderden miljoenen monden meer kunnen voeden, willen veel mensen in het spoor van natuurlijkheids-goeroe's niets weten van genetische technologie. Terug naar boven

Gorinchem (142)

Een paar van de vele vragen over Ultima Thule (afbeelding: NASA)
Een paar van de vele vragen over Ultima Thule (afbeelding: NASA)

Zaterdag 05-01-2019

In de afgelopen dagen verschenen er mooie en detailrijke foto's van het Kuipergordelobject Ultima Thule, gemaakt tijdens de flyby door ruimtesonde New Horizons. Er wordt nu snel meer duidelijk over de ijsdwerg: geen ringen, geen maantjes groter dan anderhalve kilometer en geen atmosfeer. De bruingrijze kleur van Ultima Thule vertoont sterke overeenkomsten met vergelijkbare objecten in de Kuipergordel. Maar dit is pas het begin. Er resten nog heel veel vragen (zie afbeelding hierboven en lees hier). Het overseinen en analyseren van alle data vergt nog zeker anderhalf jaar. Het object bestaat eigenlijk uit twee delen, Ultima (de grootste) en Thule genoemd, die ooit een zachte botsing maakten en aan elkaar bleven plakken. Bij NASA sprake ze van 'een sneeuwpop'; geen gek beeld vanwege de ijzige kou die er heerst.

 

De shutdown van de Amerikaanse overheid heeft ergerlijke gevolgen. Een daarvan betreft de SAA 233, de grootste conferentie van astronomen, dit jaar in Seattle van 6 tot 10 januari. Amerikaanse wetenschappers mogen er niet heen om de resultaten van hun onderzoeken te presenteren. Ze zijn immers 'stilgelegd'. 'American scientific progress is suffering for the sake of one giant ego and a pointless wall', twittert astrofysica Katie Mack ('AstroKatie') boos.

     Er zijn meer kwalijke gevolgen. Zo ontwricht de shotdown steeds meer Amerikaanse vliegvelden. Nu ze geen salaris meer ontvangen, maar wel verplicht zijn door te werken, melden veel beveiligingsmedewerkers zich uit protest ziek. Volgens het hoofd van de beveiligingsorganisatie op luchthavens heeft dat mogelijk gevolgen voor de veiligheid en wachttijden. 

 

De volgende sombere, bewolkte dag op rij. Anna had een goede nacht. Eigenlijk is er niets leuker dan leven met een vrouw. Pak je 's ochtends op de badkamer je pilletjes uit het het vak, hangt er een ontroerend mooie, zwarte BH voor te drogen. Voor een gelukkige dag is soms weinig nodig.

     Ik verdiep me weer in Frank Close. De ontwikkeling van het Higgs-mechanisme. Het is halverwege de jaren 60. Men worstelt met de vereniging van de het electromagnetisme en de zwakke kernkracht. Bij de electromagnetische kracht hoort het massaloze foton, bij de zwakke kernkracht de massieve W en Z bosonen. Welke regels bepalen welke krachtdeeltjes (bosonen) massa verkrijgen en welke, zoals het foton, onaangeroerd blijven? Toevallig ontvang ik vanmorgen 'The Void' van Close in de brievenbus (Oxford Univ. Press, 2007), gescoord in het tweedehandsboekencircuit. De natuur haat leegte, werd er vroeger gezegd. Maar bestaat 'niets' wel? In elk geval bestaat er een redering die luidt dat niets naar zijn aard niet kan bestaan. Derhalve is bestaan onvermijdelijk. Uiteraard een cirkelredering.

 

Middag. Tessa komt langs met haar dochters. Ik ga even kijken in de Hazewindhondstraat, waar de SSG (Stichting Stadsherstel Gorinchem) open dag houdt. Je kunt er het rijtje panden bezichtigen die de SSG er heeft laten opknappen. De Hazewindhondstraat verkreeg zijn naam door de legende van de heilige hond Guinefort, die een baby redde van een gifslang (lees hier). De beide huizen die het dichtst bij de Westwagenstraat staan vormden in de jaren 70 samen het bekende Café De Pul. Anna kwam er af en toe in die tijd. Terug naar boven

Gorinchem (143)

Zondag 06-01-2019

Hij kwam laat - ik had hem niet meer verwacht - de jaarlijkse nieuwjaarskaart van de Japanse kunstenaar Shuzo Azuchi Gulliver. Misschien is hij wel overleden, dacht ik al, we zijn even oud. Maar eergisteren zat de kaart in mijn mailbox (zie hierboven). Opnieuw een raadselachtig ontwerp. Vaste lezers weten dat ik in de zomer van 1992, tijdens de kunstmanifestatie BRAIN/Internal Affairs in de oudbouw van het Beatrixziekenhuis, een contract met hem afsloot. Na mijn dood zal mijn hypofyse naar hem worden opgestuurd. Sindsdien is het van belang wie van ons beiden het eerst overlijden zal. Dergelijke contractien maakte hij met veel mensen. Lees hier de achtergronden: 'Een bijzondere wijze van begraven'. Je vindt de jaarlijkse kaarten van Shuzo Azuchi vanaf hier (2009) in het fotoboek over de kunstmanifestatie. Niet allemaal; ik zal de ontbrekende nog een keer opzoeken en erbij plaatsen.

 

Zondag. 's Ochtends nog wat zon, later zwaar bewolkt maar droog. Ik werk verder aan de restauratie van oudere jaargangen van de website. Daarna de volgende tien bladzijden in Frank Close. De unificatie van de zwakke kernkracht en het electromagnetisme en de ontwikkeling van het Higgs-mechanisme is een boeiend verhaal, dat Close weer boven water heeft gebracht in talirjke gesprekken en emailwisselingen met de hoofdrolspelers van toen. Belangrijke spelers waren de Nederlanders Tini Veltman en zijn student Gerard 't Hooft, twee Utrechters die in 1999 de Nobelprijs kregen voor hun prestaties.

     Het is natuurlijk leuk dat veel zich afspeelde in het Utrecht van mijn studentenjaren en vlak daarna. Precies de periode van mijn romancyclus. Toen Van 't Hooft in de zomer van 1970 naar een congres van theoretici in Cargese, Corsica ging en daar belangrijke ideeën opdeed voor oplossingen, leefde ik er voor mijn gevoel maar zo'n beetje op los. Die zomer liftte ik met mijn toenmalig vriendinnetje door Frankrijk en Zwitserland. 't Hooft publiceerde die oplossingen in 1971 onder de titel 'Renormalization of massless Yang-Mills fields' in het tijdschrift Nuclear Physics B. Hij wist toen nog niet dat hij ook de sleutel in handen had voor de oplossing van de sterke kernkracht.

     In de Utrechtse Studentenalmanak 1966 vind ik zijn naam terug. Van 't Hooft was toen lid van het Utrechts Studenten Corps en woonde op de Schoolstraat nr. 30bis. Grappig, ik kende vrienden in die straat, ik had er zefs kort een (ander) vriendinnetje, en heb hem misschien wel eens ontmoet, maar ik denk dat hij als corpslid niet veel op had met de linkse hap waar ik toe behoorde. In de almanak van 1972 staat hij niet meer. Zeker al afgestudeerd, want hij promoveerde in dat jaar.

 

Medewerkers van Trump en generaals zijn druk bezig zijn onbezonnen terugtrekking van troepen uit Syrië te verzachten. Zelfs de havik John Bolton is er druk mee. Hij zei vandaag in Israël dat Amerikaanse troepen het noordoosten van Syrië pas zullen verlaten, als Islamitische Staat definitief verslagen is en Turkije de veiligheid kan garanderen van Koerdische YPG-milities die aan Amerikaanse kant hebben gevochten. Turkije en de YPG zijn elkaars aartsvijanden, en een vertrek  van de VS zou de machtsbalans in het voordeel van Rusland, Turkije en Iran wijzigen, maar met dergelijke details houdt de president zich niet bezig. Hij wilde een kerstboodschap aan de wereld sturen. Terug naar boven

Gorinchem (144)

Het nieuwe parkeerplan voor bewoners van de binnenstad. Onder bij de rode stip wonen wij.
Het nieuwe parkeerplan voor bewoners van de binnenstad. Onder bij de rode stip wonen wij.

Maandag 07-01-2019

In de binnenstad is discussie over het voortwoekerend aantal panden dat door vastgoedondernemers wordt opgekocht, opgedeeld en verbouwd tot appartementen. Het is al een aantal jaren aan de gang: bijvoorbeeld het V&D-gebouw, de panden van woninginrichter en volkszanger Tommy Netten in de Korenbrugstraat en ook bij ons op het Eind, maar er zijn veel meer lokaties. Bewoners vrezen eigenlijk vooral de toenemende parkeerdruk die ermee gepaard gaat. Bovendien gaat het gepaard met nog verder groeiende winkelleegstand in de binnenstad. Inwoners vragen op Facebook het gemeentebestuur om een reactie, maar die heb ik nog niet gezien.

     Tja, wat moet de gemeente eraan doen? Men heeft al gezorgd voor nieuw parkeerbeleid - zojuist ingegaan - waarbij de parkeerdruk eerlijker over de stad verdeeld is (zie plattegrond hierboven) en het aantal parkeervergunningen per huishouden verlaagd werd. Ook is er nog extra plek voor parkerend blik te vinden aan de randen, zoals bij het Heerenlaantje (rode cirkel linksboven). Maar de omvang van het autobezit lijkt me op de langere termijn toch een teruglopende zaak.

     Uiteraard zullen er nog meer winkels verdwijnen en met het stijgende online shoppen zal de binnenstad onvermijdelijk van karakter veranderen. Het zijn ontwikkelingen die niet te keren en nauwelijks te sturen zijn. Ik denk niet dat ons bestuur zich ertegen moet verzetten dat er meer mensen binnen de vestingwallen komen wonen, in kleinere eenheden, en dat de historische binnenstad verder uitgroeit tot uitgaans- en leasurecentrum en een bezienswaardige vesting voor toeristen. Daar heeft men geen duur adviesbureau voor nodig. De nieuwe appartementen maken de investeerders doorgaans klein en tamelijk duur, zodat ze zorgen voor een goed rendement. Daarom trekken ze eerder senioren (zoals wij) dan starters aan. Het zou me niet verbazen als blijkt dat de binnenstad erdoor vergrijst. Senioren wonen graag bij elkaar in een gezellige, kleinschalige binnenstad met een of twee supermarktjes, een bibliotheek, een boekwinkel en wat restaurantjes om de hoek. Alles op loopafstand; de auto gebruiken ze niet veel, als ze er nog een hebben.

     Is het erg? Lijkt me niet. De senioren geven door hun goede pensioenen redelijk wat geld uit, en dat draagt bij tot de stadse levendigheid. Hun generatie blijft niet lang genoeg in stand om al te lang een stempel op de binnenstad te drukken. Na een of twee decennia worden ze opgevolgd door jongeren, die intussen carrière gemaakt hebben. Die voegen als ze nog kinderen in huis hebben de kleine appartementen misschien weer samen. Tegen die tijd hebben de mensen zelden meer een eigen auto, vermoed ik.

 

Deze maandag gaat geleidelijk over van droog en zwaar bewolkt naar nat en zwaar bewolkt. We doen trouw onze boodschappen en onze fitness-inspanningen.

     De samenleving is vol verontwaardiging over een bezopen verklaring van de rechtzinnige christenheid over homoseksualiteit en LHTB. In onverdraagzaamheid verschillen deze gelovigen niet veel van de extremistische Islam. Honderden predikanten zouden er achter staan. Ook de fractieleider van de SGP in de Tweede Kamer ondertekende de uit het Engels vertaalde Nashville-verklaring, die me in strijd lijkt met artikel 1 van onze grondwet. Ach, de religies verliezen in de seculiere samenleving steeds meer terrein en ook deze verklaring lijkt me vooral te stimuleren dat de gelovige zaak snel afloopt. In de loop van de middag wordt bekend dat het Openbaar Ministerie de de Nashville-verklaring gaat beoordelen op eventuele strafbaarheid. Overigens snap ik het niet: ik dacht altijd dat gelovigen van mening waren dat ieder mens een kind was van God. Hoe teleurstellend. Terug naar boven

Gorinchem (145)

De storm van vandaag op WX Charts.
De storm van vandaag op WX Charts.

Dinsdag 08-01-2019

Bij storm uit het noordwesten wordt Nederland onrustig. Dat is sinds de watersnoodramp van 1953. Overigens lijkt het vandaag mee te gaan vallen. Windstoten boven 100 km/uur worden niet verwacht. Slechts in het noordwestelijk kustgebied kan het even Bf 9 worden, elders langs de kust blijft het Bf 8. Op Vlieland was het trouwens om 7.40 uur al Bf 9. Vanwege de hoge waterstand (Delfzijl 4 meter 20 boven NAP) stelt men in Groningen en Friesland dijkbewaking in. Het waterschap daar is bang dat koelkasten en andere zware objecten uit de overboord geslagen containers van de Maersk Zoe tegen de dijken kunnen slaan en ze verzwakken. Bovendien is er vandaag springtij. Dijkdoorgangen worden gesloten en de gemalen in het noorden schakelt men uit. In Rotterdam verwacht men dat kades zullen onderlopen. KLM annuleert talrijke vluchten en op Schiphol kan slechts één landingsbaan gebruikt worden. Elders valt het mee. In Zeeland stelt men geen dijkbewaking in en de Oosterscheldekering gaat (nog) niet dicht.

 

Vanmorgen nog miezerregen, later klaart het op. Anna hervat het dinsdagse oppassen bij Tessa. Ik heb ruimte in mijn bibiotheek nodig. Daarvoor offer ik onze 3 series Star Trek DVD's op. Die plaats ik op Marktplaats en binnen een uur zijn ze verkocht (45 euro). Daarna is er een hele plank vrij voor de afdeling wetenschap.

 

Ook hier trekt de wind tegen de middag aan, maar het valt alleszins mee met de eerste storm van 2019. In feite kwam het niet eens tot een officiële storm (één uur lang aanhoudend Bf 9). In het noorden stijgt het water langzamer dan gedacht. Op de Engelsmanplaat tussen Ameland en Schiermonnikoog is een container met matrassen en dekens opengebarsten.

 

De kanalen van de diplomatie zijn subtiel, maar onder Trump is dat anders. Het levert hem een ongekende afgang op. Zijn veiligheidsadviseur, havik John Bolton, krijgt van de Turkse president Erdogan een fikse veeg uit de pan. Bolton moest de onbesuisde en alom bekritiseerde terugtrekking van de VS-troepen uit Syrië verzachten en was naar Ankara gereisd voor garanties betreffende de veiligheid van de Koerdische YPG-milities, de bondgenoten die een brede enclave langs de Turkse grens besturen en die Trump per acuut liet vallen. Maar Erdogan wilde Bolton niet eens te woord staan. 'Zij die zich in deze "terreurcorridor" bevinden, zullen hun verdiende loon krijgen', brieste Erdogan tegen de pers. Hij bereidt een militaire invasie van het gebied voor. Nogmaals, wat een afgang voor de grootste dealmaker ooit! En welk een verzwakking van de strategische positie van de VS in het Midden-Oosten. Niet in de laatste plaats rijst de vraag wat Amerikaanse bescherming eigenlijk waard is. Reden voor de EU om eindelijk eens serieus werk te maken van een Europese krijgsmacht. Terug naar boven

Gorinchem (146)

Woensdag 09-01-2019

Al een jaar of vier intrigeert het fenomeen van de Fast Radio Bursts (FRB's) me. Dat zijn snelle, zeer intensieve flitsen van radiostraling met een smalle bandbreedte, die maar een paar milliseconden duren en door het heelal schieten. De flitsen komen voort uit gebiedjes die niet meer dan 100 kilometer in diameter zijn. In kosmisch opzicht is dat een punt. Ik schreef er onder andere hier over (in 2015) en hier (in 2017). Niemand weet wat of wie ze veroorzaakt. FRB's werden voor het eerst in 2007 waargenomen, maar sindsdien kwamen er meer bij. Het zoeken ernaar is moeilijk, omdat je niet van tevoren weet waar ze ontstaan en dan ook nog ultrakort duren. Een waarneming is een toevalstreffer. 'Het is alsof je vuurvliegjes wilt onderzoeken terwijl je je omgeving alleen door een drinkrietje kunt bekijken', schrijft Govert Schilling in De Volkskrant. Ze kunnen dus plotseling overal opduiken, zie de video hierboven. Natuurlijk is deze animatie niet erg adequaat, omdat het bij FRB's niet om zichtbaar-lichtflitsen gaat maar om flitsen van radiostraling. Men denkt dat ze van ver buiten het Melkwegstelsel komen en uiteraard rees ook de gedachte dat ze een intelligente oorsprong zouden kunnen hebben. Misschien een kosmisch communicatiesysteem? Maar het kan ook gaan om uitbarstingen op kleine, supercompacte neutronensterren.

     Sinds kort wordt er in Canada naar FRB's gezocht met CHIME (Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment), een grote radiotelescoop die eruit ziet als een rij van vier grote halfpipes. Daarmee heeft men een veel groter gezichtsveld. Al in de opbouwfase registreerde men 13 FRB's, werd deze week op het grote AAS 2019 congres in Seattle gerapporteerd. (Dat is het congres waar Amerikaanse sterrenkundigen niet naar toe kunnen door de shutdown van Trump). Het meest boeiende van FRB's is, dat sommige ervan zich herhalen, en één van de dertien nieuwe flitsen blijkt dat óók te doen: tussen 14 augustus en 28 oktober is hij in totaal zes keer ‘afgeschoten’. Het kan best zo zijn dat CHIME er in de toekomst grote aantallen flitsen ontdekt en dat dat al die FRB's repeteren.

(Aaanvulling 10-01-2019: Inmiddels ontdekte CHIME gisteren al een 2e repeterende FRB, lees hier)

 

Vanmorgen schijnt de zon en om een of andere reden slaap ik door tot voorbij 9 uur. Anna is dan al uren op. Het is een rare, zachte winter tot nu toe: ongeveer 2,5 graden zachter dan normaal. Na de bijna-storm van gisteren is het vandaag nog winderig. Verder een rustige dag.

     Tussen de deeltjesfysica door lees ik een verontrustend boek: 'Oorlog tegen vrede. Waarom de veranderende buitenlandse politiek van Amerika zo gevaarlijk is' van onderzoeksjournalist Ronan Farrow (Ned.vert. Luitingh-Sijthoff, 2018). Farrow is overigens de zoon van actrice Mia Farrow en Woody Allen. (Volgens geruchten is zijn biologische vader echter Frank Sinatra). Enfin, hij is in lk geval een serieuze journalist en was ondermeer naaste medewerker van Richard Holbrooke. Hij beschrijft in zijn boek hoe na 9/11 de buitenlandse politiek van de VS steeds meer bepaald werd door de militairen. In casu het Pentagon en de CIA. Een zorgelijke ontwikkeling die ook onder Obama doorging en helemaal onder Trump. Het leidde tot steeds meer geklungel en gigantische mislukkingen in Afghanistan en Pakistan. Het is een wereld die me herinnert aan de uitstekende TV-serie Homeland (op Netflix). Terug naar boven

Gorinchem (147)

Het jacht Tabitha zinkt in Het Kanaal bij Dieppe (Foto Préfecture Maritime)
Het jacht Tabitha zinkt in Het Kanaal bij Dieppe (Foto Préfecture Maritime)

Donderdag 10-01-2019

Iedere zeiler gruwelt bij het zien van een foto als de bovenstaande. Een lezer attendeerde me in het Gastenboek op een bericht in Schuttevaer dat het Britse zeiljacht Tabitha eergisteren verging in Het Kanaal, vijf mijlen uit de kust bij de Franse stad Dieppe. De drie opvarenden - allen zestigers - konden nog een MayDay uitzenden en zijn kennelijk in het reddingsvlot gaan zitten. Het noodbericht werd opgevangen door het kustwachtstation CROSS Gris-Nez, die een MayDay-relay uitzond naar schepen in de buurt en er een helikopter heen stuurde, die toevallig juist in de lucht was. Die redde binnen 50 minuten de schipbreukelingen en bracht ze met lichte verschijnselen van onderkoeling naar het ziekenhuis van Dieppe. De reddingboot Notre Dame de Bon Secours trachtte het jacht naar de haven te slepen, maar dat lukte niet. Het zonk. Lees hier het persbericht van de kustwacht.

     Wat kan er gebeurd zijn? Een plotseling groot lek, vermoed ik, waardoor het onfortuinlijke jacht snel volliep. Wie weet heeft het in volle vaart een onderwater drijvende transportcontainer aangevaren, zoals er nu vele boven de waddeneilanden ronddrijven? Niet dat die nu al in Het Kanaal beland zijn, maar misschien van een ander schip overboord geslagen. Overigens lijkt het om een tweemaster te gaan, als ik de foto goed bekijk. De mast die je ziet staat zo te zien achter de kajuit en en zou een bezaan kunnen zijn. Het zeil ligt in de huik op de giek. Waar de andere mast dan is gebleven? Die kan door de klap gebroken en overboord geslagen zijn. Naast het schip lijkt een dinghy te drijven en het ziet eruit alsof er nog iemand bezig is om erin te kruipen. Ik geloof niet dat ze onder grootzeil voeren; ook als de voorste mast overboord ging had je dan zeil- en tuigage naast de boot moeten zien. Dus deze Tabitha kan natuurlijk ook een motorsailer zijn, met alleen een korte mast achterop met stabiliteitszeiltje. Op een andere foto ( hier in een lokale krant) zie je dat het schip daar inderdaad het meest op lijkt.

 

Amerikaans regeringsbeleid:

President Trump: 'We gaan weg uit Syrië'

Minister Mattis: (neemt uit protest ontslag)

Speciaal adviseur inzake ISIS McGurk: (neemt uit protest ontslag)

President Trump: 'We gaan weg, maar geleidelijk'

Nationaal veiligheidsadviseur Bolton: 'We gaan niet weg, tenzij Turkije belooft de Koerden niet aan te vallen'

Minister Pompeo: 'We gaan in elk geval weg'

(overgenomen van iemand op Twitter)

 

Vannacht was er wat vorst, maar ruiten krabben was niet nodig toen we met het autootje naar Oost rede voor boodschappen en sport. De hele dag blijft het droog.

     De discussie over de Nashville-verklaring speelt ook in Gorcum. Op het stadhuis staken ze de regenboogvlag uit; wethouder-stadsdichter Van Doesburg hield hem op alle sociale media demonstratief grijnzend omhoog, zodat iedereen het goed kon zien. Eén van de belangrijkste ondertekenaars (naast SGP-fractieleider Kees van der Staaij) is dominee Maarten Klaassen uit het Zeeuwse Arnemuiden. Hij was zelfs mede-initiatiefnemer. Hij vindt 'dat je wel homo mag zijn, maar homoseksualiteit niet in de praktijk mag brengen.' Dat lijkt me de kwadratuur van de cirkel. Dominee Klaassen zou komende zondag in de Grote Kerk van Gorcum komen preken, maar het gaat niet door. Zie het persbericht hieronder:

 

dominee komt niet  

 

Tja, dat vind ik nou jammer en ook een beetje slap. Met de staart tussen de benen afdruipen. Hoewel ik gruw van zijn opvattingen, mag je de dominee het woord niet ontnemen. Dat heet vrijheid van meningsuiting en juist Gorcum profileert zich de afgelopen maanden nota bene opzichtig als Stad van de Tolerantie. Nee, zo hoort dat niet. Hoe was het ook weer? 'Uw opvattingen zijn verwerpelijk, maar ik zal strijden voor uw recht ze te uiten.' Terug naar boven

Gorinchem (148)

Zoek en check het lek. Optie 6 (dek/rompverbinding) lijkt bij ons het meest waarschijnlijk. Het zit bij de pijl (afbeelding: Waterkampioen)
Zoek en check het lek. Optie 6 (dek/rompverbinding) lijkt bij ons het meest waarschijnlijk. Het zit bij de pijl (afbeelding: Waterkampioen)

Vrijdag 11-01-2019

Buurman Lourens bracht me deze week nummer 12 (december 2018) van de Waterkampioen. Dat is aardig, want er staat een artikel in over lekkage aan boord. Een Minidossier Lekkage onder de titel 'Lek? Waar?'. Het plaatje hierboven laat acht mogelijkheden zien bij een zeiljacht. In ons geval lijkt het te gaan om nummer 6: de romp/dekverbinding, rood gemarkeerd, maar het zit links daarvan bij de pijl. Overigens aan beide kanten op dezelfde plaats. In ons geval zit daar bovenop de voetrail, die met ingekitte schroeven aan het dek is vastgeschroefd. De kit kan in de droge jaren op de Middellandse Zee verdroogd zijn en water doorlaten. Dat is eenvoudig op te lossen: schroeven eruit, nieuwe kit, schroeven erin. Ook kan de dekverbinding met de romp een spleet hebben, bijvoorbeeld doordat veel mensen zich vanaf steiger en kade aan een scepter optrekken om aan boord te komen. Dan kan de verbinding bij de scepterpot gaan wijken. Eigenlijk hoor je je aan een zijstag op te trekken. Deze mogelijkheid is lastiger te behandelen. De derde mogelijkheid is dat het teakdek is gaan lekken via de schroeven in het dek. Die kunnen verroest zijn. Maar ik geloof daar niet zo in, omdat het dan ook wel elders gebeurt zou zijn en niet aan beide kanten op dezelfde plek. De lokatie wijst op een mechanische oorzaak.

     Een groot gat is niet zo moeilijk te vinden. Kleine gaten zijn lastig. Het dossier in het blad suggereert een warmtebeeldcamera als lekzoeker. Daarvoor zou je een inspectiebureau in de arm moeten nemen, dat gespecialiseerd is in het vinden van warmtelekken. Hm. Van het voorjaar gaan we eerst maar eens met die schroeven van de voetrail aan de slag.

 

Vandaag per trein naar de polikliniek neurologie van het LUMC in Leiden, via Dordrecht. Vertrek vlak voor negen uur, terug om 13.00 uur. Met de auto zou nauwelijks sneller zijn. Het is niet koud en miezert een beetje. De MRI die vorige maand van Anna's hoofd werd gemaakt, heeft geen enkele afwijking. Ik had het overigens wél op het patiëntenplatform kunnen lezen, maar ik was te vroeg. De uitslagen verschijnen er pas na een week op, zodat de huisdokter eerst de kans had haar te informeren (wat niet gebeurde). Ze krijgt van de neuroloog recepten mee voor sterkere middelen. Die halen we meteen op bij de apotheek op de Langendijk. Terug naar boven

Gorinchem (149)

Grafiek uit het in de tekst besproken artikel.
Grafiek uit het in de tekst besproken artikel.

Zaterdag 12-01-2019

In het blad Science Vol. 363, Issue 6423, van 11 januari jl. verscheen een nieuwe studie over de snelheid waarmee de oceanen op aarde opwarmen. Dat blijkt 40% sneller te gaan dan het IPCC vijf jaar geleden nog calculeerde. Je kunt de details lezen in dit samenvattend artikel in The New York Times. Er is alle kans dat grotere klimaatrampen ons eerder zullen bereiken. Sommigen vrezen al omstreeks 2040.

     Ondertussen zegt VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff in een interview met De Telegraaf 'nee' tegen het concept-klimaatakkoord, dat onder leiding van zijn partijgenoot Ed Nijpels tot stand kwam. Hij noemt de kans dat hij het akkoord letterlijk zal uitvoeren "nihil". Je kon het verwachten, de horizon van de meeste politici loopt niet tot 2040 of verder, maar tot de eerstvolgende verkiezingen - en die zijn in maart. Dijkhoff maakt dus vooral een voorbehoud bij de voor de burger dure klimaatplannen met onze huizen en auto’s. Toch bevreemdt de uitspraak van Dijkhoff; het concept-akkoord kwam immers tot stand met stevige steun van Wiebes en Rutte en werd door sommigen (Asscher en Lilian Marijnissen) al 'het VVD-akkoord' genoemd. Is de VVD verdeeld geraakt?

     Al eerder stapten de milieuorganisaties uit het akkoord, omdat de meest effectieve maatregel: beprijzing van CO2-uitstoot bij bedrijven, er geen onderdeel van was. De vervuilers gaan dus niet betalen. Nu is mogelijk ook de VVD-fractie tegen het akkoord. Ik denk dat vooral D66 zijn poot stijf gaat houden om zijn geloofwaardigheid te behouden, dus je ziet het al gebeuren: een dreigende kabinetscrisis en uitstel van de aanpak van klimaatopwarming - terwijl de dagelijkse metingen van de CO2-concentraties in de atmosfeer in Mauna Loa op Hawaii (de Keelingcurve) steeds vaker de 410 ppm passeren.

     Dijkhoff provoceert zijn collega Rob Jetten door hem een 'klimaatdrammer' te noemen. En ja hoor, de D66-leider zet de borst op en tweet meteen: 'De aanpak van de klimaatcrisis gaat over de toekomst van onze kinderen. Daarom heb ik afspraken met de heer Dijkhoff. Halvering van de uitstoot in 2030 en een eerlijke verdeling van de lasten. Daar houd ik hem aan. Een man een man, een woord een woord.' Even later werpt ook CU-leider Gert-Jan Segers zich in de strijd. Hij tweet: 'Gemaakte afspraken kun je niet zomaar breken. We willen een rechtvaardig Klimaatakkoord, schone energie, de wereld beter achterlaten voor onze kinderen. Dat is de afspraak en dat gaan we doen. Ook collega Dijkhoff - die ik best z’n oneliner gun - heeft zich daar aan te houden.' Ach, ik moet nog zien dat de twee leiders nu een crisis aandurven. Wel armpje-drukken voor de bühne. Want het Planbureau voor de Leefomgeving en het CPB moeten het concept-akkoord nog helemaal doorrekenen; die cijfers komen pas lang na de verkiezingen. Politici denken dat we nog alle tijd hebben, maar dat is niet zo.

 

Gisteravond een gezellige familieavond bij Barbara. Haar man Michel vierde zijn verjaardag. Anna nam voor het slapengaan haar nieuwe medicijn, Indometacine, dat vooral een ontstekingsremmer is dat vaak bij gewrichts- en reumatische aandoeningen gegeven wordt (met een maagbeschermer). Maar het schijnt ook bij slaaphoofdpijn te helpen. Tot onze blijdschap heeft ze vanmorgen geen hoofdpijn! Wie weet helpt het echt.

     Het is een sombere dag met veel miezer en steeds hardere regen. Mijn Friese neef Sjouke, die jaren in de jachtbouw heeft gewerkt (bij Friendship) schrijft naar aanleiding van ons lekkageprobleem: 'Lekkage kan via de binnenkap wel heel ergens anders aan dek ontstaan zijn, b.v. bij een kikker voor aan dek bleek water naar binnen te komen en dat openbaarde zich ergens in de midscheeps. We hadden bij Friendship 20 jaar geleden al een apperaat waar mee je een lek kon op sporen. Daartoe een soort zendertje in de boot plaarsen, alles zo dicht mogelijk afsluiten en dan met een ander apparaat over het dek zwaaien tot dat je een pieptoon hoorde. Het is wel eens gebeurd dat een timmerman iets te lange schroeven had gebruikt bij het vast schroeven van een kastje. Was de schroef ergens in het antislip profiel naar buiten gekomen. Je zoekt je naar.' Terug naar boven

Gorinchem (150)

Het is kil en onbehaaglijk aan boord.
Het is kil en onbehaaglijk aan boord.

Zondag 13-01-2019

A rainy sunday. Anna had vannacht toch hoofdpijn, ondanks het nieuwe medicijn, niet heftig maar toch. We rijden aan het eind van de ochtend naar Numansdorp om even op de boot te kijken. Op de A29 stranden we voor een ongeluk, zojuist gebeurd. Allemaal flikkerlichten, er staan een traumahelikopter en een ambulance. We stellen ons in op een lange wachttijd, maar een kwartier later kunnen we alweer doorrijden. Op de werf is het stil en somber. Druipend staan de opgebokte boten op een rij. Ik haal een ladder van het rek. Aan boord inderdaad flinke lekkage boven de garderobekasten aan beide kanten. De handdoeken zijn goed nat, maar er licht ook een groot vel plastic onder om doorlekken in de kasten te voorkomen. We lopen het schip even door (foto hier), maar voor het overige is alles in orde. In de kajuit is het klam en onbehaaglijk, ik zit er wat sip rond te kijken (foto hierboven). We zijn op de helft van het winterseizoen. Even na een uur zijn we weer thuis.

 

Volgt een heel rustige zondag. Volgende week belooft politiek tumult. Het volgende hoofdstuk in de klucht die Brexit heet. Dinsdag gaat het Lagerhuis stemmen over het akkoord van Theresa May. Niemand gelooft dat ze enige kans maakt. En dan? In Amerika is de langste shutdown van de overheid aan de gang. Zal Trump de noodtoestand afkondigen en zijn zin doordrijven? Dat heeft belangrijke nadelen: talloze beroepsprocedures bij hoge en lage rechtbanken en een ongemakkelijk precedent voor een regeringsperiode in de toekomst, als een Democratische president hetzelfde foefje kan uithalen. In beide gevallen - Brexit en shutdown - werkt de politieke polarisatie heilloos. Volstrekt improductief. Gaan we dezelfde stagnatie meemaken in eigen land met het mislukte pensioenakkoord en het concept-klimaatakkoord?

     Ik herinner me dat men in de jaren 70 in de sociologie sprak van het conflict model. Dat sprak ons revolutionairen aan. Het was een goede zaak dat tegenstellingen duidelijk werden en tegenover elkaar geplaatst moesten worden. Dan zou blijken wie of wat het sterkste was en die mocht winnen. Een soort sociaal darwinisme, maar het paste ook bij de marxistische dialektiek. Bovendien: dat constante overleggen was maar erg saai. 'Grootsch en meeslepend', zo wilde je leven. Weinig konden we bevroedden dat het bij conflicten eerder gebruikelijk is dat iedereen verliest. Ik heb het tot schade en schande zelf mogen meemaken. We zullen het waarschijnlijk nu opnieuw zien, voor de zoveelste keer. When will they ever learn? Terug naar boven

Gorinchem (151)

De verschuiving van de magnetische noordpool in de periode 1900 - 2020 (Bron: Nature)
De verschuiving van de magnetische noordpool in de periode 1900 - 2020 (Bron: Nature)

Maandag 14-01-2019

Je schrikt even: 'Magnetische noordpool bezig met "mysterieuze verschuiving"'. Wat is eraan de hand? De magnetische noordpool verschuift altijd, jaar op jaar, maar sinds een paar jaren gaat het veel sneller, roetsj, in de richting van Siberië. De verplaatsing versnelde recent van 15 naar 55 kilometer/jaar. Een nieuwe provocatie van PoetinNature heeft er een plaatje van (hierboven). Onlangs ging de pool de internationale datumgrens voorbij. Vliegtuigen en schepen gebruiken GPS voor de bepaling van lokatie, maar ze hebben hun kompas nodig om de koers te bepalen. Om de 5 jaar wordt de magneetveldkaart door het NOAA Geophysical Data Center in de VS vervangen; dat zou in 2020 plaatsvinden, maar dat moet nu eerder gebeuren - ware het niet dat de shutdown van Trump dat momenteel verhindert.

     Wat is er eigenlijk zo mysterieus aan de snellere verplaatsing? Ik weet het niet. De buitenkern van de aarde, bestaande uit vloeibaar ijzer en nikkel, draait om de vaste binnenkern heen en fungeert daardoor als een enorme dynamo, die het aardmagnetisch veld tot stand brengt en dus ook de plaats van de magnetische noordpool. De wervelingen en onregelmatigheden in de stroming van de vloeibare buitenkern veroorzaken variaties in het veld en verplaatsingen van de pool. Mogelijk is er nu sprake van een versnelling in die wervelingen.

     Overigens wordt het aardmagnetisch veld over de laatste decennia zwakker. Ik schreef er twee jaar geleden over. Sommigen vrezen dat de huidige verzwakking en de snellere verplaatsing van de polen duiden op een aanstaande ompoling van het veld. Dat gebeurde 780.000 jaar geleden voor het laatst. Een ompoling duurt zelf circa 10.000 jaar en gedurende die tijd wijzen kompassen alle kanten op. Dat aardmagnetisch veld beschermt ons tegen de dodelijke  stroom van geladen deeltjes van de zon. Als het veld tijdens een ompoling wegvalt, zouden die ineens alle leven vernietigen en de aarde steriliseren, was de angst van wetenschappers. Maar men vond in de gegevens van geologisch onderzoek geen aanwijzingen voor dergelijke massale extincties. Bovendien denkt men dat onze aardatmosfeer een aanvullende bescherming biedt tegen de zonnewind. Helemaal zeker is het echter niet.

 

Het gezicht van klimaatverandering. Steeds vaker overwinteren ooievaars in Nederland in plaats van naar het zuiden te vliegen. Eigenlijk zijn het trekvogels, maar dat is aan het veranderen. Misschien voelen ze door de warmere winters geen noodzaak meer voor de lange tocht naar het warme zuiden. De natuur ligt momenteel een maand voor op schema door het zachte weer in december en de eerste dagen van januari, lees ik bij de NOS. Er zijn nu al bloeiende hazelaars, sneeuwklokjes, speenkruid en elzen. Hooikoortspatiënten kunnen daardoor in de komende week al last krijgen van elzenpollen.

 

Vandaag wolken en zon. Geen slechte dag en met een graad of 8 - 9 tamelijk zacht. Anna had vannacht lichte hoofdpijn en was vaak wakker. We houden vast aan onze regelmaat en doen boodschappen en sporten op Oost. 's Middags komt Tessa even langs met Lina-Mae.

     Morgen is de stemming in het Britse Lagerhuis over de concept Brexit-overeenkomst van Theresa May. Het komt er nu op aan. Vandaag zegt ze in een toespraak dat als het parlement morgen haar deal verwerpt - waar het naar uitziet -, het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie mogelijk helemaal niet doorgaat. 'Mijn Brexit of helemaal geen Brexit'. Dat laatste zou een mooi en tevens lachwekkend resultaat zijn. Jeremy Corbyn bereidt een motie van wantrouwen voor, die mogelijk geeneens een meerderheid verwerven zal. Impasse. De Brexit verlamt de Britse politiek nu al twee jaar lang, terwijl het land zienderogend afzakt. Twintig procent van de bevolking is onder de armoedegrens geraakt, jongeren hebben weinig perspectief en de openbare dienstverlening is beroerder dan ooit, vooral omdat de immigranten die het vuile werk moeten doen, uit vrees voor de Brexit ook wegblijven. Terug naar boven

Gorinchem (152)

Uit de gebruiksaanwijzing van Raymarine: als je je elektronisch fluxkompas opnieuw moet kalibreren.
Uit de gebruiksaanwijzing van Raymarine: als je je elektronisch fluxkompas opnieuw moet kalibreren.

Dinsdag 15-01-2019

Mijn post van gisteren over de versnelde verplaatsing van de magnetische noordpool maakt een interessante uitwisseling los. Een magnetisch kompas heeft het aardmagnetisch veld nodig om je koers te bepalen, maar een gyrokompas niet, zegt een lezer. Het gyrokompas reageert op de draaiing van de aarde en niet op het magnetisch veld, dus het wijst altijd naar de echte noordpool. De beroepsvaart gebruikt vrijwel alleen gyrokompassen.

     Een tweede onderwerp is de vraag of je bij varen met GPS nog wel een kompas nodig hebt. Immers, als je een waypoint instelt en aan de autopilot doorgeeft, dan vaart het schip er zonder meer heen. Natuurlijk ben je blij met je kompas als de scheepselektronica uitvalt, wat altijd een risico is, maar dat spreekt voor zich. Dus zul je altijd een kompas op je stuurstand willen. Er is echter meer aan de hand. Ik weet bijzoorbeeld zeker dat in het SeaTalk stuurautomaatcircuit van Raymarine op de Dulce een elektronisch kompas is opgenomen. Dat zit in de bakboordgarderobekast. Maar waar is het eigenlijk nodig? Sommigen zeggen dat de GPS zonder elektronisch kompas je positie niet kan bepalen bij stilstand. De GPS zou beweging nodig hebben om via de satellieten vast te kunnen stellen welke richting je op vaart. Is dat zo? Eerst dacht ik dat de GPS die beweging nodig heeft om de verschillen in het Dopplereffect te meten: verschillende satellieten meten een kortere of langere golflengte en verrekenen dat tot een gevaren koers. Maar dat blijkt niet het geval: een schip vaart daarvoor te langzaam, aldus een Zeilersforum. Zelfs je SOG (speed over ground) kan er niet mee bepaald worden. De radiogolven van satellieten hebben een snelheid tegen die van licht aan - 300.000 km/seconde - en als je bijvoorbeeld 5,5 knopen vaart (= ca. 10 km/uur), dan ben je in één seconde nog geen 3 meter verder. Die variatie is te klein en verdwijnt in de elektronische ruis, zegt men. Hoe het dan wél werkt, weet ik nog niet. Wat ik nog wel weet is dat de effecten van de relativiteit van Einstein verrekend moeten worden, vanwege de lichtsnelheid van de radiogolven, maar dat is een ander onderwerp.

     De gangbare elektronische kompassen op jachten meten wel het magnetisch veld van de aarde. Tegenwoordig worden ze gecombineerd met een gyro, die vooral bedoeld is om het scheefhangen van de boot te corrigeren. Overigens levert Raymarine die fluxgate kompassen sinds 2015 niet meer. Waarom weet ik niet. Gelukkig gaan ze zelden stuk, maar als dat toch gebeurt moet je er een hele nieuwe stuurcomputer bij kopen. 'Mail ons voor een scherpe offerte', nodigt het bedrijf je uit op zijn website.

 

Toch weer een grijze dag, maar in elk geval droog. Over een dag of wat komt er wat meer winterweer. Anna had een redelijke nacht en is nu voor haar oppasdag naar Tessa.

     Een paar lezers mailen adviezen over het opsporen van de lekkages op onze Dulce. Interessant is de tip om op een donkere nacht fel licht van buiten op de plekken te stralen en binnen te kijken of je dat ziet, of omgekeerd, dus met een felle zaklamp van binnen naar buiten schijnen. Een andere optie is de luchtoegangen in de kajuit af te plakken en in de kajuit overdruk aan te brengen, bijvoorbeeld door een blower of een bladblazer, en door met zeepsop smeren aan dek en randen te zien of er bubbels worden geblazen. Die optie zie je op deze webpagina van Cruising World. 'Sooner or later, all boats leak. It’s a fact of sailing life', schrijven ze erboven. De overdrukmethode noemen ze 'similar to the way you might locate a leak on an inflatable tender.' Alle reageerders dank!

 

Het Britse lagerhuis stemt vandaag over het Brexit-akkoord. Nooit eerder was het Britse volk zó verdeeld. Ik volg de live-blogs bij een aantal kranten. Af en toe kijk ik ernaar en verder lees ik, alleen (nog) niet verder in Frank Close, want het nieuwe boek van Jonathan Holslag 'Vrede en Oorlog' (De Bezige Bij, 2018) over 3000 jaar wereldgeschiedenis kan ik niet zomaar ongeopend laten liggen. Terug naar boven

Gorinchem (153)

Woensdag 16-01-2019

De nederlaag van Theresa May was nog groter dan verwacht. Gewoonlijk is het wegstemmen van een kernvoorstel in een democratie reden voor een regering om af te treden, maar in de Britse politiek zijn de verhoudingen dermate verziekt dat de motie van wantrouwen van Labour, die vandaag in stemming komt, goede kans maakt het niet te halen. Een meerderheid gruwt ervan dat Jeremy Corbyn aan de macht zou kunnen komen. May lijkt echter de contrôle over haar partij en het Brexit-proces kwijt. De impasse duurt voort, 72 dagen voor de Brexit-datum. Maar er is nieuwe hoop: de kans dat de hele Brexit niet doorgaat neemt toe, en dus de kans dat het lastige VK gewoon in de Europese Unie blijft, al dan niet via een nieuw referendum.

 

Het gezicht van klimaatverandering. In Australië heerst al weken extreme hitte. In het zuiden van het continent was het gisteren 49,1 graden Celsius. Je kunt wel spreken van een moordende hitte, die al vier dagen duurt. De kans is groot dat de 50 graden gepasseerd wordt, iets dat daar voor het laatst in het record El Niño-jaar 1998 gebeurde. Nu is er ook een El Niño, maar slechts een lichte. In november jl. was er ook al een hittegolf die toen - naar nu blijkt - aan tienduizenden grote vleermuizen het leven kostte. Het gaat om zogenaamde vliegende hoinden. In de stad Cairns vielen de vleermuizen dood uit bomen in tuinen en zwembaden. Ik vraag me af of klimaatontkenners erkennen zouden dat er iets aan de hand is als er mensen dood uit de bomen beginnen te vallen.

 

Anna had een tamelijk goede nacht. Vandaag is een rustige, iets koudere, droge dag. In het Britse Lagerhuis begint het debat over de motie van wantrouwen van Labour. De stemming is rond 20.00 uur. Ze kunnen er wat van, die Engelsen. Corbyn spreekt van een zombie-regering. redelijk subtiel want May staat inderdaad na iedere nederlaag weer op. May zegt dat Corbyn geen oplossingen heeft. Dat laatste is ook redelijk subtiel, want de Labourleider is eigenlijk wél voor een Brexit terwijl zijn partij in grote meerderheid ertegen is. Vanavond kijken naar de stemming. Terug naar boven

Gorinchem (154)

Website NOAA na bijna een maand shutdown van de Amerikaanse overheid..
Website NOAA na bijna een maand shutdown van de Amerikaanse overheid..

Donderdag 17-01-2019

Onder normale omstandigheden publiceert de NOAA, de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration, rond deze tijd de gemiddelde wereldtemperatuur over het afgelopen jaar. Maar de omstandigheden zijn onder president Trump niet normaal. De shutdown van de Amerikaanse overheid duurt nu bijna een maand en op de NOAA website zie je het bericht hierboven. Alleen maar vanwege de opgefokte crisis over de idiote grensmuur van Trump.

 

Anna had een slechte nacht; veel wakker en pijn in de maag ondanks de maagbeschermer. We gaat toch gewoon sporten en boodschappen doen. Het regent. Schrik bij het bericht dat onze Merwedebrug in 2016 bijna was ingestort, net als die Morandibrug in Genua. Het staat in dit rapport van Bureau Berenschot. Er was nog maar een "veilige restlevensduur van zes dagen". We rijden nog regelamtig over die brug, en wie niet hier in de stad? Scheuren, verzakkingen en roest. Om achterstallig onderhoud aan alle bruggen en viaducten in ons land uit te voeren zijn de komende jaren miljarden extra nodig. Dat geld is er nu niet en dat zal op termijn wel gevonden moeten worden, schrijft de NOS.

     Na de sport is het droog met af en toe perioden van zon en een enkele bui. 's Middags komt Barbara op de thee. Buiten valt natte sneeuw. Verder lezen in het nieuwe boek van politicoloog Jonathan Holslag 'Vrede en Oorlog' (De Bezige Bij, 2018) maakt heel erg duidelijk dat de wereld van de mensen over 3000 jaar wereldgeschiedenis zelden lang vrede heeft gekend.

 

Eigenlijk wil slechts een kleine minderheid in de Britse politiek een harde Brexit. Dat zijn de onverantwoordelijke populisten rond Boris Johnson. Die zou je moeten isoleren. De rest van het Lagerhuis wil óf geen Brexit óf een zachtere Brexit. De ruimte voor premier May voor een plan B zit dus op links, waarbij ze vóór aanstaande maandag moet proberen de steun van Labour, de Noordierse DUP en de Schotse nationalisten te verwerven, om het verlies aan stemmen aan de luidruchtige  rechterflank van de Conservatieve Partij te compenseren. De steun op links moet het verlies op rechts goedmaken. Een moeilijke opgave maar niet onmogelijk; ik zou het knap vinden als haar dat lukt. Sinds Rutte noemen we dat 'een geitenpaadje'. En geldt ook: hoe zachter de Brexit, hoe beter voor de eenheid in Europa. Het risico van het geitenpaadje is een splitsing bij de Tory's. De Britse politiek gaat dan meer lijken op die in veel landen op het continent, met een extreem-rechtse vleugel van populisten die tegen migratie zijn. Zoals in Duitsland, Frankrijk en bij ons. Een grote coalitieregering met Labour zie ik daarentegen niet zo gauw ontstaan, tenzij zowel May als Corbyn beiden eerst het veld ruimen. Terug naar boven

Gorinchem (155)

Vrijdag 18-01-2019

Er zit een beetje winter aan te komen in 'de pluim' van de meeste weermodellen. Zouden Piet Paulusma en het MetOffice toch enigszins gelijk krijgen? Begin november verwachtte Paulusma bijvoorbeeld dat december de eerste sneeuw zou brengen en dat januari kwakkelend zou verlopen. Dat kwam niet uit, maar volgens hem zou februari vervolgens voor 'fikse winterkou' zorgen met vorst tot min 20 graden. Over dat verschil van een week of vier moeten we niet moeilijk doen. In het weekeinde gaat het 's nachts 5 tot 8 graden vriezen, maar in de week erna gaan bewolking en mogelijk sneeuw de vorst temperen. Sneeuw wordt vooral op dinsdag verwacht (zie de WX-charts prognosekaart hierboven).

     Anna was weer veel wakker geweest van de nachthoofdpijn, maar er is ook een lichtpuntje. De tweewekelijkse migraine, die er nog bij komt, verdween met het nieuwe anti-migrainemiddel dat we in het LUMC voorgeschreven kregen. Ikzelf werd wakker uit een droom waarin ik het huis moest zien binnen te komen, waar ik al woonde. Het was mijn vroeger huis aan de dijk in Deil, en het lukte ook nog. Hoe? Tja, ik had de deur open laten staan.

      Vanmorgen gaat Anna naar haar kapper en moet de autoruiten schoonkrabben. De zon schijnt aangenaam over de haven als ik later de stad in loop. Op het remmingwerk in de haven staat de reiger, onze wintergast, treurig voor zich uit te staren (foto hier). Bij de 3e Waterkering is een bord geplaatst. Ik dacht dat het al voor de komende verkiezingen was, maar het blijkt de aanstaande herindeling vaan onze straat aan te kondigen. Van maart tot mei (foto hier). 

 

De extreme hittegolf in Australië duurt voort. Eigenlijk duurt hij al vanaf de kerstdagen. In de deelstaat New South Wales smelt zelfs het asfalt op de wegen. Om te verhinderen dat het asfalt aan autobanden blijft plakken, wordt water over het wegdek gesproeid.

 

Memorabel commentaar van iemand op Twitter over de Britse politiek: 'The upshot is that we have with two party leaders who command nobody’s confidence but can’t be removed, fighting over a deal that nobody wants but has to be made, against a deadline that nobody can meet but everyone is insisting upon. Like I said, it’s a bloody marvel.' Beter kun je het niet samenvatten. Terug naar boven

Gorinchem (156)

Ochtendwandeling over de wallen, langs de Merwede.
Ochtendwandeling over de wallen, langs de Merwede.

Zaterdag 19-01-2019

De eerste dag van de vorstperiode, die wel eens tot het einde van de maand kan duren. En de eerste, goddelijke dag van een stralend zonnig weekeinde. Na een laat ontbijt gaan we erop uit, de wallen over. De zon schittert op de rivier en veerboten varen af en aan (foto hierboven). We lopen over Buiten de Waterpoort. Het water stroomt in snelle kolken en draaiingen voorbij. Laag is de waterstand niet meer. Van de week is één schuif in de Oosterscheldekering permanent open gegaan. Het 'kierbesluit'. Niet dat de rivier daardoor sneller stroomt, maar er is wel kans op de terugkeer van zalm, zeeforel en steur.

     We lopen door naar het strandje en dan terug langs het bijna voltooide gruwelhotel van horeca-ondernemer Berry Voet. Sinds hetj voorjaar ben ik hier niet meer geweest. Het rare hekwerk op de bovenste etage van het architectonische gedrocht blijkt nu de kleur van babypoep te hebben. Snel verder lopen over de zuidelijke en westelijke wallen.

     De vestingwallen vormen de gelegenheid om vele bekende stadgenoten tegen te komen, allemaal net als wij aan de wandel. Aan een aantal bomen hangen de portetten van burgers met bloemen, die hun onbekrompen opvattingen uitventen in het kader van het Tolerantiepad, door sommigen ook het Pad van de IJdelheid genoemd. Bij de Canse Poort slaan we rechtsaf, de stad in en dan kom je onvermijdelijk langs Boekhandel De Mandarijn. Daar ligt het nieuwe boek van de Britse historicus Peter Frankopan 'De Nieuwe Zijderoutes. Het Heden en de Toekomst van de Wereld' (Spectrum, 2018) er duidelijk op te wachten tot ik langskom en het koop. Ik voel zoiets altijd haarfijn aan. Daarna  lopen we door naar de Langendijk om bij bakkerij/luncroom Sweet Ima koffie te drinken (foto hier) en een zuurdesembrood mee nemen.

 

De Gordiaanse knoop in het VK. Maandag moet Theresa May in het Lagerhuis haar plan B voorleggen. De stemming daarover zal op 29 januari zijn. Gisteren heeft ze aan het eind van de dag een belrondje gehad met Europese leiders, aldus The Telegraph. Merkel, Macron,  de Ierse minister-president Leo Varadkar (belangrijk vanwege de backstop) en Rutte. De leiders reageerden volgens de krant er vol ongeloof op. Ze bracht niks nieuws, aldus de zegslieden, en wilde alleen praten over de Ierse grens en de backstop - een probleem waar geen oplossing voor is. Sommigen denken dat ze vooral uitstel wil van 29 maart, de Brexit-datum. Komt tijd, komt raad.

     Er staat dit weekeinde een goede analyse van columnist Bert Wagendorp in De Volkskrant. Hij schrijft dat je de Brexit niet los zien van de klassensamenleving die Groot-Brittannië is.

 

'De Brexit is vooral georkestreerd door Conservatieven als Boris Johnson, Bernard Jenkin en Jacob Rees-Mogg. Rijke upper middle class-types, die van de gevolgen van de Brexit geen enkele last zullen hebben – de City-bankier Rees-Mogg al helemaal niet, omdat hij twee van zijn investeringsfondsen in EU-lid Ierland heeft gevestigd.'

 

Er zijn er wel meer te noemen denk ik, en het is ingewikkelder. Denk aan de rechts-populisten als Nigel Farage en aan de verstarde houding van Jeremy Corbyn en zijn Labour. Toch is het waar dat de tegenstellingen tussen arm en rijk in het VK altijd veel scherper lagen dan in West-Europa. Herinner je dat een op de vijf mensen in het VK onder de armoedegrans leeft. John Harris, gerespecteerd columnist voor The Guardian, omschreef de Brexit vorige maand als 'een nieuw hoofdstuk in de klassenstrijd’.

     Wagendorp vervolgt en benoemt de schuldigen:

 

'Een rijke, rechtse en neoliberale bovenlaag die Groot-Brittannië wil omvormen tot een radicaal paradijs van de vrije markt dat zelfs Margaret Thatcher in haar mooiste dromen voor onmogelijk had gehouden. Daarvoor moet de status quo eerst worden gesloopt, volgens de theorieën van voormalig Trump-adviseur Steve Bannon. En daarvoor was in het referendum eerst de hulp van de working classes nodig – voor die als kanonnenvoer naar de economische slachtbank kunnen worden gevoerd.'

     Het is waar: ongebreideld kapitalisme heeft de samenleving altijd uit zijn evenwicht gebracht. Een les die iedere generatie kennelijk opnieuw moet leren. Misschien maken we wel het einde mee van het wrede en asociale Angelsaksische model; dat zou mooi zijn.  Terug naar boven