www.sailing-dulce.nl

Logboek 2019/2 Voorjaar in Gorinchem

Gorinchem (237)

Eén van de eerste foto
Eén van de eerste foto's van superzwaar zwart gat M87 door de Event Horizon Telscope (EHT)

Woensdag 10-04-2019

In de frisse ochtend loop ik door de binnenstad naar de westelijke stadswal, niet ver van de grote sluis. De zon klatert hard en fel licht op de gevels en de scherpe, koude noordoostenwind voert lucht uit Scandinavië en Rusland aan die snijdt in je gezicht. Niet onaangenaam. Het bestuur van de Poëzieroute komt bijeen om de 58 ingezonden kwatrijnen te beoordelen voor de tweejaarlijkse wedstrijd 'Poëzie in de sluis'. Dit jaar is het thema 'parlevinker', naar de varende levensmiddelenboot die hier vroeger op de Merwede voer. We komen er snel uit. De winnaar maken we bekend op de Open Havendag van 25 mei, als het gekozen gedicht onthuld wordt.

 

's Middags heb ik in het Gorcums Museum het derde college van de KLU over Caravagio, Utrecht en Europa, 'De meester en zijn navolgers'. Boeiend om te horen en te zien dat de 17e eeuwse Italiaanse meester van het chiaroscuro ook heden ten dage nog navolgers heeft, zelfs in Nederland.

     Ik kom er nog wel op terug, maar nu haast ik me naar huis om te zien wat er ondertussen gebeurde op de persconfentie in Brussel, waar om 15.00 uur de eerste foto's getoond werden die de Event Horizon Telescope (EHT) in 2017 van superzware zwarte gaten maakte. Die eerste nogal wazige foto zie je hierboven. Toch is het indrukwekkend: voor het eerst in de geschiedenis heeft de mens een zwart gat direct vastgelegd. Een structuur die binnen de algemene relativiteit van Einstein meer dan een eeuw geleden theoretisch voorspeld werd. Einstein zélf geloofde overigens niet dat een zwart gat mogelijk zou zijn. Nu is het voor het eerst direct gefotografeerd en het blijkt er werkelijk zo uit te zien als bedacht. Een historisch moment. ‘Het voelt alsof we kijken naar de poorten van de hel’, zegt wetenschappelijk hoofd Heino Falcke van de Radbouduniversiteit op de persconferentie in Brussel. Hij drukt het goed uit. ‘Je ziet hier het einde van ruimte en tijd. Dat is erg indrukwekkend.’ De foto is van M87, het superzware zwarte gat in het centrum van het gigantische elliptische sterrenstelsel Messier87, op meer dan 50 miljoen lichtjaren van ons weg. Het heeft een massa van 6,5 miljard maal onze zon.

     De foto is erg vaag, maar er wordt gewerkt aan uitbreiding van het aantal deelnemende telescopen, zodat de resolutie in de toekomst nog wel zal verbeteren. Je ziet in elk geval duidelijk dat het enorme gat gitzwart is, omdat niets eruit kan terugkeren, ook licht niet. Wel zie je de waarnemingshorizon, de buitenste grens van het monster. Het licht ontstaat daar door superverhit gas dat in het gat valt. ‘De vorm en grootte passen perfect bij wat we hadden verwacht op basis van Einsteins algemene relativiteitstheorie en het bestaan van een waarnemingshorizon’, zegt de eerder geciteerde Falcke. In april 2020 gaat de uitgebreidere EHT scherpere foto's maken. Terug naar boven