www.sailing-dulce.nl

Logboek 2009/2 (Çanakkale> Odessa>Kreta)

Ataköy Marina, Istanboel (6)

De Theodisiaanse stadsmuren met in het midden van de foto de Gouden Poort
De Theodisiaanse stadsmuren met in het midden van de foto de Gouden Poort

Zondag 12-07-2009

De Byzantijnse keizer Theodosius II liet vanaf AD 412 de beroemde dubbele stadsmuur van Constantinopel bouwen. De keizer was toen 11 jaar, dus de eigenlijke opdrachtgever was de praetoriaanse prefect Anthemius die de werkelijke macht uitoefende tot hij in 413 op onduidelijke wijze van het toneel verdween, vermoedelijk als gevolg van de voortdurende paleisintriges rond de jeugdige vorst. De muur was nodig vanwege de sterke uitbreiding van de stad en werd aangesloten op de oorspronkelijke Constantijnse stadsmuren. Hij is bijna 7 kilometer lang en loopt in een flauwe boog naar het noorden, van de Zee van Marmara naar de Gouden Hoorn. Deze enorme stadsmuren, soms meer dan tien meter hoog, zijn eigenlijk nooit gevallen. In 1453, bij de uiteindelijke verovering van Constantinopel, wisten de Osmaanse veroveraars via een van de stadspoorten binnen te dringen, maar de muren hebben het altijd gehouden. Lees er hier meer over. Altijd gehouden, nou ja, nu liggen grote gedeeltes toch door verwaarlozing helaas in puin.

 

Ik heb altijd eens langs die muren willen lopen maar noch in 1968 noch in 1972 kwam het ervan. Nu gaan Jaap, Diana en ik het doen. Het is bewolkt en niet zo warm, geschikt weer dus. Een taxi brengt ons naar het zuidelijke begin, waar de Yedikule vesting ligt, het "kasteel van de zeven torens", dat tegen de stadsmuur aan werd gebouwd in 1457 - dus een paar jaar na de Osmaanse verovering van de stad - door Sultan Mehmed II de Veroveraar. Eerst bezoeken we de vesting, waar tegenwoordig regelmatig concerten plaatsvinden (zie hier) Er vallen me een paar dingen op. In de eerste plaats tel ik acht torens in plaats van zeven:

1. Arsenal Tower

2. Ahmed III Tower

3. Treasure Tower

4. Flag Tower

5. Dungeon Tower

6. Canon Tower

7. Guard Tower

8. Genc Osman Tower

Vreemd, want de Turkse folder noemt het "the castle of seven towers"

 

In de tweede plaats is de beroemde Gouden Poort erin opgenomen, de poort in de oorspronkelijke Theodosiaanse stadsmuur, waardoor de Byzantijnse keizers na een gewonnen slag in triomf de stad binnenreden. Maar de Golden Gate is van de binnenzijde een onooglijk poortje (foto hier) Pas als we de zuidtoren van de poort beklimmen en via donkere, in de muren gemetselde gangen (foto hier) en wankele zolders (foto hier) het dak boven de poort bereiken, kunnen we aan de andere zijde zien hoe vorstelijk en imponerend die doorgang ooit was. Hij bestond uit drie poorten, de middelste de hoogste, en ze zijn kennelijk door de Osmaanse sultans wat kleiner gemaakt, misschien omdat de flankerende torens later als gevangenis werden gebruikt voor afgezette sultans en buitenlandse gezanten van landen met wie de Ottomanen in oorlog waren. Zie foto hier en ook de bovenstaande foto toont van een afstand (er liggen allemaal volkstuinen voor) de allure van de Gouden Poort. het uitzicht vanaf Yedikule over de Zee van Marmara is natuurlijk fenomenaal, we zien de honderden schepen die langs de stad voor anker liggen en niet veraf het rotseilandje Sivriada, waar we nog geen week geleden overnachtten.

 

We lopen langs een drukke, dubbele straatweg langs de muren. Opnieuw op afstand want vóór, tussen en soms op de brokkelige muren zijn volkstuinen (2 foto´s hier) Op het trottoir onder een boom verkoopt een meisje curieuze vruchten. Ze zijn bleekgroen en erg zoet en lijken een beetje op frambozen maar dan met kleinere besjes, we hebben geen idee wat het is (2 foto´s hier) Hoe noordelijker we komen, hoe beroerder de conditie van de stadswallen wordt. Het lijkt alsof dt gedeelte door de Turken vooral als vuilnisbelt gebruikt wordt (zie 4 foto´s hier) en in donkere gaten en oude, deels ingestorte gewelven huizen mensen. Ik moet denken hoe na de val van het oude Rome arme mensen in de donkere middeleeuwen ook in de ruínes van de paleizen en de tempels van de ooit wondermooie stad leefden. Hier is dat nog steeds het geval. Op sommige stukken kan je desondanks over de muren lopen. Halverwege klauter ik over stukken muur terwijl Jaap & Diana beneden over het pad lopen. Er hangen allemaal smoezelige kerels rond. De plek waar ik ben is een ontmoetingsplaats voor homo´s, zoveel wordt me wel duidelijk. Ik loop wat sneller door en plotseling, om een hoekje, stuit ik op een vent die zich verdekt heeft opgesteld. Ook nu loop ik snel door maar na wat klauterwerk kan ik niet verder, beneden gaapt een straat. Ik keer terug en de vent, die me achterna is gelopen, wijst op een gat bovenin een gewelf. Daar kun je er kennelijk uit. De man, een jongen eigenlijk met een Pakistaans uiterlijk, vermoedelijk één van de honderduizenden illegalen in deze stad, vraagt om een sigaret. "I do not smoke" zeg ik. Dan komt hij dichterbij en vraagt "money" Ik schud mijn hoofd en zijn gezicht verstrakt, hij wil me vastgrijpen maar ik spring in één keer langs hem heen, verdwijn door het gat en kom op een brokkelig gedeelte van de muur waar helaas opnieuw een diepte gaapt. Ik zit in de val, ik hoor hoe hij achter me aan klimt en dan zie ik een schuine rand met uitstekende stenen, waar ik mijn voeten op kan zetten en waarlangs ik naar beneden kan klimmen. Het laatste stuk van ruim twee meter moet ik springen. Je zult toch nondeju hier je benen breken, flitst door me heen. Dan kan ik niets meer. In dergelijke gevallen kan je, geloof ik, alles of bijna alles. Ik land keurig op mijn voeten en veer door mijn knieën en zie dat ik op een omheind terrein ben. Geen opening. Maar nu laat ik me niet meer tegenhouden. Ik klim over twee, drie hekken met prikkeldraad heen zonder me te bezeren en dan scheidt nog één hek me van de straat waar ik gelukkig Jaap & Diana zie lopen. Ook dat hek neem ik soepel. De anderen waren ongerust, want een man had me op dat stuk muur zien klauteren en hen gewaarschuwd dat je hier risico op robbery loopt. Oef! Een goede les. We zoeken een terrasje op om bij een glas thee bij te komen.

 

De rest van de tocht levert geen moeilijkheden meer op. De conditie van de muur wordt geleidelijk beter. Hier en daar zijn halfslachtige en oppervlakkige restauratie-pogingen gedaan met geld van de UNESCO. In 1999 verwoestte een aardbeving echter vooral die gerestaureerde gedeelten, terwijl de oude stukken intact bleven. Niet ver van het noordelijk einde bij de Gouden Hoorn slaan we rechtsaf. Hier is de oude Joods-Griekse wijk. We belanden op een drukke sierduivenmarkt, die bij een bijzonder fraai stuk van de muur gehouden wordt (foto hier) Vanaf hier zijn er mooie uitzichten over de Gouden Hoorn (foto hier) We dalen af naar de waterkant door een levendige wijk met smalle straten (foto hier) naar de waterkant. Daar zitten de parken en plantsoenen langs de Gouden Hoorn vol met barbecuende en piknikkende groepen. Overal zijn vuurtjes en iedereen smijt zijn troep om zich heen. Het is een smerige bende. Sommigen hebben levende hanen en eenden meegebracht, die straks op de barbecue gaan (foto hier) maar nu nog in zalige onwetendheid aan een touwtje rondscharrelen. We lopen langs de waterkant en komen langs een orthodox-christelijke kerk, die geheel van gietijzer is (foto hier) Het roest al behoorlijk op veel plaatsen. Het is de Bulgaarse Sint Stefanuskerk, die in 1892 op last van de toenmalige Ottomaanse sultan in één maand moest worden gebouwd. Hij was dan wel tolerant maar pestte de ongelovigen kennelijk ook graag. De delen werden in 1871 in Wenen gegoten en per schip naar Istanboel gebracht en hier op de oever in elkaar gezet. In het stadsdeel Fener wachten we op de veerboot die ons over de Gouden Hoorn naar Eminönü zal brengen. In het wachtlokaal zitten een orthodoxe moslim, zijn vrouw, hun kinderen en twee andere moslima´s. De vrouwen zijn volledig in het zwart en zwaar gesluierd, je ziet alleen hun ogen en het puntje van hun neus (foto hier) De veerboot, afgeladen met mensen, brengt ons naar het grote busstation Eminönü bij de Galata Brug (foto hier) Voor één pond per persoon (50 eurocent) rijdt een snelbus ons helemaal naar "onze" wijk Bakirköy. Tamelijk moe na zeven uur lopen val ik aan boord al snel in slaap. ´s Avonds eet ik bij Jaap & Diana mee. Morgenochtend vliegt Ans van Nederland naar Praag. Terug naar boven