sailing-dulce.nl

Logboek 2018/3 Terug uit de Scillies

Oostende (15)

In het atelier van Constant Permeke staat Anna bij een onafgemaakt schilderij.
In het atelier van Constant Permeke staat Anna bij een onafgemaakt schilderij.

Woensdag 01-08-2018

De zoveelste warme zomerdag op een rij. De Polen naast ons blijken problemen te hebben. Ze missen een aantal leuvers in het grootzeil en de bakboord lazy jacks zijn kapot. Op zich niet zo erg. Bovendien is er weinig wind dus hun voorgenomen tocht naar Ramsgate zou toch een engine jump worden, maar ze willen pas weg als de zaak gerepareerd is. Leuvers kunnen ze niet vinden maar ze komen wel terug van de watersportzaak bij de RYCO-jachthaven met een klos touw. De kleinste Pool wordt de mast in gehesen om het touw vast te maken en na een twee uur werken hebben ze, moet ik zeggen, keurige lazy jacks aangelegd. Ondertussen moppert de havenmeester, die onze havenkom niet kan volleggen met wachtende boten, dat ze moeten vertrekken. Om twee uur varen ze eindelijk af.

     Een uur eerder treffen we Fons & Jo-Ann bij Visserskaai. Hun auto mag op van de havenmeester op de strook langs de haven staan. Met zijn vieren rijden we naar het dorp Jabbeke aan de weg naar Brugge. Jabbeke, het dorp waar de Vlaamse schilder Constant Permeke (1886 - 1952) vele jaren woonde en werkte in het huis 'De Vier Winden', dat hij in 1929 liet bouwen. Het huis blijkt aan een rotonde te liggen aan de Gistelse Steenweg. Het is een groot blok, dat huis, als een uit de kluiten gewassen kubus, alle muren dicht met klimop begroeid (foto hier). We zijn er de enige bezoekers. Op de eerste verdieping is zijn schildersatelier, waar een groot onafgemaakt werk staat met zijn schilderspullen ernaast (foto hierboven). Permeke was een driftige, emotionele schilder. Meestal kon hij niet wachten tot een verflaag droog was om er een nieuwe over aan te brengen. Dat kwam de technische kwaliteit van de werken niet ten goede. De grote ruimte wordt verlicht door matglazen ramen in het plafond. Hier en daar staan radiatoren van CV-installatie, maar midden in de ruimte staat een eenzame ouderwetse potkachel (foto hier). Waarom valt me dat op? Kreeg hij de ruimte 's winters niet warm genoeg?

     In de kamers van het huis hangen werken van Permeke. Veelal zijn het zeer donkere schilderijen met elementaire voorstellingen uit het boerenleven in de buurt. Tobbende, vermoeide mensen. Spottend werd hij door sommigen 'de strontschilder' genoemd. Juist die elementaire kracht van Permeke sprak me altijd aan, en nu weer. In een kamer aan de achterzijde hangt het werk dat me steeds het meest aangreep: 'Het Afscheid' uit 1948. Het toont het doodsbed van zijn vrouw Marietje. In het witte bed ligt haar dode lichaam, de handen gevouwen om een zwart kruis, het hoofd achterover met de spitse neus van een gestorvene. Naast haar zit een massieve, donkere kolos van een man; dat is de schilder, een klomp van zwart verdriet, daarnaast het venster waardoor je nog juist de witte sneeuw ziet in de tuin. Ik ben blij dat ik dat schilderij nu in het echt gezien heb.

     Tja, die tuin. Permeke ontdekte in 1938 de beeldhouwkunst en liet naast De Vier Winden een atelier bijbouwen. Zijn beelden kon hij kwijt in de enorme tuin om het huis. Het zijn grove, ruwe beelden van klassieke aard: torso's en naakten. We lopen met zijn vieren door de tuin, die er verdroogd bijligt vanwege het uitblijven van regen. Hier een foto waar we bij een van zijn meest beroemde beelden staan: een Niobe die zich op een sokkel boven het verdorde gras wentelt. Overigens staan er tot onze verbazing niet veel beeldhouwwerken in de tuin. Het is er warm en zonder een zuchtje wind. De dame achter de kassa had ons gewaarschuwd voor een wespennest achterin de tuin, maar we zien geen enkele wesp.

     Ik zou hier uren stil geneietend en peinzend kunnen doorbrengen en ik zou ook uren over Permeke kunnen vertellen. In mijn vroegere woonplaats Deil kende ik iemand die een echte Permeke aan de muur had hangen. Wat een bezit! Als we terug naar de auto lopen, zien we dat er een beeld van Permeke zelf midden op de rotonde staat (foto hier), alsof hij er het verkeer zal gaan regelen. Zo eert Jabbeke zijn beroemdste inwoner.

 

We rijden terug over het dorp Gistel en verwonderen ons over de zeer uiteenlopende villa's, soms met complete kasteeeltorens, soms uiterst modern, langs de straatweg. In België mag bouwkundig alles, weten we. Oostende rijden we binnen via de Torhoutse Steenweg, waar we even stoppen bij het filiaal van de Western Union, ja dat filiaal dat een fors eind lopen is vanaf de haven, en wisselen er Anna's laatste Britse ponden om. In de haven blijken we volledig te zijn ingebouwd door boten, geen probleem, we hoeven morgen niet weg. Vanavond gaan we met Fons & Jo-Ann uit eten, vannacht slapen ze in onze voorhut. Terug naar boven